མངའ་རིས་པཎ་ཆེན་པདྨ་དབང་གི་རྒྱལ་པོ། (1486-1544) གཏེར་ཁ་དུ་མ་ནས་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་སྐུ་བལྟམས་པ།   མངའ་རིས་པཎ་ཆེན་པདྨ་དབང་གི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཉིད་ནི། ཡབ་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་པས་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་དང་། མ་ཡུམ་མཁའ་འགྲོའི་མཚན་རྟགས་དང་ལྡན་པ་འབྲོ་ལྕམ་ཁྲོམ་པ་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་མངའ་རིས་གློ་བོ་མ་ཐང་གི་ས་ཆ་རུ་བོད་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ལུག་ཕྱི་ལོ་༡༤༨༧ལུག་གི་ལོར་སྐུ་བལྟམས། དེ་ཡང་བསམ་པ་ལྷུན་འགྲུབ་མའི་ཕྱི་སྒྲུབ་ཡོན་ཏན་གཏེར་མཛོད་ལས། འདི་ནས་ཚེ་ལོ་ལྔ་བཅུའི་ཁ་རལ་དུས༔ ང་ཡི་ཐུགས་རྗེས་སྤྲུལ་པའི་རིག་འཛིན་ནི༔ པདྨ་རྒྱལ་པོ་ཡེ་ཤེས་རོལ་པ་རྩལ༔ ཕྱི་ལྟར་རབ་བྱུང་སྔགས་པའི་ཆ་ལུགས་ཅན༔ ནང་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་བསྟན་པའི་བྱ་ར་བརྩོན༔ གསང་བ་གཉིས་མེད་རྫོགས་ཆེན་དོན་དང་ལྡན༔ ཆོས་རྒྱལ་ཡབ་སྲས་མཚོ་རྒྱལ་སྨོན་ལམ་གྱིས༔ སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་མ་འགག་སྤྱོད་པ་སྐྱོང༔ དེ་འདྲའི་གང་ཟག་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་འོང༔ ཞེས་སོགས་གཏེར་ཁ་དུ་མ་ནས་ལུང་དོན་ལྟར་ཡོངས་སུ་མཐུན་པར་གོང་ས་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་ནས་ཀྱང་། གཞན་ཡང་གཏེར་ཁ་གོང་འོག་སོགས་ཁུངས་བཙུན་མང་པོ་ནས་ལུང་གིས་ཟིན་པ་སྟེ་གསུངས་པའོ། །ཞེས་སོ། །རྗེ་འདི་པ་མངའ་རིས་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་གདུང་ལས་གློ་བོ་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་པར་རང་རྣམ་སོགས་ལས་གསལ་པོར་གསུངས་ཤིང་། མདོར་ན་སྐུ་བལྟམས་པའི་སྐབས་སུ་ཡབ་ཀྱི་གཟིགས་སྣང་ལ་ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་པཎ་གྲུབ་ཕལ་ཆེར་འདུས་ནས་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། མངའ་གསོལ་བ་དང་བཀའ་བགྲོས་ཏེ། འདི་ཉིད་པདྨའི་རིགས་ལ་དབང་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པས་པདྨ་དབང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་གསོལ་ཞེས་སོ། །

མཁས་བཙུན་གྲུབ་པའི་ཁྱུ་མཆོག་བྱང་སེམས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་༧དཀོན་མཆོག་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་གི་རྣམ་ཐར་སྐལ་ལྡན་ཡིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། དང་པོ། སྐུ་འཁྲུངས་ཏེ་ཐུན་མོང་གི་མཛད་པ། མཚུངས་མེད་དགེ་སློང་དཀོན་མཆོག་རྣམ་རྒྱལ་མཆོག་ནི་དཔལ་གྱི་ཆོས་འཁོར་ལྷ་སའི་བྱང་ཕྱོགས་དབུས་སྟོད་འབྲི་གུང་གི་ཆར་གཏོགས་ཀླུངས་ཤོད་རོ་སྐམ་ཞེས་པར་དབུལ་ཞིང་འཕོངས་པ། དྲང་བདེན་གཡོ་སྒྱུ་མེད་པ། གཡོག་གླས་འཚོ་ཐབས་བྱེད་པའི་ཡུམ་ནོར་འཛིན་མ་གྲོང་དཀྱིལ་ནུབ་པ་ཞེས་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་བལ་འཁེལ་འཐག་སོགས་ཀྱི་གཡོག་ལས་བྱེད་ཅིང་ཡོད་པའི་ཚེ། ཕ་འདི་ཡིན་མེད་པར་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་རབ་གནས་མེ་གླང་ལོ་སྟེ། སྤྱི་ལོ་1937ལོར་གྲོད་ཐུམ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། དེ་སྐབས་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་བཟང་དང་བྱིས་པ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་མཚན་བཟང་། སྐྱེས་ཐོབ་རྣམ་རིག་བག་ཆགས་རྒོད་པ་སོགས་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་དེ་དུས་ནས་མངའ་ཡོད་ཚོད་འདུག་ཀྱང་། གཡོག་མོ་ཉམས་ཐག་གི་སྤྲང་ཕྲུག་ཞིག་ལ་སུ་ཞིག་གིས་དོ་སྣང་བྱེད། ཁོང་གི་ཡུམ་ལ་ཕྲུ་གུ་མིང་སྲིང་གཉིས་ཡོད་ཅིང་སྲིང་མོའི་མིང་ལ་དཀོན་མཆོག་སྒྲོལ་མ་དང་། བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་འབོད་ལ་མིང་སྲིང་གཉིས་ལས་ཆུང་བ་དེ་ཡིན། ཡུམ་གཞིས་ནི་དང་པོ་རླབས་ར་ཁྱིམ་ནས་ཡིན་ཅིང་དུད་ཚང་ཡང་ཆེ་གྲས་ཞིག་ཡོད་སྐད། ཁྱིམ་ཚང་འཛིན་མཁན་མིང་པོ་གསུམཙམ་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་མ་གཏོགས་ཆོས་སྒོར་བཞུགས་ནས་དུད་ཁྱིམ་ཆེས་དབུལ་པོའི་གནས་སུ་ལྷུངས། མིང་པོ་རྒན་པ་གཅིག་གཉིས་ཚེ་དང་སྒྲུབ་པ་མཉམ་པའི་ཆོས་པ་ཕུལ་བྱུང་འགའ་ཡང་བྱུང་ཡོད་པ་བཤད་རྒྱུ་འདུག
སློབ་གཉེར་དང་འབྲེལ་བའི་དྲི་བ་ལྔའི་དྲིས་ལན།

དྲི་བ་འབུལ་མཁན།    འཕྲིན་ལས་འོད་སྣང་རྩོམ་སྒྲིག་པ། དྲིས་ལན་གནང་མཁན། ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོ་ལགས།   ༡   ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ད་གཟོད་མཁས་པའི་གོ་འཕང་ལ་སྙེག་ཐུབ།   ལན་དུ་ནི། དྲི་བ་འདི་དག་ལས་གང་རུང་ཞིག་གི་དོན་གསལ་འགྲེལ་བྱ་ཡང་ཆོག་གསུང་གི་འདུག་སྟེ། འདིར་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་ལན་གྱི་ཚུལ་དུ་བསམ་ཚུལ་བཤད་པར་འདོད་ལ། བཀའ་བརྒྱུད་གོང་མ་སོགས་ཀྱིས་ཉམས་མྱོང་གི་སྒོ་ནས་ལན་འདེབས་པ་དང་། རིགས་པ་སྨྲ་བ་སོགས་ཀྱིས་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལན་གདབ་སྲོལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་། ང་ལ་མཚོན་ན་དེ་གཉིས་གང་ཡང་མི་ལྡན་པས་དེ་ལུགས་ཀྱི་ལན་ག་ལ་འདེབས་ཤེས།  སྤྱིར་ན་མཁས་པ་ནི་གང་ལ་གོམས་པའམ་བྱང་ཆ་ལྡན་པ་ལ་འཇུག་པས་ན། དམངས་ཁྲོད་ནའང་། ཁ་མཁས་པ། སྐད་ཆ་ཤོད་མཁས་པ། ལག་ལས་མཁས་པ། འགྲོ་མཁས་སྡོད་མཁས་ཟ་མཁས་འཐུང་མཁས་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་ཚུལ་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་ཞེས་པ་ནི་མཁས་པ་ཚད་ལྡན་གྱི་གནས་བབས་ཡིན་པས། དེ་ནི་ལས་སླ་པོས་ཐོབ་པ་ཞིག་ནི་མི་འོང་བས་ན།
ཨ་མའི་བུ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་ན་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲིར་བདག་པོ་མེད།

ཨ་མའི་བུ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་ན་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲིར་བདག་པོ་མེད།   དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ། རི་བོ་དགེ་ལུགས་པའི་བསྟན་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་གོ་མིང་སྟེ། གདན་ས་ཆེན་པོ་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་གྱི་གྲྭ་པའི་ནང་ནས་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོའི་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཀྱི་གོ་མིང་ཐོབ་རྗེས། གསང་ཆེན་རྒྱུད་གྲྭ་སྟོད་སྨད་གང་རུང་ཞིག་ལ་ཞུགས་ནས་དེའི་དགེ་བསྐོས་དང༌། དབུ་མཛད། མཁན་པོ་བཅས་རིམ་བཞིན་བྱས་ཤིང༌། དེ་ནས་དགའ་ལྡན་ཤར་རྩེའམ་བྱང་རྩེ་གང་རུང་གི་ཆོས་རྗེ་བྱས་མཚམས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་སྔོན་མ་འཕོ་འདས་བྱུང་ན་དེའི་གོ་ས་ཐོབ།
བྱང་ཤམ་བྷ་ལ་གཉིས་པ་ངམ་རིང་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས།

རྩོམ་པ་པོ། སྤེན་པ་ཚེ་རིང་།   ངམ་རིང་རྫོང་ནི་གཞི་རྩེ་ས་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ། གངས་ཏི་སེའི་དཀྱིལ་རྒྱུད། ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོའི་སྟོད་ངོས་སུ་གནས་ཡོད་པ་དང་། གཞི་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་ ༢༡༧ ཙམ་ཡོད། དེའི་ཤར་ངོས་སུ་བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་དང་ལྷ་རྩེ་རྫོང་། ལྷོ་ངོས་སུ་གཉའ་ནང་རྫོང་དང་དིང་རི་རྫོང་། ནུབ་ངོས་སུ་ས་དགའ་རྫོང་དང་མངའ་རིས་མཚོ་ཆེན་རྫོང་། བྱང་ངོས་སུ་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་གྱི་ཤན་རྩ་རྫོང་དང་ཉི་མ་རྫོང་བཅས་དང་ས་འདྲེས་ཡིན། ངམ་རིང་རྫོང་ལ་གྲོང་བརྡལ་ ༢ དང་ཤང་ ༡༥ གྲོང་ཚོ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ ༡༩༡ མི་གྲངས་ ༤༦༠༠༠ ལྷག་ཙམ་ཡོད། ས་ཆའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ ༢༧༥༩༦ ཙམ་ཟིན་ཡོད་པ་དང་། ཆ་སྙོམས་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་ ༤༥༡༣ ཙམ་ཟིན་པའི་ཞིང་འབྲོག་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྫོང་ཞིག་ཡིན།།
མཐོ་ལ་རྔམ་པའི་གཡང་གཟར་གྱི་བཙན་རྫོང་།

བོད་ཡུལ་དུ་རྒྱ་ནག་སོགས་དང་མི་འདྲ་བར་གནའ་ནས་དམག་དང་དགྲ་ཆས་ལ་འབྲེལ་བའི་བཙན་རྫོང་ཁག་རི་མཐོ་གཡར་གཟར་དུ་བཞེངས་པའི་སྲོལ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནི་གཙོ་བོ་དམག་ཐབས། ས་དཔྱད། ཡུལ་གྱི་ཆགས་སྟངས་སོགས་ལ་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་གླིང་པའི་གཏམ་ཚོགས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་པ་པདྨ་འོད་གསལ་ཐེག་མཆོག་གླིང་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་བཅས་པའི་གཏམ་ལས། གཡོ་རུའི་གོ་ཙམ་ན་བཀྲེན་པའི་རྒུད་པ་སེལ་བ་ལ་དཔྱད་ལེགས་པའི་རི་འབྲས་ཀྱི་ལྗང་པ་དཔལ་དུ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་ས་འཛིན་ཡར་ཀླུངས་མེ་སྣའི་རི་རྒྱུད་ཤར་ནུབ་དབྱེ་བའི་བྱེད་པོར་བསྐོས་པ་ལྟ་བུའི་རྐྱེན་ལས་ཡུལ་ཡར་མོ་ནུབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་གནའ་བོའི་དུས་ན་ཆོས་ལྡན་གྱི་སྤྲུལ་བའི་རྒྱལ་བོ་རྣམས་རྨུ་ལུགས་ཀྱི་སྐུ་མཁར་བརྩིགས་པའི་གནས། ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ་རྨུ་ལུགས་ནི་བོན་གྱི་ལུགས་ཤིག་ཏུ་གོ་དགོས་པར་སེམས་ལ། བརྡ་རྙིང་པར་རྨུ་ནི་ནམ་མཁའི་མིང་ཡིན་པར་བཤད་པ་དང་། བོན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ཕྱྭ་དམུ་གཙུག་གསུམ་དང་། དམུ་རིག་གཤེན་གསུམ། དམུ་བོན་སོགས་དམུ་ཡི་སྐོར་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་མང་ཞིང་། དེ་དག་གི་སྐོར་ལ་བཤད་སྟངས་ཀྱང་སོ་སོ་བ་མང་དུ་ཡོད། གང་ལྟར་སྐབས་འདིར་བཤད་པའི་རྨུ་ལུགས་ནི་བོན་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པར་སེམས།