Author: ཆུ་དབར་བུ།

རྩོམ་པ་པོ། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས། བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་སློབ་གསོ་རིག་པའི་བྱུང་རིམ་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས།（1922—2013） དང་པོ།           བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རྗེས་ཤུལ་ཡོད་མོད།  འོན་ཀྱང་བོད་རིགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་རིག་པའི་སྐོར་ལ་སྔོན་ཆད་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་རིགས་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཐོས་ཤིང་།  ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་གོང་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་རེ་ཟུང་གིས་དེའི་ཐད་ལ་དཔྱད་རྩོམ་གནང་བ་ལྟར་ན།  བོད་དུ་སློབ་གསོ་རིག་པའི་ཐོག་མ་ནི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དཀྱིལ་དུ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བསམ་ཡས་དགོན་པ་བཞེངས་རྗེས།  སྒྲ་སྒྱུར་རྒྱ་གར་གླིང་དུ་ཡིག་བསྒྱུར་ཁང་ཚུགས་པ་ཡིན་པའི་བཞེད་ཚུལ་ཞིག་མཆིས་ཀྱང་།  ཁོ་བོའི་རྨོངས་བསམ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་དར་བའི་སློབ་གསོ་རིག་པའི་འགོ་ཚུགས་ས་ཞིག་ཡིན་སྲིད་པ་ལས། བོད་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་སློབ་གསོ་རིག་པ་ནི་དེ་བས་ཆེས་སྔ་བའི་དུས་ནས་མེད་པ་ག་ལ་སྲིད་སྙམ།  

དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་གནས་ཤུལ་ཁྲོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་སྐུ་འདྲ། ༡༨༩༥ལོ་པར་བླང་། 那烂陀遗址内的佛陀像，摄于1895年   དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་པེ་ཧར་ཞིང་ཆེན་གྱི་པ་ཐེ་ནའི་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་བའི་མགོན་པོས་སྤྱི་ལོ1608ལོར་མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་དུ། དཔལ་ནཱ་ལན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གསུམ་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ང་ལ་ནུའི་རིང་ལ་གསར་དུ་བསྐྲུན་ཅིང་། དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་སློབ་དཔོན་མཛད་མྱོང་ཞེས་གསུངས།སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་ལྔ་བའི་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་རྣམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་དེ། ནང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་སྦྱངས་པ་བྱེད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ལ་པེ་ཧར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཀ་ན་ཀན་ཟེར་བ་ཞིག་གི་རིང་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་རྣམ་པ་ཆེར་བསྐྱེད་ནས།དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དུས་རབས་བཅུ་བའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆེས་ཆེ་ཞིང་གཟི་དཔལ་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་པའི་དགོན་སྡེའམ་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ།།  

རྩོམ་པ་པོ། དྷཱིཿལྷ་ལྡན།      བོད་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་ལོ་ཙཱ་བ་དེ་དག་གིས་རང་རེ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདིར་རིག་གནས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ཕྲ་མོ་ཞིག་གི་དབུགས་རྒྱུན་མཐུད་ཕྱིར་དང་། ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྫོང་མཐུག་པོ་ཞིག་གི་རྨང་འཛུགས་སླད། མཐའ་མེད་པའི་ཏི་ར་ཧི་ཏའི་ཡུལ་གྱི་རི་ལུང་མང་པོར་གྲོགས་མེད་ཁེར་རྐྱང་དུ་ཕྱིན། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མང་པོ་ཞབས་ཐང་དུ་བརྒལ། ཤི་སྐྱིད་ཇག་ཚོགས་སོགས་ཨར་ཇག་གི་འཚེ་བ་མང་པོ་གདོང་དུ་བསུས། སྟག་གཟིག་སྦྲུལ་དང་མ་ཧེ་སོགས་གཅན་གཟན་དང་དུག་སྦྲུལ་གྱི་འཇིགས་པ་མང་པོ་ཐོད་དུ་བླངས། ཚ་བ་དང་གངས་རླུང་སོགས་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་མང་པོ་ཕྲག་ཏུ་ཁུར་ཏེ། ཨེ་ཤ་ཡའི་གླིང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་ཕ་ཁྱིམ་ལྟ་བུའི་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ཏུ་ཕེབས་ཏེ། ཆོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གླེགས་བམ་རི་བོའི་གཏོས་དང་མཉམ་པ་ཞིག་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་གདན་དྲངས་བར་བྱས།  

  སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ།  སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱགས་འཚལ་ལོ། ད་ལྟ་ནས་བརྩིས་པའི་ལོ་ཉིས་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་གོང་དུ་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཤཱཀྱའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་ཞུ་བ་ཞིག་བྱུང༌། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་དང༌། རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་ལ་བརྩུན་མོ་གཉིས་ཡོད། བརྩུན་མོ་ཆེ་བའི་མཚན་ལ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་དང༌། ཆུང་བའི་མཚན་ལ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཞེས་ཟེར། ཡིན་ནའང་བཙུན་མོ་དེ་གཉིས་ལ་ཡུན་རིང་སྲས་མ་བྱུང༌། རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བར་སྲས་ངེས་པར་དུ་དགོས་པར་བརྟེན་རྒྱལ་པོ་ཟས་གཙང་གིས་ཡར་དཀོན་མཆོག་མཆོད་པ་འབུལ། མར་དབུལ་ཕོངས་ལ་སྦྱིན་པ་བཏང་པས། དེའི་རྗེས་མཚན་གཅིག་བཙུན་མོ་སྒྱུ་མ་ལྷ་མཛེས་ཀྱི་རྨི་ལམ་དུ། གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་ཁ་དོག་ཐལ་དཀར་མཆེ་བ་དྲུག་ཡོད་པ་གཅིག་དང༌།

བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཞི་ནི་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མཉམ་མེད་ཐུབ་པའི་དབང་པོས་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་སྤོ་ལ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་དུས་ལ་མ་བབས་བར་རེ་ཞིག་མི་སྨྲ་ནགས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་པ་དང་། ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ཚངས་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསེར་གྱི་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་འབར་བ་དང་། ཆོས་དུང་དཀར་པོ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་བ་ཕུལ་ཏེ་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བར་སྐུལ་བའི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ན་ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཞི་ཉིན་དུས་ལ་བབས་པར་གཟིགས་ནས་ཡུལ་ཝ་རཱ་ཎ་སཱིའི་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དྭགས་ཀྱི་ནགས་སུ་ཕེབས་ནས་འཁོར་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོར་བཀའ་དང་པོ་བདེན་བཞིའི་ཆོས་འཁོར་ཐོག་མར་བསྐོར་བའི་དུས་ཆེན་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོན་པའི་བཀའ་དྲིན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཆེད་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་།