བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་ཐེབས་པའི་བློན་ཆེན་བཞི།

བླ་ནག་པ་ཡེ་ཤེས་བཟང་པོས། ─བརྗེད་མི་རུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱས་ཉེས།   ནང་དོན་གནད་བསྡུས། རྩོམ་འདིའི་ནང་སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྐོར་ཞིག་བློན་པོ་གནག་སེམས་ཅན་དག་གི་ཕྲ་མའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་བཙན་པོར་གློ་བ་ཉེ་བའི་བློན་པོ་བྱས་རྗེས་ཅན་སྐོར་ཞིག་ལ་ཉེས་མེད་དུ་བཀྱོན་ཕབ་པའི་སྐྱོ་གར་དང་།  དེའི་མཇུག་འབྲས་སོགས་ལ་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་གསོང་བོར་བརྗོད་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོ་རྣམས་ནི། སྤྱིར་བཏང་དཔའ་ཞིང་མཛངས་ལ་དཀྱེལ་ཡངས་པ་དང་ཐུགས་སྒམ་པ་སོགས་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་དག་ལས་རིང་དུ་འགོངས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ན་ཡང་།  སྐབས་འགར་རང་ཤེད་དང་ཨུ་ཚུགས་ཅུང་ཆེ་ཞིང་གཞན་གྱི་གཡམ་ལ་རྒྱུགས་པར་དགའ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ར་རི་ཅུང་ཟད་རེ་ཡང་དགོངས་པའི་ཟླ་གཞོན་ངོས་ལ་ལྷམ་མེར་མངོན་ཡོང་གི་ཡོད་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕོ་བྲང་ནང་གི་ཆིག་སྒྲིལ་དང་ཕྱི་ཡི་སོ་ཁའི་འགོག་སྲུང་སོགས་ལ་ཡང་གསབ་ཐབས་བྲལ་བའི་གྱོང་གུད་དང་ཇུས་ཉེས་སྣ་ཚོགས་བསྟུད་མར་འབྱུང་བཞིན་ཡོད།
སྐྱབས་རྗེ་བྱ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚེའི་མཛད་རྣམ་རེག་ཟིག་ཏུ་བཀོད་པ་ཀེ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།

དཀར་ཆག མཆོད་བརྗོད་དང་སྔོན་གླེང་། དང་པོ། སྐྱེས་བུ་དམ་པས་ཇི་ལྟར་ལུང་གིས་བསྟན་པའི་ཚུལ། གཉིས་པ། སྐུ་ཕྲེང་ཇི་ལྟར་བྱོན་པའི་ཚུལ་བརྗོད་པ། ༡༽ སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་བྱ་བྲལ་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས། ༢༽ སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་བྱ་བྲལ་དམ་ཆོས་མཁས་བཙུན་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས། གསུམ་པ། སྐུ་ཕྲེང་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེའི་མཛད་པ་དངོས་བརྗོད་པ། ༡༽ སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བྱ་བྲལ་འཇམ་དཔལ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་བལྟམས་པ། ༢༽ གདན་སའི་ཁྲི་ལ་ཕེབས་པ། ༣༽ གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཁག་ལ་གཏན་འཁེལ་མཛད་པ། ༤༽ རིག་གསར་གྱི་ཚ་རླབས་དྲག་ཏུ་འཕྱུར་བ། ༥༽ བཀྲས་ལྷུན་དམངས་བདག་གི་གཙོ་འགན་བཞེས་པ། ༦༽ བསྟན་སྲིད་ཀྱི་འཁུར་ཆེན་བདག་གིར་བཞེས་པ།
བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཐོག་མ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྟེན་རྙིང་དང་ལོ་རྒྱུས།

བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་གྲྭ་ནང་རྫོང་གི་ཁུལ་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་བྱང་འགྲམ་དུ་གནས་པའི་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ།༼སྤྱི་ལོ༧༤༠༽ལ་བོད་རྒྱལ་གདུང་རབས་སོ་བརྒྱད་པ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱིས་ཡོན་སྦྱར་ནས་ཟ་ཧོར༼ བྷངྒ་ལ་སྡེ་བཞི༽རྒྱལ་བོ་གོ་མ་དེ་བྱིའི་སྲས་འདུལ་བ་འཛིན་པ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་དང་། སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་གཉིས་གདན་དྲངས་ཏེ་མཁན་སློབ་ཆོས་གསུམ་གྱི་མཛད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གར་ཨོ་ཏནྟ་པཱུ་རའི་གཙུག་ལག་ཁང་པ་དཔེ་མཛད་དེ་འདུལ་བའི་ལུགས་སུ་གཙུག་ལག་ཁང་དང་།མདོ་སྡེའི་ལུགས་སུ་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ཚུལ།  མངོན་པའི་ལུགས་སུ་རི་རབ་གླིང་བཞི་ཉི་ཟླས་བརྒྱད་པ་དང་བཅས་བཞེངས་པར་མཛད་ཅིང་།  གནའ་རབས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ངོ་མཚར་ལྡན་ཞིང་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་དང་ཆོས་མཚུངས་པའི་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་དང་པོ་ཡིན་ལ་ད་བར་ལོ་ངོ་ ༡༢༥༠ ལྷག་ཙམ་ཕྱིན་པའི་བསིལ་ལྡན་ཁ་བའི་ལྗོངས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཆུ་མགོ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ཡི་ཐོག་མ།  རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་བཀའ་བསྟན་བོད་ལ་བསྒྱུར་ས། འཕགས་བོད་མཁས་གྲུབ་དུ་མས་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་པའི་གདན་ས་།  བསྟན་པ་ཕྱི་དར་དུས་ལའང་བྷོ་ཌའི་ལྗོངས་ཀྱི་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པ་དང་།བཀའ་བརྒྱུད་།  དགེ་ལུགས་བཅས་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལྡན་བསྟན་བདག་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་གསོ་དང་།  འཛུགས་སྐྲུན་གནང་ནས་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་གཞི་རྟེན་བཙུགས་པ་སོགས་གྲུབ་མཐའ་རིས་མེད་ཀྱི་གདན་ས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་མ་ཟད།མདོ་སྔགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་སྒྲ་དང་ཚད་མ། བཟོ་དང་གསོ་བ་དང་། ན་དང་རྩིས།སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། མངོན་བརྗོད་སོགས་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀུན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་གནས་ཆེན་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ཡིན་ཞིང་།  བཟོ་བཀོད་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དབུ་རྩེ་རིགས་གསུམ་སྟེ་འོག་ཁང་ལྷ་དང་བཅས་པའི་བཟོ་དབྱིབས་བོད་ལུགས་དང་། བར་ཁང་བཟོ་དབྱིབས་རྒྱ་ནག་ལུགས། སྟེང་ཁང་བཟོ་དབྱིབས་རྒྱ་གར་ལུགས་དང་བཅས་རྒྱ་བོད་འཕགས་ཡུལ་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ངོ་མཚར་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད་ཅིང་དེའི་གཡས་གཡོན་དུ་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་ཉི་ཟླ་སོགས་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ཡོད་ལ།ཕྱོགས་བཞིར་ངོ་མཚར་མཆོད་རྟེན་ཆུང་བ་ ༡༠༢༨ ཕྱི་རོལ་དུ་བཙུན་མོས་བཞེངས་པའི་ཁམས་གསུམ་ཟངས་ཁང་གླིང་༼ཞིག་རྭའི་འབྲུ་ཁང་དང་༽ དགེ་རྒྱས་ལི་མ་གླིང་།༼ རྩ་གཏོར་ཕྱིན་པ༽ དབུ་ཚལ་གསེར་ཁང་གླིང་། ༼ད་ལྟ་ཤང་གི་སློབ་ཆུང་༽བཅས་དང་།  བཙུག་ལག་ཁང་གི་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་ངོས་སུ་བོད་ཀྱི་རི་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཧས་པོ་རི།   དེའི་རྒྱབ་ངོས་ལ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་དང་སྐར་ཆུང་ལྷ་ཁང་།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་བྱང་ངོས་སུ་ཚེ་སྒྲུབ་གནས་གཡའ་མ་ལུང་དང་།  བྱང་ཤར་མཚམས་ལ་དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་མཆིམས་ཕུ།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་གཡས་གཡོན་དུ་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་ནང་མ་ཚུད་པའི་རྫོགས་ཆེན་ལྷ་ཁང་དང་། ངོ་མཚར་ཐུབ་ཆེན་གླིང་། རྫོགས་ཆེན་འཁོར་ཆེན་མ་ཎི་ལྷ་ཁང་སོགས་མདོར་ན་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་རྣམས་ལ་རིག་དངོས་མང་ལ་བྱིན་རླབས་ཆེ་བ།  གང་སར་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྡེབས་རིས་དང་ཐང་ག་བརྐོས་རིས་རྒྱུ་རྩལ་སོགས་རྩ་ཆེན་རིན་བྲལ་དངོས་རྫས་ཀྱིས་ཁེངས་བཞིན་ཁྲི་གདུགས་འོག་ན་འགྲན་ཟླ་མ་མཆིས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་།   ༼ མིང་གཞན་ལུགས་གསུམ་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྲུབ་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་བསམ་ཡས་རབ་བྱུང་གྲྭ་ཚང་།༽ ཞེས་སྙན་པའི་བ་དན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་གྲགས་བཞིན་འགྱིང་ངེར་གནས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།
ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་དང་བླ་མཚོའི་གནས་ཁང་ངོ་སྤྲོད།

ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་དང་བླ་མཚོའི་གནས་ཁང་གཉིས་ནི་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ཧི་ནན་སོག་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་ཡོད་ལ། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནི་མཐོ་ཡུལ་མ་ཞང་ཐོག་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ35བསྐྱོད་པའི་མཚམས་སུ་གནས། ལྷ་མོ་གནས་ཁང་ནི་མདོ་གསུམ་ཞང་ཐོག་ནས་ཤར་ཏུ་སྤྱི་ལེ30ལྷག་གི་མཚམས་ན་ཡོད། ཡུལ་དེ་གཉིས་ཡུལ་ལྗོངས་ལྟ་ན་སྡུག་ལ་ལྷག་ཏུ་ངག་རྒྱུན་གྱིས་ཕྱུག་ཅིང་ངོ་མཚར་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སྟེ།   ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ།      སྙན་པའི་གྲགས་པ་མདོ་སྨད་དུ་ཁྱབ་པའི་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནི། ལྷའི་དབང་བོས་ཕོ་བྲང་སྤྲུལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞིག་ལ་བཀུར་བསྟི་རྒྱ་ཆེན་མཛད་པའི་ཤུལ་དུ་སྤྲུལ་བ་རྣམས་ཀླུའི་ཕོ་བྲང་དུ་གྱུར་ཏེ། བླ་མཚོ་སྲིད་གསལ་རྒྱལ་མོ་འདི་བྱུང་བའི་ངག་རྒྱུན་ཡོད། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་ཤར་གྱི་གཡས་སུ་སྒྲོལ་མའི་གཡུ་མཚོ་དང་གཡོན་དུ་མགོན་པོའི་བླ་མཚོ། རྒྱབ་ཏུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚོ། མ་ཎི་དུང་མཚོ། དེའི་རྒྱབ་ཏུ་རཀྟའི་མཚོ་ཆུང་སོགས་ཡོད། གཞན་དམ་པ་དུ་མས་ངོས་འཛིན་གནང་བའི་མཚོ་ཕྲན་དུ་མ་ཡོད། འདི་ལ་གཏེར་རྒན་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་ཡིག་རྒྱས་པར། བླ་མཚོ་འདི་ནི་ཀླུའི་ཕོ་བྲང་ངོ་མཚར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདོད་འབྱུང་ནོར་བུའི་གཏེར་ཆེན་པོར་བཞུགས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པར་བཤད།
ལོ་ཆེན་བེེ་རོ་ཙ་ནའི་ཆོས་སྲིད་སྐོར་གྱི་མཛད་རྗེས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ།

༄༅།། ལོ་ཆེན་བེེ་རོ་ཙ་ནའི་འདས་ལོ་དང་ཁོང་གི་ཆོས་སྲིད་སྐོར་གྱི་མཛད་རྗེས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་པའི་དཔྱད་པ།   དང་པོ། འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་དུས་ཚོད་ལ་གསལ་ཁ་བཏོད་པ།   བདུད་འཇོམ་འཇིགས་བྲལ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་《 ཆོས་འབྱུང་ལྷ་དབང་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའི་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས།》 ནང་མེ་ལུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ་827ལོར་སད་མི་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གསུངས་པ་དང་།བྱམས་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་མཛད་པའི་《གངས་ལྗོངས་གསོ་རིག་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།》 ནང་བེེ་རོའི་འཁྲུངས་ལོ་ནི་མེ་ཡོས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་727ལོ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་གཉིས་ལ་ལོ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་ལྷག་འདུག་པས་ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་དུ་སོང་།
རྒྱ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་རྙིང་ནང་དུ་གསལ་བའི་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན།

དབང་སྟོབས་ནས།     བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སློབ་སྦྱོང་དང་། སློབ་ཁྲིད། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། རྒྱ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་ནི་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། ལྷག་པར་ཏུ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཁོ་བའི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དང་། རྡོ་རིང་དང་བྲག་བརྐོས། ཁྲམ་ཡིག་དང་ཅོང་ཡིག དེ་མིན་རྩ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་གཞན་ཕུད། ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་སོགས་རྒྱ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་རྩ་ཆེན་རྣམས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བར་སེམས། འོན་ཀྱང་། ཁོ་བོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སློབ་ཁྲིད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་སོགས་བེད་སྤྱོད་བྱ་སྐབས་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འཁོད་པའི་བཙན་པོའམ་བློན་པོ་བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་དང་བོད་ཡིག་གི་མཚན་བར་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་མཐོང་བས།  དེའི་ཐད་དོ་སྣང་དང་ཉམས་ཞིབ་ཕྲན་བུ་བགྱི་བ་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དད་ཞེན་ཆེ་བའི་གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་དང་རང་གཞན་གཉིས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ལ་ཕན་པ་ཕྲན་བུ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་སྟེ་དཔྱད་རྩོམ་འདི་འབྲི་བའི་ཁུལ་བྱས།   དང་པོ། རྒྱ་ཡིག་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་སུ་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཇི་ལྟར་གསལ་བ།   དེའང་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཁོ་བའི་རྒྱ་ཡིག་ཡིག་ཆ་གྲགས་ཆེ་བའི་གྲས་《 ཐང་ཡིག་རྙིང་མ་》《ཐང་ཡིག་གསར་མ་》《ཙེ་ཀྲེ་ཐུང་ཅན་》《ཚེ་ཧྥུ་ཡོན་ཀུས་》《ཐུང་ཏེན་》སོགས་ཡོད། ཡིག་ཆ་དེ་དག་དང་དེ་མིན་གྱི་ཡིག་ཆ་གཞན་ནང་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ མཚན་འདི་ལྟར་འཁོད་ཡོད་དེ།  1. སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མཚན། 松赞干布、弃苏农、弃苏农赞、器宗弄赞、弃宗弄赞  、器宋弄赞。2.ཁྲི་མང་སྲོང་མང་བཙན་གྱི་མཚན།  芒松芒赞《ཐུང་ཏེན་》乞黎跋布。3ཁྲི་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེའི་མཚན།  赤都松《ཐུང་ཏེན་ 》ནང་乞梨弩悉笼《 ཚེ་ཧྥུ་ཡོན་ཀུས་》 དང་《 ཙེ་ཀྲེ་ཐུང་ཅན་》ནང་器弩悉弄。4.ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ནམ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བརྟན་མེས་ཨག་ཚོམ་གྱི་མཚན། 赤德祖赞、乞隶缩赞5བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་མཚན། 赤松德赞、乞梨悉笼纳赞、乞黎苏笼猎赞、乞黎苏笼腊赞、娑悉笼腊赞、娑悉笼猎赞、乞立赞。6. མུ་ནེ་བཙན་པོའི་མཚན།  牟尼赞普、足之煎。7.ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གྱི་མཚན།  赤德松赞。8. ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་ནམ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན།  《册府元龟》中作:可黎可祖,长庆会盟碑或甥舅…
གཞས་མ་གཏམ་གྱི་ཕ་ཡབ་འདས་སོང་། ང་ཚོར་ཅི་ཞིག་ལུས་ཡོད།

1934ལོའི་ཟླ་བཅུ་བ —— 2019ལོའི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་དགུ་ཉིན། དེ་རིང་གྲོགས་ཚོམས་ནས་བོད་གངས་ཅན་པའི་གཞས་མ་གཏམ་གྱི་ཕ་ཡབ། དངོས་མིན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤུལ་འཛིན། མགོ་ནག་བོད་མི་སྤྱི་ཡོངས་ལ་སྤྲོ་བ་སྟོང་གི་གནང་བ་བསྩལ་ཞིང་། དགའ་བ་འབུམ་གྱི་སྟོན་མོ་བཤམས་པར་མཛད་མཁན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་མཁན་པོ་རྒན་ཐུབ་བསྟན་ལགས། ཡུབོད་མི་རྣམས་དང་གྱེས་སོང་པའི་ཆ་འཕྲིན་ཞིག ཡིད་ཕམ་དང་སྡུག་བསྔལ། མིག་ཆུ་དང་བསྔོ་སྨོན་མཉམ་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་བྱེད་བཞིན་འདུག    བོད་མི་ཚོས་སྐྱེས་ཆེན་ཞིག་གི་གཤེགས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་ཆེས་ཆེར་བྱས་པའི་ཚོད་དུ་སྣང་།  སྐྱ་སེར་རྒན་གཞོན་དང་། སྐྱེས་ཕོ་མོ་མེད་པར། ཚང་མས༼བདེ་བར་ཕེབས་ཤིག  བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ལ་སྐྱེས་བ་ཤོག༽སོགས་དང་སྐྱབས་མདོ་དང་མཐོང་འགྲོལ་སོགས་ལས་ཚིགས་བཅད་འགའ་རེ་སྐུར་བཞིན་གདའ།  ཐ་ན་རྒྱུན་པར་རིགས་བསྒྱུར་ཤུགས་ཆེན་ཐེབས་ཟིན་ཞིང་། རང་མི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་སྣང་བ་ཏིལ་ཙམ་ཡང་མི་གཏོང་ཞིང་། རང་གི་ཕ་ངོ་མེས་ངོ་མ་ཟིན་པའི༼དུས་རབས་ཀྱི་བྱི་ཕྲུག༽འགས་ཀྱང་གཡམ་རྒྱུགས་དང་ཟེར་སྒྲོས་ལ་མ་ལྟོས་པར༼ངའི་བྱིས་དུས་ཀྱི་དགོད་སྒྲ་དང་། ངའི་ཆུང་དུས་ཀྱི་ལོ་གསར་དྲན་གསོ།  ང་ཚོ་ནང་མི་ཚང་གང་པོའི་དགོད་སྒྲ༽སོགས་སྣང་བ་གདོང་དེད་ཀྱིས་བསྐུར་དང་སྐུར་བཞིན་མཆིས། དེ་ནི་གཅིག་ན་འདས་པོ་གང་གིས་ཚེ་གང་བབ་ཆགས་ལ་ལྷག་བསམ་གྱི་ཆབ་རྒྱུན་རྣམ་པར་དག་པ།  ཞི་དུལ་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་གོ་ཆ་ལྷག་པར་བཙན་པ།  སྒམ་ཚུགས་ལ་གདེང་སྤོབས་རི་རྒྱལ་ལྟར་བརྟན་ཅིང་གཡོ་བ་མེད་པས་ཡིན་ངེས་ཤིང་།  གྲགས་འདོད་དང་མཁས་འདོད།  ཁེ་ཕོག་གོ་ས་སོགས་ཀྱི་བསླད་དུ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བླ་མ་བཙོང་བར་སྒྱུ་རྩལ་པ་གཤའ་མ་ཞིག་གི་ཚུགས་ཐུབ་བརྟན་བརླིང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་དུས་དང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བཟུང་ཞིང་། ཚེ་གང་གར་སྟེགས་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་།  གཟིགས་མོ་བ་དང་ཁོ་ཚོའི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་ཁོ་ན་ལ་ཐུགས་ཁུར་ཟབས་བཞེད་གནང་བ་ལས་བྱུང་བའི་གྲུབ་དོན་ནམ་རྡོ་དོན་ཡིན་ངེས།  གཉིས་ན་དེང་གི་དུས་འདིར་ཆ་འཕྲིན་ཤེད་ཆེར་འཕེལ་ཞིང་། འཕེལ་ནས་ཀྱང་བརྙན་འཕྲིན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིག་ཚན་དག་གིས་མིའི་འཚོ་བའི་ནང་གནས་བབ་མི་དམན་པ་ཞིག་བཟུང་བ་དང་སྦྲགས།   སེམས་པའི་རྒྱགས་ཕྱེའམ་ཀླད་པའི་འཚོ་ཚིས་དག  ཁ་པར་དང་བརྙན་འཕྲིན་གྱི་འཆར་ངོས་བརྒྱུད་ནས་བླངས་དང་ལེན་མུས་སུ་མཆིས་གཤིས།  འདས་པོ་གང་གི་གཤེགས་ཚུལ་གྱིས་ཡོམ་འགུལ་དེ།  དགེ་བཤེས་པཎ་གྲུབ་ཞིག་གི་མྱང་འདས་ལས་ཀྱང་ཡོ་ལང་ཆེ་བ་ནི།  འདི་ལྟའི་སྣང་ཚུལ་དང་གནས་ཚུལ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་གྲུབ་སོང་བ་བསྙོན་དུ་མེད་ངེས། དེ་ལྟར་ན། ང་ཚོས་ཁ་ནང་དུ་འཁོར་ནས་འདང་ཞིག་རྒྱབ་ན།  དེང་གི་ཆར་བོད་ལ་མཁོ་བ་ནི། རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་གཤིས་ལྡན་པའི་བརྙན་འཕྲིན་རྒྱུན་མཐུད་ལེ་ཚན་དང་།…