གཙོ་གནས་སྤེལ་གསར།

སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།

གཏམ་བཟང་། གཙང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིབ་འཇུག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྟོང་ཆ་ཁ་སྐོང་། གསར་ཐོན།

དཔེ་དེབ་གསར་ཐོན་གྱི་གཏམ་བཟང་། དེང་རབས་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་བསམ་བློ་བ་དང་རྩོམ་པ་པོ་ཨ་མའི་བུ་བསྟན་འཛིན་ཚེ་རིང་གིས་ཁ་སང་བཞུད་ཟིན་པའི་མི་ལོ་བཞི་ཙམ་གྱི་ནང་མཐོ་སློབ་ཀྱི་སྦྱོང་གཞིའི་སློབ་ཞོར་དུ་བྲིས་པའི་ <<གཙང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞིབ་འཇུག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྟོང་ཆ་ཁ་སྐོང་།>> ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་དེ། དེ་རིང་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་བ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་མཧཱ་པཎྜི་ཏ་ཟམ་གདོང་བླ་མ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་མཆོག་གིས་དབུ་འབྱེད་གནང་བ་ནི་དགའ་བ་སྒོམ་དགོས་པའི་གཏམ་བཟང་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྩོམ་པ་པོ་རང་ཉིད་ལ་ཆ་མཚོན་ན། བཀྲ་ཤིས་གཉིས་བརྩེགས་སྒང་ལ་བཀྲ་ཤིས་གསུམ་བརྩེགས་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར། རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡིན་པར་སྨོས་ཅི་དགོས་ཨང་། དཔེ་དེབ་དེ་ནི་གཙང་གཞིས་རྩེ་རྫོང་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་དེ་བཞིན་ནང་བཅུད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་གང་ལྕོགས་ཤིག་བྱས་ཏེ། འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཐ་སྙད་སྒྲུབ་ཚུལ། རིག་གནས་ཀྱི་བྱུང་བ། ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་རྙིང་། མི་གཞིའི་སློབ་གསོ། གནས་རྙིང་ཞིབ་འཇུག གནའ་བོའི་ཤུལ་བཞག གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ། རླབས་ཆེན་གྱི་མི་སྣ། རིགས་རུས་ཀྱི་གནས་བབས། ཞིང་འབྲོག་གི་ཐོན་སྐྱེད། རྒྱན་གོས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ། རོལ་མོའི་འཕེལ་རིམ། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩེད་རིགས་ལ་སོགས་གཙང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་འབྲེལ་བའི་བརྗོད་བྱ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་ཐོག་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་རྩོམ་ཤ་སྟག་བྲིས་ཡོད། རྩོམ་པ་པོའི་ཐོག་མའི་ཀུན་སློང་ནི། ཕྱི་ཡུལ་དུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་བོད་མིའི་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་རང་གི་རིགས་གཞུང་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་སའི་མ་དེབ་ཅིག དེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་མི་རབས་ལ་བཞག་པའི་ཕྱོགས་སྟོན་འཁོར་ལོ་བཞིན་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཆ་རྒྱུས་སླེབས་ས་ཞིག དེ་ནི་གཙང་ལ་ཕུལ་བའི་ལེགས་སྐྱེས་ཤིག་ཡིན། དེ་ནི་བདག་གི་ཨ་མའི་ནུ་རིན་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱིའི་མི་མང་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་ཡུལ་ངོ་སྤྲོད་དང་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་མེ་ལོང་ཡིན། མདོར་ན། དེ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་དཀའ་གནད་སེལ་ཐབས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གསལ་ཁ་སྟོན་ཐུབ་པའང་ལྟ་ཅི་སྨོས། བཏབ་ས་རུ་ལོ་ཏོག་སྨིན་པ་དང་། བརྩམས་པ་དེ་ཕན་པའི་རེ་སྨོན་ཞུ། གལ་སྲིད།…
རྫོང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་རིན་སྤུངས་རྫོང་།

དེ་ཡང་རིན་སྤུངས་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན་ལ། རྫོང་འདི་ནི་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཡིན། དེ་ལྟའི་རིན་སྤུངས་རྫོང་འདི་ཕལ་ཆེར་1353-1355 བར་བརྩིགས་པ་འདྲ་པོ་འདུག །ཕག་གྲུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དམག་དཔུང་འཁྲིད་དེ་དཔོན་ཆེན་རྒྱལ་བ་བཟང་པོ་ས་སྐྱའི་བཙོན་ནས་བཏོན་སྐབས། གཙང་ཕྱོགས་འདི་ཞི་བདེ་མ་བྱུང་བར་རིན་སྤུངས་འདི་ངེད་ཀྱིས་ཉ་ར་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ཞེས་མཁར་འདི་བརྩིགས་སུ་བཅུག་འདུག །དཔོན་ཆེན་རྒྱལ་བ་བཟང་པོས། ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་ལ་མཁར་ཆེན་པོ་འདི་འདྲ་ཅི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པར། བྱང་རྒྱལ་གྱིས། ཆུ་ཞལ་མགུར་གསུམ། ལ་སྟོད་ལྷོ་བྱང་ཕྱིན་གྱི་རྐང་པ་ལ་འཇུ་བར་གདའ། ཞེས་ལན་བཏབ།
སྣར་ཐང་དགོན།

སྣར་ཐང་དགོན།   ཆོས་སྡེ་འདི་ནི་བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཆུ་མིག་ཆུས་ཁོངས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཤིང་། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཆོས་སྡེ་དེ་བར་སྤྱི་ལེ་ ༢༠ ཙམ་བསྐྱོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོ་ནས་བཟུང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས། དེ་ཡང་རི་བོ་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ཞགས་བརྐྱངས་འདྲའི་འདབས་སུ་བཏབ་པ་འབྲེལ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་སྣར་ཐང་དགོན་ཞེས་མཚན་ཐོགས་པར་གྲགས།
​བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་བང་སོའི་སྐོར་བསྡུས་བཤད།

བཙན་པོའི་བང་སོ་ནི་འཕྱོངས་རྒྱས་ན་ཡོད་ཅིང་།    འཕྱོངས་རྒྱས་ཞེས་པའི་ས་ཆ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཟིན་ཡོད་པའི་གནས་མཆོག་ཅིག་ཡིན།   དེ་ཡང་གནས་དེའི་དོན་མཁར་མདའ་དང་མུ་ར་རི་སོགས་སུ་གལ་ཆེ་ཤོས་བོད་བཙན་པོའི་བང་སོའི་ཚོགས་ཡོད་ཅིང་།   ད་དུང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེ་པོའི་འཁྲུངས་གཞིས།   འཕྱོངས་རྒྱས་ཟླ་བ་སྒྲོལ་མའི་མ་ཁྱིམ།   ལྷ་ཞང་དུ་ཆང་ཁྱིམ་གཞིས་ཀ་སོགས་ཡོད་ཅིང་།    མུ་རུ་གནས་མཆོག་དེའི་ཁོངས་གསེང་དལ་གྱིས་གཉུལ་ན་འགོས་ལོ་ཙྰ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་ལྡན།  བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི།   ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་སོགས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ན་སྙན་གྲགས་རབ་ཏུ་འབར་བའི་སྐྱེས་ཆེན་དག་ག་ལེར་དྲན་ཡོང་།     དེར་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་གི་སྙན་ངག་གྲགས་ཅན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་མགུར་གླུའི་ནང་།
སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག

སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ལ་ན་མོ།     ངོ་སྤྲོད། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་ནི་ཉང་བྲན་གྲོང་སྨད་གཞིས་ཀར་ཡབ་ཨ་སུག་དང་ཡུམ་བུ་ཁྲིད་རྒྱལ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ1653ལོར་འཁྲུངས།  རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་སོགས་ལས་ནང་བསྟན་དང་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་སོགས་ལ་སྦྱངས།  སྤྱི་ལོ1679ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོའི་བཀའ་བཞིན་སྡེ་སྲིད་དུ་བསྐོས་ཏེ་གང་མཛད་རྒྱལ་དབང་གི་མཛད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཚུལ་བསྒྲགས།  ལོ་ཉེར་དྲུག་གི་རིང་སྡེ་སྲིད་བྱས།  སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་ཁང་གང་མང་བཙུགས་ཏེ་ཁྲིམས་ཡིག་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང་གསར་དུ་བརྩམས།  སྤྱི་ལོ1690ལོར་རྩེ་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་བཞེངས་འགོ་བཙུགས།  ལྕགས་པོ་རི་བཻཌཱུརྱ་འགྲོ་ཕན་རིག་བྱེད་གླིང་སོགས་དགོན་གནས་ཆེ་ཆུང་ཁག་གང་མང་ཕྱག་བཏབ།  རྒྱུད་བཞིར་ཞུ་དག་མཛད་དེ་དཔར་སྐྲན་མཛད།  གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ་པོད་བཅུ་གཅིག་ཙམ་བཞུགས།  སྤྱི་ལོ1682ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོ་ཞི་བར་གཤེགས་པ་ནས་གསང་རྒྱ་ཡུན་རིང་བྱས།  སྤྱི་ལོ1697ལོར་གསང་རྒྱ་གྲོལ་ནས་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བ་སོགས་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཁོ་ན་མཛད།  དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པ་སྤྱི་ལོ1705ལོར་ལྷ་བཟང་ཁཱང་གིས་བཀྲོངས།  སྲས་གསུམ་དང་སྲས་མོ་གཅིག་ཡོད་དོ། །
བུད་མེད་ཅིག་གིས་མིང་བཏགས་པའི་བོད་ཀྱི་དགོན་ཆེན།

 —བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན།     བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་སྡེ་ཆེན་པོའི་བཞིའི་གྲས་ཏེ། ད་ལྟ་གཞིས་ཀ་རྩེའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་ཅིང་། རིག་གསར་སྐབས་སུ་ཉམས་ཆག་ཏུ་ཡང་སོང་མེད། རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་གྲུབ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཁྱམས་སུ་རས་གུར་ནང་བཞུགས་པའི་ཐོ་རེངས་ཤིག་ལ་སྔར་ལུང་སྟོན་མཁན་གྱི་བུད་མེད་ཅིག་གིས”དགོན་པའི་མིང་ལ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་གྱིས”ཞེས་ལྷང་ངེར་འབོད་པས་དགོན་པའི་མཚན་ལ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ཞེས་དང་། རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔལ་གྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་ཞེས་མཚན་གསོལ།
ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་གྱི་ཁ་རག་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར།

ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་གྱི་ཁ་རག་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར།  [རྩོམ་པ་པོ། རྒྱ་བཙུན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་ཚོགས།]   ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་གྱི་ཁ་རག་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་གཤེན་གྱི་ཞལ་ལུང་།        ༄༅།། བརྒྱ་བའི་སྟོན་མཆོག་གཤེན་རབ་མི་བོ་དང་གྱེར་སྤུངས་དྲན་པ་ནམ་མཁའ་མཆོག་ལ་སྒོ་གསུམ་གུས་པ་ཆེན་པོ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འདིར་ཞང་ཞུང་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་གྱི་ཁ་རག་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་ནམ་དྲན་པའི་རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་བྱུང་བ་ཅུང་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ནས། ཞང་ཞུང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་གྱི་སྐོར་དང་། རྡོ་སྐུ་རང་བྱོན་གྱི་སྐོར། ཞར་བྱུང་བཟོ་རྒྱུན་བཅས་ཀྱི་སྐོར་རོ། །   གཅིག  སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་ལུགས་སུ་གཙོ་བོའི་ས་ཚིགས་སམ་བོན་ཚིགས་ཡུལ་དབུས་ཞང་ཞུང་སྒོ་ཕུགས་བར་གསུམ་གྱི་སྐོར།       ༡༽ ཞང་ཞུང་ཕུགས་པ་རྟག་གཟིགས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་གི་སྐོར་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ལུང་ལས། ཨེ་མ་ཧོ། །གནས་མཆོག་དམ་པ་འོལ་མོ་ལུང་རིང་ན། །དུས་བཞི་ཆ་སྙོམས་འཇིགས་བྲལ་མེད་པ་དང་། །རྩི་ཤིང་འབྲུ་སྨན་གཏེར་མཛོད་རྒྱས་པ་བཞིན། །ཞིང་ཁམས་འདི་ཡང་དེ་བཞིན་བཀྲ་ཤིས་ཤོག །ཅེས་གསུངས་པས་ད་ལྟའི་རི་བོ་གངས་ཅན་ཏི་སེ་ནི་ས་ཚིགས་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་སུ་བྱས་པའི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ནུབ་ཕྱོགས།