༄༅། །ལྷོ་ཁའི་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ།

༄༅།།ལྷོ་ཁའི་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་རགས་ཙམ། ༡ གོང་དཀར་རྫོང་། གོང་དཀར་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་སྣེ་གདོང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གོང་རི་དཀར་པོ་ལ་གོང་དཀར་ཞེས་འབོད་པའི་སྔོན་གྱི་གོང་དཀར་རྫོང་གི་མིང་རང་འཇགས་སུ་བཞགས་སྟབས་ད་ལྟའང་གོང་དཀར་རྫོང་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།  ད་ལྟའི་གོང་དཀར་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་སྐྱིད་གཤོངས་ར་སྨད་ཅེས་པར་ཡོད། ༢ གྲ་ནང་རྫོང་། གྲ་ནང་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་གྲ་མ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ལུང་གཙོ་ཕལ་དུ་ཕྱེས་པ་ཕྱི་ནང་དུ་འབོད་པའི་དོན་དང་།ད་ལྟའི་གྲ་ནང་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་གྲ་ནང་དགོན་དང་ཉེ་བར་ཡོད། ༣ སྣེ་གདོང་རྫོང་། སྣེ་གདོང་ཞེས་པ་ནི་རི་གླང་ཆེན་ཉལ་བ་ལྟ་བུའི་སྣ་སྟེང་དུ་རྫོང་དེ་ཆགས་སྟབས་སྣེ་གདོང་ཞེས་སྔོན་གྱི་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་མིང་རང་འཇགས་སུ་བཞག་སྟབས་སྣེ་གདོང་རྫོང་ཞེས་དང་།ད་ལྟའི་སྣེ་གདོང་རྫོང་ཆགས་ཡུལ་ཡང་སྔོན་སྣེ་གདོང་རྫོང་ཆགས་ཤུལ་གྱི་རི་གཤམ་དུ་ཡོད། ༤ འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་། འཕྱོང་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དེའི་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ཆུ་འགོ་ནོར་བུ་རི་ནས་སྲོང་བཙན་གྱི་ནོར་བུ་འཕྱོངས་ཕྲུ་གང་པ་ཞིག་གཏེར་ནས་བཞེས་པས་འཕྱོངས་རྒྱས་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ཐོགས།ད་ལྟའི་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་འཕྱོངས་རྒྱས་ཕྱིང་བ་སྟག་རྩེའི་རྫོང་ཤུལ་གྱི་འདབས་སུ་ཆགས་ཡོད། ༥ ཟངས་རི་རྫོང་། ཟངས་རི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ཟངས་རི་རྫོང་ཆགས་སའི་རི་དེ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟར་འདྲ་བས་ཟངས་རི་ཞེས་སྔར་གྱི་མིང་རང་སོར་བཞག་ཡོད་སྟབས་ད་ལྟའང་ཟངས་རི་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟའི་རྫོང་གི་གནས་ཡུལ་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ཟངས་རི་རྫོང་གི་གནས་ཡུལ་དང་ཉེ་བའི་སྤྱི་ལེ་གཅིག་ཙམ་གྱི་སར་ཡོད། ༦ ཆུ་གསུམ་རྫོང་། ཆུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁུལ་དུ་ཆུ་གསུམ་གྱི་འདུས་མདོ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་མིང་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་སྔོན་དེ་ཁུལ་དུ་ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི་ཞེས་ཟེར།ཨེ་ནི་ཡུལ་ལུང་སྤྱིའི་མིང་དང་ལྷ་ནི་ཨེ་བཙུན་བཙན་པོའི་སྲས་གྲ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་སྟབས་མཚན་ལ་ལྷ་ཞེས་དང་།རྒྱ་རི་ཞེས་པ་ནི་རྩྭ་རྒྱ་བ་སྐྱེས་པའི་རི་ལ་གནས་གཞི་བཏབ་པས་རྒྱ་རི་ཞེས་གྲགས།སྔོན་ལྷ་རྒྱ་རིའི་རྫོང་ལ་ལྷ་རྒྱ་རིའི་ཕོ་བྲང་ངམ་ལྷ་ཁང་ཞེས་སོགས་ཟེར།ད་ལྟའི་ཆུ་གསུམ་རྫོང་ཞེས་པའང་1965ལོར་ལྷ་རྒྱ་རི་རྫོང་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཆུ་གསུམ་རྫོང་ཞེས་པར་མི་བསྒྱུར་བྱས།  ད་ལྟའི་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་ལྷ་རྒྱ་རི་དང་ཉེ་བའི་གྲོག་ཤུལ་དུ་ནང་དུ་གནས་ཡོད།
༄༅། །ལྷ་སའི་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ།

༄༅།། ལྷ་སའི་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ། ༡ ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར། ལྷ་ས་ཞེས་པ་ནི་ཐོག་མར་སྤྲུལ་པའི་ར་ཡིས་ས་འབོར་ཏེ་འོ་མཚོ་བསུབས་པས་ར་ས་ཞེས་པའི་མིང་ནས་རིམ་བཞིན་ལྷ་ས་ཞེས་པར་འགྱུར་བའམ།སངས་རྒྱས་དངོས་ཀྱིས་རབ་གནས་མཛད་པའི་ལྷ་ཇཕ་ཤྭཀ་རྣམ་གཉིས་གནས་འདིར་བཞུགས་པས་ལྷ་ས་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་ཞེས་གསུང་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཡོད། ༢ སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང། སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་ནི་སྔོན་མིང་རང་སོར་བཞག་པའི་རྫོང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་།སྟོད་ལུང་ཞེས་པ་ནི་སྟོད་ལུང་མ་ཆུ་སྟེ་སྐྱ་བ་ཆུ་ཟེར་བའི་ཆུ་གཞུང་གི་སྟོད་དུ་ཆགས་པའི་ལུང་པར་སྟོད་ལུང་ཞེས་ཟེར།དེའང་ཐོག་མར་ད་ལྟའི་མཚོ་སྨད་ཤང་ཁོངས་ཚལ་པོ་ཞེས་ཤིང་གླ་བའི་ཚལ་ཡོད་ས་ཞིག་ཏུ་སྟོད་ལུང་ཚལ་པོ་རྫོང་ཞེས་ཡོད་པ་ལ་དེ་རྗེས་བདེ་ཆེན་དགོན་སྟོངས་ཤུལ་དུ་རྫོང་དེ་སྤོས་པ་ནས་བཟུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་ཞེས་མིང་ཐོགས། ༣ ཆུ་ཤུར་རྫོང། ཆུ་ཤུར་ཞེས་པ་ནི་ཆུ་བོའི་རྒྱུགས་ཤུལ་དུ་ཆགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཆུ་ཤུར་ཞེས་སྔོན་མིང་རང་སོར་བཞག་པའི་རྫོང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟའི་རྫོང་ཆགས་ཡུལ་ནི་ཞོལ་གྲོང་ཚོ་ཞེས་པར་གནས་ཡོད། ༤ སྙེ་མོ་རྫོང། སྙེ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དེའི་སོ་ནམ་བྱེད་སྟངས་ལེགས་ཤིང་ལོ་ཏོག་གི་སྙེ་མའང་ཕོ་མོར་དབྱེ་ཏེ་ཕོ་ཞན་ཞིང་མོ་ལེགས་པར་རྩིས་ནས་སྙེ་མོ་ཞེས་པའི་མིའང་དེ་ལྟར་བྱུང་།ད་ལྟའི་རྫོང་ཆགས་ཡུལ་ནི་སྔོན་གྱི་སྙེ་མོ་རྫོང་ཤུལ་གྱི་ཤར་ངོས་དར་གྲོང་ཞེས་པར་ཆགས་ཡོད།
བཀའ་ཤག་བཙུགས་ཚུལ་དང་། ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་རབས། ཕག་གྲུ། རིན་སྤུངས་བཅས་ཀྱི་དུས་རབས་སྐོར།

༄༅། །བཀའ་ཤག་བཙུགས་ཚུལ། 1720 ལོའི་ཟླ་ 9 ཚེས་ 15 ཉིན་ྋརྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། ༧རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་པ་ནས་བཟུངས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རིམ་པས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས། ལོ་འདིར་སྟག་རྩེ་སྡེ་པ་བཀྲོངས་པའི་འོག་ཏུ་ང་ཕོད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང༌། གུང་ལུམ་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་ནས་དབུ་འཁྲིད་ཐོག་ལྷ་མིའི་ཚོགས་འདུ་གྲོས་བསྡུར་གྱིས་ཆབ་སྲིད་ལོ་གཅིག་ཙམ་བསྐྱངས་ཤིང༌། ལྕགས་གླང་སྤྱི་ལོ་ 1721 ལོར་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཁང་ཆེན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོ་ ༼དའི་ཆིང་བཱ་དུར།༽ བཀའ་བློན་གྱི་གཙོ་བོ་དང༌། དེའི་ལས་རོགས་སུ་ང་ཕོད་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང༌། ལུམ་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་བསྐོ་གཞག་གིས་ཁོང་གསུམ་ནས་ལོ་གསུམ་རིང་སྲིད་དབང་བཟུང་མུས་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ 1724 ལོར་སླར་ཡང་བཀའ་བློན་གསར་པ་སྦྱར་ར་བ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོ་དང༌། ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོས་པའི་གཙོ་བོ་དའི་ཆིང་བཱ་དུར་གྱིས་མཛད་དོ།།
སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ།

 སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན་ལ།ལོ་ཙཱ་བ་རབ་དགུའི་ནང་གསེས་གཞོན་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཡང་ཡིན། འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྱུར་ལ། འཁོར་ལོ་དང་བོར་གཏོགས་པ་འདུལ་བ་ལུང་གི་སྐོར་ལས།རབ་བྱུང་གི་གཞི་སོགས་གཞི་བཅུ་བདུན་ལ་ཁྱོན་བམ་པོ་བརྒྱ་དང་དགུ་བ། དགེ་སློང་མའི་རྣམ་འབྱེད་ཤླཽ་ཀ་བརྒྱད་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་དང་བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པ།འཁོར་ལོ་བར་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྡུས་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡུད་པ་བམ་པོ་ཕྱེད་དང་གཉིས་པ།འཁོར་ལོ་ཐ་མ་དཀོན་བརྩེགས་ལས། སྒོ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པར་སྤྱད་པའི་ལེའུ་བམ་པོ་བཞི་བ།མདོ་མང་སྐོར་ལས། འཕགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འཇུག་པའི་གཟུངས་ཤླཽ་ཀ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་བ།འཕགས་པ་མིའམ་ཅིའི་རྒྱལ་བོ་སྡོང་བོས་ཞུས་པ་བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་བ་ལོ་ཙཱ་བ་དཔལ་གྱི་ལྷུན་པོ་དང་ལྷན་དུ་བསྒྱུར།འཕགས་པ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ཤླཽ་ཀ་སུམ་ཅུ་བ། འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་བམ་པོ་གསུམ་པ་ལོ་ཙཱ་བ་དཔལ་དབྱངས་དང་ཟུང་དུ་བསྒྱུར།འདུས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆིན་པོའི་མདོ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དཔལ་གྱི་དམ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བའི་མདོ་བམ་པོ་གསུམ་དང་ལེའུ་བཞི་བ་སོགས་བསྒྱུར།སྔགས་ཕྱོགས་སྐོར།
༄༅། །བོད་ཀྱི་ཕྱག་འབུལ་ཞུ་ལུགས།

 སེར་མོ་བའི་ཕྱག་འབུལ་དང་། སྐྱ་བོའི་ཕྱག་འབུལ་སྟེ་གཉིས་ལས། གཅིག སེར་མོ་བོའི་གུས་ལུགས། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། གཟན་སྐྱུར་འབེབས་པ་སྟེ་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཡོན་དུ་འབེབས་པ། ལག་པ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བའོ།། དེ་དག་ལས་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་རང་གི་དད་པ་བྱ་ཡུལ་བླ་ཆེན་དང་། རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བཅས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྐྱངས་ཕྱག་དང་། སྐུམ་ཕྱག་གཉིས་ཡོད། བརྐྱངས་ཕྱག་ནི་ལག་ཟུང་གི་ཐལ་མོ་སྤྱི་བོ། །  མགྲིན་པ།  སྙིང་ག་བཅས་སུ་རིམ་པར་བཀོད། དེ་ནས་པུས་མོ་གཉིས་ས་ལ་བཙུགས་རྗེས་ལུས་དང་ལག་ཟུང་བཅས་མདུན་དུ་ཤད་ཀྱིས་བསྐྱངས་ཏེ་ཐོད་པ་ས་ལ་བཏུགས་པ་དེ་ལ་བརྐྱངས་ཏེ་ཐོད་པ་ས་ལ་བཏུགས་པ་དེ་ལ་བརྐྱངས་ཕྱག་དང་། སྐུམ་ཕྱག་གཉིས་ཡོད། བརྐྱངས་ཕྱག་ནི་ལག་ཟུང་གི་ཐལ་མོ་སྤྱི་བོ་མགྲིན་སྙིང་ག་བཅས་ལ་འགོད་ཚུལ་བསྐྱངས་ཕྱག་དང་འདྲ་ཞིང་པུས་མོ་གཉིས་ས་ལ་བཙུགས་རྗེས་ལུས་དང་ལག་ཟུང་པུས་མོའི་འགྲམ་དུ་ས་ལ་བཞག་སྟེ་མདུན་དུ་མ་བརྐྱང་པར་ཐོད་པ་ས་ལ་གཏུག་པ་དེ་ཡིན། ཕྱག་འཚལ་བའི་གུས་ལུགས་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཆོས་དད་དང་འབྲེལ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བྱ་ཡུལ་ནི་བླ་མ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་དང་དེ་བཞིན་རང་གི་ཕ་མ་དང་རྒན་རབས་སོགས་འདས་པོའི་སྐུ་ཕུང་བཅས་ལ་མ་གཏོགས་གསོན་པོར་གནས་པའི་སྐྱ་བོའི་དཔོན་རིགས་དང་རང་གི་ཕ་མ་ལའང་ཐོད་པ་ས་ལ་གཏུགས་པའི་ཕྱག་བྱེད་སྲོལ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ལངས་ཏེ་ཞྭ་མོ་ཕུད་པ་དང་བུད་མེད་ཡིན་ན་ལག་གཉིས་སྣོལ་མའི་ཕྱག་འབུལ་ཞུ་བ་ཡིན།
རི་དྭགས་ཀྱི་གཏམ་ངེས་འབྱུང་གི་ཕོ་ཉ།

རི་དྭགས་ཀྱི་གཏམ་ངེས་འབྱུང་གི་ཕོ་ཉ། རྩོམ་པ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས། རི་དྭགས་ཀྱི་གཏམ་ངེས་འབྱུང་གི་ཕོ་ཉ་ཞེས་པ་འདི་རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་ (༡༧༢༩-༡༧༩༨) ཡི་གསུང་འབུམ་པོད་ང་པའི་ <<གཏམ་གྱི་ཚོགས་ཐེག་པའི་རྒྱ་མཚོ>> (ཤོག་གྲངས་༡༨༩) ཞེས་བྱ་བ་ལས་བདམས་པ་ཞིག་ཡིན། རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་ནི། འཕྱོང་རྒྱས་ཕྱིང་དབར་བང་སོ་དམར་པའི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཆོས་རྗེ་སྨོན་ལམ་བཟང་པོ་དང་། ཡུམ་ཡན་ལག་མཆོག་དང་ལྡན་མ་གཉིས་གྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༧༢༩ ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་དྲུག་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་། མཚན་ལ་པདྨ་མཁྱེན་བརྩེ་འོད་ཟེར་ཞེས་གསོལ། སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་སློབ་དཔོན་བོན་བཙན་པ་ལས་སྒྲ་དང་། རྩིས། གསོ་རིག་བཅས་གསན་པས་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན་དང། བླ་མ་གཏེར་ཆེན་དྲི་མེད་གླིང་པ་སོགས་ཡོངས་འཛིན་དུ་མ་ལས་སྔ་འགྱུར་གྱི་བཀའ་གཏེར་འགངས་ཆེ་བ་རྣམས་དང་། གསར་མའི་རྒྱུད་སྡེ་ཡང་ཅི་རིགས་པ་གསན་བཞེས་མཛད། རྗེ་འདི་པར་གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་འོད་ཟེར་སོགས་ཐུགས་རྒྱུད་ཟིན་པའི་སློབ་མ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མང་པོ་བྱུང་ཞིང། བརྩམས་ཆོས་ལ་ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་རྩ་འགྲེལ་སོགས་གསུང་འབུམ་པོད་དགུ་ཡོད་པའི་པར་ཤིང་ཆ་ཚང་བ་སྡེ་དགེ་དཔར་ཁང་ཆེན་མོར་བཞུགས། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་ཆུ་གླང་སྟེ། སྤྱི་ལོ་ ༡༧༩༨ ལོར་སྐུ་གཤེགས། རྣམ་ཐར་ཞིབ་མོ་ནི་ཁོང་གི་རང་རྣམ་ཡུལ་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་བྱུང་བའི་རྫོགས་ཆེན་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་མཁྱེན་བརྩེའི་འོད་ཟེར་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལེགས་བྱས་ཡོངས་འདུའི་སྙེ་མ་ཞེས་པར་གསལ་ལོ།།