གཙོ་གནས་སྤེལ་གསར།

སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།

མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས། རྫོང་གཞིས་འགྲོ་སྟངས་དང་ཁྲལ་འུལ་ཁྲིམས་གནོན།

གཉིས་པ། རྫོང་གཞིས་འགྲོ་སྟངས་དང་ཁྲལ་འུལ་ཁྲིམས་གནོན། ༡ རྫོང་གཞིས་འགྲོ་སྟངས། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞིའི་ལམ་ལུགས་ལས་རྫོང་གཞིས་དཔོན་དྲུག་གི་འགྲོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་སྒར་རྫོང་ལ་རྫོང་གཞིས་ཀྱི་མིང་དུ་མ་བསྙད་ཀྱང་། དེང་གི་སྒར་རྫོང་གི་མངའ་ཞབས་སུ་དེ་སྔའི་དཔོན་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་གནམ་རུ་དཔོན་[1]དང་གཙོད་ཚོ་དཔོན་[2]གཉིས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཚོ་ཁག་མོན་མཚེར་དང་།[3] དགུན་ས།[4] སོག་སྟོད།[5] སོག་སྨད། བཀྲ་ཤིས་སྒང་།[6] སྒར་གྲོང་གསར།[7] གླང་དམར།[8] གྱམ་སྨུག[9] གླང་བཅུ།[10] རྒོད་ཚང་སྟོད།[11] རྒོད་ཚང་སྨད་སོགས་མཆིས་ཤིང་།
སྒར་རྫོང་གི་མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ་དང་། བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་འཕོ་འགྱུར་དང་སྒར་རྫོང་།

ས་བཅད་གཉིས་པ། སྒར་རྫོང་། ལེ་ཚན་དང་པོ། རྫོང་མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ། དང་པོ། སྒར་རྫོང་གི་མིང་ཐོགས་ཚུལ།   སྤྱིར་བོད་པའི་ཐ་སྙད་རང་མཚན་པའི་གོ་བའི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། སྒར་ཞེས་པ་ནི་སྦྲ་གུར་ལ་གོ་ཞིང་དེ་ལས་ཀྱང་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་གི་རྟེན་གཞི་བཅའ་ཡུལ་ལ་གོ་བ་སྟེ་དམག་སྒར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༨༠ ལོར་གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དམག་དཔོན་སོག་པོ་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས།
མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་བྱུང་།

གསུམ་པ། མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་བྱུང་། དང་པོ། སྒར་སྤྱི་རིམ་བྱུང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༨༡ ལོའི་ཡས་མས་ནས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དུ་སྒར་དཔོན་གྱི་ལམ་ལུགས་གསར་དུ་བྱུང་བ་གོང་སྨོས་བཞིན་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་སྔར་ཡོད་སྒར་དཔོན་གྱི་གོ་མིང་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། སྐོར་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྲིད་ལ་དབང་ལུང་བསྒྱུར་བའི་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་གོ་གནས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒར་རབས་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་།
མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ལས། སྒར་སྤྱིའི་དུས་སྐབས་དང་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་དང་། མངའ་རིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་མངའ་འོག་རྫོང་གཞིས།

ལེ་ཚན་གཉིས་པ། མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ། དང་པོ། སྒར་སྤྱིའི་དུས་སྐབས་དང་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི།   བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བོད་ཁམས་ས་ཡི་ཁྱོན་ལ་ཆོས་སྲིད་དབང་ལུང་བསྒྱུར་པའི་དུས་འགོ་སྟེ། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་འཇུག་ཏུ། མངའ་རིས་ཁུལ་དུ་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་སྲིད་དབང་སྒྱུར་མཁན་ལ་དྭགས་པའི་དབང་འཛིན་མངའ་རིས་ནས་མཐའ་སྐྲོད་བཏང་སྟེ། མི་དབང་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས་ཁུལ་དེར་སྒར་དཔོན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་། སྤུ་ཧྲེང་གངས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་། གུ་གེ་གཡའ་ཡིས་བསྐོར་བ།
མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་བཤད་ལས། མངའ་རིས་ཀྱི་མིང་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ།

    ལེའུ་བཞི་པ། མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། ས་བཅད་དང་པོ། མངའ་རིས་སྤྱི་བཤད། ལེ་ཚན་དང་པོ། མངའ་རིས་ཀྱི་མིང་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ། དང་པོ། མངའ་རིས་ཞེས་མིང་ཐོགས་ཚུལ། སྤྱིར་མངའ་རིས་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་མངའ་ཞེས་པ་དབང་ཆའི་དོན་དང་། རིས་ཞེས་པ་རི་མོ་དང་། བྲིས། ཕྱོགས་དང་སྡེ་ཚན་བཅས་ལ་འཇུག་པར་གསུངས། འོན་ཀྱང་། སྐབས་འདིའི་མངའ་རིས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་《དེབ་དཀར།》ལས། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་བྱ་བའི་མངའ་རིས་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཆབ་འབངས་ཀྱི་མིང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ལ་མངའ་བདག་དང་། འབངས་ལ་མངའ་རིས་སུ་གྲགས།[1] ཞེས་དང་།
ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནས་བྱུང་བའི་གྲགས་ཅན་མཁས་པ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ།

ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ནས་བྱུང་བའི་གྲགས་ཅན་མཁས་པ་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ། རིག་པའི་འབྱུང་གནས་གསང་ཕུ་ནེའུ་ཐོག་ནས་བྱུང་བའི་མཁས་པ་ཁག་གཅིག གཤམ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ནི་གསང་ཕུ་བཤད་གྲྭ་ཆེན་མོ་ནས་དངོས་སུ་འཆད་ཉན་མཛད་མྱོང་ཞིང་། བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཆོས་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་མཁས་པ་ཁག་གཅིག་ཡིན། ༡ རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ། ཁོང་ནི་བོད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་ཆེན་མོ་གསང་ཕུ་ནེའུ་ཐོག་དགོན་པ་ཐོག་མར་ (༡༠༧༣) ཕྱག་འདེབས་པ་པོ་ཡིན། ༢ རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ། ཁོང་ནི་ (༡༠༥༩-༡༡༠༩) གསང་ཕུ་དགོན་པའི་གདན་རབས་གཉིས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་གཞུང་ཆེན་འཆད་ཉན་སློབ་གཉེར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ལྟ་བུ་ཡིན། ༣ གྲོ་ལུང་པ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། ཁོང་ནི་རྔོག་ལོའི་སློབ་མ་བུ་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཏེ། གསུང་རབ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་གྲོ་ལུང་པ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་ཞེས་གྲགས།