བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་སྐྱེས་ཆེན་གསུམ།

བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་སྐྱེས་ཆེན་གསུམ།

 གཡུ་ཐོག་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།

 

ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༧༢༩ པར་སྟོང་ལུང་སྐྱིད་སྣ་རུ་ཡབ་ཁྱུང་བོ་རྡོ་རྗེ་དང་ཡུམ་རྒྱ་པ་ཆོས་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྲེལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་གསུམ་པར་རང་གི་ཡང་ལས་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་དང་གསོ་དཔྱད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་གསན་པས་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན། དགུང་ལོ་ལྔ་བར་ཡབ་ལས་བདུད་རྩི་སྨན་སྒྲུབ་དང་། སྨན་བླའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྗེས་གནང་དང་བཅས་པ་ཞུས། དགུང་ལོ་བཅུ་བ་ཆོས་རྒྱལ་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱིས་སྤྱན་དྲངས་ནས་བསམ་ཡས་སུ་ཕེབས། རྒྱལ་པོས་ཉམས་ལེན་ཕྱིར་ཕོ་བྲང་དུ་རྒྱལ་གཉེར་མཁར་ཕུག་སོགས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་དང་རྩོད་དུ་བཅུག་པར་ཀུན་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་བོད་སྨན་གྱི་མཁས་པ་མི་དགུའི་གཙོ་བོར་གྱུར།

རྒྱ་གར་གྱི་སྨན་པ་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྨན་པ་སྟོང་གསུམ་གང་བ་སོགས་ཡུལ་གཞན་ནས་གདན་དྲངས་བླ་སྨན་མཁས་པ་མི་དགུས་དྲི་བ་མི་འདྲ་བ་བཏོན་པར་ཁོང་གིས་སྒྲ་ཚད་རིགས་ལམ་གྱི་ལན་དོན་མཐུན་བཏབ་སྟེ་རྒྱ་གར་ནག་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཡོངས་ཀྱིས་གཙུག་ཏུ་བཀུར་ཞིང་སངས་རྒྱས་སྨན་བླར་དངོས་སུ་འཛིན།ཆོས་རྒྱལ་མེས་ཨག་ཚོམ་དང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བླ་སྨན་མཛད། སྐུ་ཚེ་གང་བོར་བོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ནད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང་གསོ་དཔྱད་སྨན་རྒྱུད་སྤེལ་བའི་སློབ་མའི་ཚོགས་བསྐྱངས། ཁོང་གིས་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ཆེན་དཔལ་ལྡན་རྒྱུད་བཞི་ཞེས་པ་དང་རྒྱུད་བཞི་ཐེམ་ཡིག་ཅེས་པ། རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་སྐོང་ཞེས་པ་སོགས་པོ་ཏི་སུམ་ཅུ་ལྷག་གི་གསུང་རྩོམ་ཡང་མཛད། སྨན་པའི་ཆེད་ལས་ཀྱི་རིམ་པ་སྨན་པ་རབ་འབྱམས་པ་དང་དཀའ་བཅུ་བ། བསྡུས་ར་བའི་མཚན་རྟགས་ཀྱི་སྲོལ་ཡང་བཏོན། སྐུ་ཚེ་གང་བོར་གསོ་རིག་བསྟན་དོན་ཁོ་ན་མཛད་དེ་དགུང་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་པ་སྤྱི་ལོ་ ༨༥༤ ལོར་གཤེགས། ཁོང་ལ་གདུང་རྒྱུད་བཙུན་པའི་སྲས་འབུམ་སེང་དང་དཔལ་འབུམ། དགའ་དགའ་གསུམ་འཁྲུངས། ཀོང་བ་བདེ་རྒྱལ་སོགས་སློབ་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཡུལ་གང་བར་བསྐྲུན་ཏོ།།

སྨན་པའི་ཆེད་ལས་ཀྱི་རིམ་པ་སྨན་པ་རབ་འབྱམས་པ་དང་དཀའ་བཅུ་བ། བསྡུས་ར་བའི་མཚན་རྟགས་ཀྱི་སྲོལ་ཡང་བཏོན། སྐུ་ཚེ་གང་བོར་གསོ་རིག་བསྟན་དོན་ཁོ་ན་མཛད་དེ་དགུང་ལོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་བ་སྤྱི་ལོ་ ༨༥༤ ལོར་གཤེགས།ཁོང་ལ་གདུང་རྒྱུད་བཙུན་པའི་སྲས་འབུམ་སེང་དང་དཔལ་འབུམ། དགའ་དགའ་གསུམ་འཁྲུངས། ཀོང་བ་བདེ་རྒྱལ་སོགས་སློབ་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཡུལ་གང་བར་བསྐྲུན་ཏོ།།



སློབ་དཔོན་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊ།

 

བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྲོལ་ཐོག་མར་གཏོད་པ་པོ་སློབ་དཔོན་ཐུ་མི་སམ་བྷོ་ཊ་ནི། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་༼༦༡༧༽ནང་ཐོན་ལུག་ར་ཁ་བར་བློན་པོ་ཐོན་མི་ཨ་ནུ་ར་ག་ཏ་བྱ་བའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཆོས་འབྱུང་ཁ་ཤས་སུ་ཡུལ་དང་ཡབ་ཀྱི་མཚན་མི་འདྲ་བ་ཡང་བྱུང༌། ཐོན་མི་སམ་བྷོཊ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཐོན་མི་རིགས་རུས་ཀྱི་མིང་དང་སམ་བྷོཊ་བོད་ཡང་དག་པའམ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༼༦༢༩༽ས་མོ་གླང་གི་ལོར་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་དུ་ཕེབས་པའི་ཚེ། རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་སྲིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འཛིན་པའི་དགའ་སྟོན་གྱི་མཛད་སྒོར་མཐའ་བཞིའི་རྒྱལ་པོའི་དཔྱ་དང་སྐྱེས་འབུལ་བ་ལ། སྐྱེས་སུ་འདི་ལྟར་བྱུང་ཞེས་ཡིག་ལན་གཏོང་བ་ལ་བོད་རང་ལ་ཡི་གེ་མེད་པས་ལན་རྣམས་རྒྱལ་ཁམས་དེ་དག་གི་ཡི་གེ་རང་དུ་བྲིས་དགོས་པ་བྱུང་བར་བརྟེན། ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཆོས་བཞིན་སྐྱོང་བར་ཡི་གེ་ངེས་པར་དུ་དགོས་པར་གཟིགས་ནས་བློན་པོ་བློ་གསལ་བ་དུ་མ་བཏང་ཀྱང་ཡི་གེ་བསླབ་མ་ཐུབ། དེ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་བློན་པོ་ཐོན་མི་ཨ་ནུའི་བུ་སམ་བྷོ་ཊ་བྱ་བ་མཁས་མཛངས་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་ཁོང་ལ་བཀའ་མངགས་མཛད་པ་བཞིན་དེས་བཀའ་སྤྱི་བོར་བླངས་ཏེ་ཡི་གེ་སློབ་པའི་རྟེན་དུ་གསེར་ཕྱེ་བྲེ་གང་བསྣམས་ནས་༼༦༣༣༽རྒྱ་གར་དུ་བྱོན།

དེའི་ཚེ་ཐོན་མི་དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་པ་དང་གཡོག་འཁོར་བཅུ་ཡོད་པ་བོད་མཁས་པས་གསུངས། ཐོན་མི་བལ་ཡུལ་བརྒྱུད་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས། དེའི་ཚེ་སྒྲ་དང་ཡི་གེར་མཁས་པ་བྲམ་ཟེ་ལི་བྱིན་ཡིན་པ་གསན་པས། གསེར་རྣམས་ཕུལ་ནས་བྲམ་ཟེ་ལི་བྱིན་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན་ཅིང་ཡིག་རིགས་དུ་མ་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། དེ་ནས་བྲམ་ཟེའི་བཀའ་བཞིན་པཎྜིཏ་ལྷ་རིག་པའི་སེངྒེ་བསྟེན་ནས་སྒྲ་དང་ཚད་མ། རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག་དང་བཅས་པ་སྦྱངས། ༼ཆོས་འབྱུང་འགའ་ཞིག་ཏུ་ལི་བྱིན་དང་ལྷ་རིག་པའི་སེང་གེ་གཅིག་ཏུ་གསུངས།༽ དེ་ལྟར་ཐོན་མི་རྒྱ་གར་དུ་ལོ་བདུན་གྱི་བར་བཞུགས་ནས་ཕྱིར་བོད་དུ་ལོག་པའི་ཚེ། སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་དང༌། འདུས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཏོག ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་མདོ་རྒྱུད་ཉེར་གཅིག །དགེ་བ་བཅུའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་གདན་དྲངས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་རྒྱལ་པོའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོར་སྐྱེས་ལེན་བསྐུར་བའི་མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན། དམ་ཆོས་པད་དཀར། གཙུག་ཏོར་དྲི་མེད་ཀྱི་གཟུངས། ནོར་བུ་ཀཻ་ཏུ་སྟེ་འོད་ཟེར་ཅན་ཞིག་བསྐུར་བ་རྣམས་བསྣམས་ནས་བྱོན། དེ་ནས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་དགའ་སྟོན་མཛད་ཅིང་ཆོས་རྒྱལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ལོ་གསུམ་གྱི་བར་མཚམས་བཅད་ཀྱིས་སྐུ་མཁར་ཕ་བོང་ཁའི་མ་རུར་བཞུགས་ནས་ཡི་གེ་སྦྱངས་ཤིང༌། བློན་འབངས་དག་ལ་ཡང་སྦྱོང་དུ་གཅུགས་པས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་སུ་ཡི་གེ་གསར་རྙེད་དང་དར་ཁྱབ་བྱུང༌། ཐོན་མི་དེ་བོད་ཕྲུག་མཛངས་མི་བདུན་གྱི་བཞི་པར་བགྲངས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གཞན་ལས་ལྷག་པ་བོད་ལོང་བའི་གླིང་དུ་ཡི་གེའི་མིག་བྱིན་པར་བྱེད་པོ་ཡིན་པས་གཞན་ལས་བཀའ་དྲིན་ལྷག་པ་ཡིན།

ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་དང་པོ་གཏན་འབེབས་གནང་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ནང་བོད་སྐད་ལ་ཉེ་བར་མི་མཁོ་བ་མང་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་བོར་བ་དང༌། བོད་ཀྱི་རང་སྐད་ལ་མཁོ་བ་རྒྱ་གར་ཡི་གེའི་ནང་མེད་པ་འགའ་ཤས་ཡོད་པ་བསྣན་ནས་བོད་ཡིག་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་ཡིག་བཞིར་གཏན་ལ་ཕབ། དེ་ཡང་རྒྱ་གར་ཡི་གེ་ལྔ་བཅུ་ལས་དབྱངས་ཡིག་ཨཱ་ཨཱི་ཨཱུ་རྀ་རཱྀ་ལྀ་ལཱྀ་ཨཻ་ཨཽ་ཨཾ་ཨཿརྣམས་དང༌། གསལ་བྱེད་འཐུག་པོ་ལྔ་དང་ལོག་པ་ལྔ་མཐའི་ཀྵ་ཡིག་བཅས་ཉེར་གཉིས་དོར་བས་ཉེར་བརྒྱད་ལྷག་པའི་སྟེང་ཅ་ཆ་ཇ་དང་ཞ་ཟ་འ་སྟེ་དྲུག་བསྣན་པས་བོད་ཡིག་ལ་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་སོ་བཞི་བྱུང་བ་ཡིན། ༼དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསེར་ཐང་དུ་ཙ་ཚ་ཛ་ཞ་ཟ་འ་གསར་དུ་བསྣོན་པ་དང༌། དེ་ཡང་གསར་དུ་བཟོ་སྐབས་ཅ་སོགས་དང་མ་ནོར་བའི་ཆེད་ཙ་བཏགས་སོགས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་ཡང་ལེགས་སྦྱར་ལ་ཙ་སོགས་ཡོད་པར་སོང་མ་དཔེའི་ཡི་གེ་ཡང་ལཉྫའི་ཡི་གེ་མིན་པར་གུཔ་ཏའི་ཡི་གེ་ཡིན་གསུངས་འདུག འོན་ཀྱང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ལའང་ཙ་རྟགས་སོགས་ཡོད་པས། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཙ་རྟགས་སོགས་ཕྱིས་ནས་ཅ་ཆ་སོགས་བཟོས་པར་བཤད་ན་ལེགས་པར་གསུངས།༽ ཡི་གེ་དེ་དག་ལ་བུ་དང་མའི་ཡི་གེ་དང༌། ཤིན་ཏུ་གཅེས་པའི་ཡི་གེ་དང༌། རྐང་པ་ཅན་གྱི་ཡི་གེ །སྲོག་དང་རྐྱེན་གྱི་ཡི་གེ་སོགས་ཡོད། ཐོན་མིའི་བརྩམས་ཆོས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲ་མདོ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་དང་གྲངས་མཚུངས་པར་སྒྲ་རིག་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་འཇུག་གཉིས་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམས་ནུབ་ནས་ད་ཆ་མེད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་ཐོག་མར་བཟོ་བའི་དུས། ལཉྫ་ལྷའི་ཡི་གེ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་དབུ་ཅན། ཝ་རྟུ་ཀླུ་ཡི་ཡི་གེ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་དབུ་མེད། ནཱ་ག་ར་མིའི་ཡི་གེ་ལ་དཔེ་བྱས་ནས་ལན་ཝར་གྱི་འབྲི་ཚེགས་ལས་སྟབས་བདེར་བྱས་ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་ལ་གྲགས།

ཐོན་མིའི་གདུང་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་ནི། ཐོན་མིའི་སྲས་མཧཱ་སཏྭ་ནས། གོང་མ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་བར་མི་རབས་བཅུ་གསུམ་བྱུང་ཞིང༌། དེས་ཡར་རྒྱབ་དཔོན་ཆེན་དང་གོང་དཀར་གྱི་རྫོང་དཔོན་གོ་གནས་གཉིས་ཀ་བཟུང༌། སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་གོང་དཀར་རྡོ་རྗེ་གདན་ཞེས་པའི་ཆོས་སྡེ་བཏབ། འདི་ནས་བཟུང་དབོན་སྲས་རྣམས་ལ་སྡེ་པ་ཡར་རྒྱབ་པ་ཞེས་གྲགས་ཤིང་། ྋགོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་དུས་ཡར་རྒྱབ་སྡེ་པ་རྣམ་རྒྱལ་སྐུ་མཆེད་ཅེས་གྲགས་སོ།།

 

ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ།

 

རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ལྕགས་མོ་གླང་སྟེ་སྤྱི་ལོ་ 1361ལོར་གཙང་ལ་སྟོད་གཡས་རུ་བྱང་མའི་ཆབ་འོག་འོ་བ་ལྷ་རྩེ་རིན་ཆེན་སྡིངས་ (ངམ་རིང་རྫོང་ཁོངས་མདོ་སྤེ་ཆུས) ལ་ཞིང་བའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས། སྤྱི་ལོ་ 1430 ལོར་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་བརྩོན་འགྲུས་བཟང་པོས་བཟོ་བཀོད་བྱས་པའི་ལྕགས་ཐག་གི་ཟམ་པ་དང་པོ་དེ་སྐྱིད་ཆུའི་ལྷ་གདོང་ཤན་ཁར་བཙུགས་པ་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་བོད་ཡུལ་གྱི་ཆུ་ཆེན་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ་དང་འབྲི་ཆུ་རྫ་ཆུ་ཉང་ཆུ་ལ་སོགས་དྲག་ཏུ་འབབ་པའི་ཆུ་བུའི་ཐོག་ཏུ་ལྕགས་ཐག་གི་ཟམ་པ་ 58 ཤིང་ཟམ་ 60 ལ་སོགས་པ་བསྐྲུན་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆུང་དུས་དམ་བཅའ་མངོན་གྱུར་བྱས་པ་རེད།

དེ་ནས་སློང་མོ་འཚོལ་བའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ལྟའི་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ཁོངས་འཕྱོངས་རྒྱ་རྫོང་ཁུལ་སྦས་སྣ་ཟེར་བའི་ཁྱིམ་ཆང་ཞིག་ལ་བུ་མོ་སྤུན་བདུན་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་བསྐུལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱིས་རྔོན་པ། གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ལུ། གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་མོ། གཅིག་གིས་སིལ་དཀྲོལ། ཁོང་གིས་རྔ་རྡུང་གནང་སྟེ། ཟློས་གར་སྤུན་བདུན་ཞོལ་པ་མིང་རྒྱས་པ་ལ་འཕྱོངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་སྦས་སྣ་སྤུན་བདུན་ཞེས་པའི་སློང་མོ་མཛད་ཅིང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ལ་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་འཁྲབ་སྲོལ་དར་བ་ངག་རྒྱུན་དུ་གྲགས། བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱལ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་གྱི་ལམ་ནས་སྟོན་པ་དེང་སང་ཨ་ཅེ་ལྷ་མོ་ཞེས་གྲགས་པའི་འཁྲབ་གཞུང་བརྩམས། གསོ་བ་རིག་པའི་སྐོར་ལ་ཁོག་ནད་ཀུན་འཇོམ་རིལ་བུ་དཀར་པོ་དང་། གཉན་རིམས་འཇོམས་བྱེད་རིལ་བུ་དམར་པོ་སོགས་མན་ངག་མང་པོ་མཛད། ཁོང་གིས་བོད་མི་རིགས་ལ་ཕན་པ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་གྲགས་ལས་འདས་པ་བསྒྲུབས། ལྷག་པར་དུ་ཆུ་ཆེན་རྣམས་ལ་ལྕགས་ཟམ་བཙུགས་སྟབས། བོད་རིགས་མི་དམངས་རྣམས་ཀྱིས་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་ལ་སྙིང་དབུས་ནས་དགའ་གུས་དང་། དད་ཞེན་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

བརྒྱུད་སྐུལ།

མཆན་སྤེལ།