མཁས་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས།   དང་པོ། ཐིག་ཕྱི་དགོན། རྩེ་ཐང་ནས་ལམ་ཐག་སྤྱི་ལེ་ ༡༣༧ ཙམ་བསྐྱོད་ན་ཐིག་ཕྱི་དགོན་པར་སླེབས་ཤིང་། མཐོ་ཚད་རྒྱ་ཚོའི་ངོས་ལས་རྨིད་ ༣༧༠༠ ཡོད། ཐོག་མར་དགོན་པ་གནས་ས་དེ་མཚོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནས་གནས་དེའི་ཡུལ་གྱི་ཁ་ར་ཐོད་ཅེས་པས་མཚོ་དེ་བརྟོལ། དེ་རྗེས་མཚོ་མིག་ཏུ་ཀླུ་གདོལ་པ་ནག་པོ་ཞེས་པ་གདུག་པ་ཅན་ཞིག་གནས་ཏེ་སྐྱེ་འགྲོར་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བསྐྱལ་བས་དེའི་ཁ་གནོན་དུ་གྲུབ་ཐོབ་ལས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའམ་ལྷོ་བྲག་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་འཁྲུངས་རབས་ནང་ཚན་ཤུལ་བུ་ཟླ་བ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཚོ་གནས་དེར་དགོན་པ་ཞིག་འདེབས་དགོས་ཐུགས་ལ་འཁྲུངས་ཏེ་ཐིག་བསྐྱོན་པ་ལ་མཚན་མོ་ལྷ་འདྲེས་ཕྱིས་པས་ཐིག་ཕྱི་ཞེས་པའི་མཚན་ཐོགས། དེ་ལྟར་ལྷ་འདྲེས་ཀོ་ལོང་ཕྲག་དོག་བྱས་པའི་རུ་གནོན་དུ་ཕྱོགས་བཞི་དང་དབུས་བཅས་པར་མཆོད་རྟེན་ལྔ་བཞེངས། དེ་ནས་ཐིག་ཕྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས།

རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག   སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་བཙུགས་པའི་དམག་སྡེ། དེ་ལ་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་རེ་རེར་སྟོང་སྡེ་བཅུ་བཅུ། ལོགས་སུ་ཞང་ཞུང་དུ་སྟོང་སྡེ་བཅུ། སུམ་པར་བཅུ་གཅིག་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་བྱུང་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་།   豪奴千户 ཡོང་ཁུངས།   ཁོད་སོ་དྲུག ཁོངས་གཏོགས།   རྩེ་འབུམ་གཞེར་གྱི་ཁྲིམས། 1ངོ་སྤྲོད། རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ཞེས་པའི་རྒོད་ནི་འབངས་ཀྱི་ནང་ནས་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལྡན་རང་གཤོམ་གྱིས་དྲག་པོ་གཡུལ་གྱི་ལས་ལ་ཞུགས་ཐུབ་པའི་ཕོ་རྒོད་ཀྱི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་གྲགས། སྟོང་སྡེ་ཞེས་པ་ནི་དམག་དཔུང་ཚན་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ལ་ཟེར་ཞིང་། རུ་རེ་ལ་སྟོང་སྡེ་བརྒྱད་རེ་དང་། སྟོང་བུ་ཆུང་རེ། སྐུ་སྲུང་སྟོང་སྡེ་རེ་དང་བཅུ་ཕྱེ་བ། དེ་ཡང་སྐབས་འདིར་ཞང་ཞུང་བསྣན་པས་རུ་ཆེན་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ནང་ནས་དབུ་རུ། གཡོ་རུ། གཡས་རུ། རུ་ལག ཞང་ཞུང་གི་རུ་བཅས་ལ་སྟོང་སྡེ་བཅུ་རེ་དང་། སུམ་པའི་རུ་ལ་སྟོང་སྡེ་བཅུ་གཅིག་བཅས་བསྡོམས་པས་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ།

《སྦ་བཞེད》ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་སྦ་གསལ་སྣང་དང་། དེབ་ཐེར་འདི་ཉིད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡིན་མིན་སྐོར་གྱི་དོགས་འདྲི།   དེ་ཡང་འཇམ་མགོན་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས“གཏེར་ནས་བྱུང་བའི་གླེགས་བམ་དང་། །གཞན་ནས་བརྐུས་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ། བརྩམས་ཆོས་དང་ནི་རྨི་ལམ་ཆོས། །བློ་བཟུང་མ་ཡི་ཆོས་ལུགས་ལ། །རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་བརྒྱུད་པ་སྙེག ། དེ་ལའང་གཞན་དག་ལུང་ལེན་པ། །ཆོས་དང་འགལ་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། །རང་ཚིག་དང་ཡང་འགལ་བ་ཡིན”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་འུ་དུམ་བཙན་གྱིས་ཆོས་བསྣུབས་པ་ནས་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་མ་བྱོན་པའི་བར་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་ཆོས་ལོག་མང་པོ་དར་བ་སྟེ་ལ་ལ་གཏེར་ནས་བྱུང་ཚུལ་གྱི་གླེགས་བམ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ལ་ལ་གཞན་ནས་བརྐུས་ཤིང་གཞན་དང་འདྲེས་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་སོ་སོའི་རང་འདོད་ལྟ་བུར་བྱས་པ། ལ་ལ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ལུང་བསྟན་ཞིང་བྱུང་བར་སྨྲ་བ་སོགས་མདོར་ན་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་ཞིག་པ་དང་དུས་མཚུངས་སྔར་གྱི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་བ་དུ་མས་འབད་ཅིང་བསྒྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན་ལ་ལྷད་འཇུག་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།

རྒྱ་དམར་ཇག་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བོད་ལ་དྲག་པོའི་བཙན་འཛུལ་བྱས་སྟབས། གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་སོགས་ཀྱིས་བོད་མིའི་འདི་ཕྱིའི་སྐྱབས་གནས་དང་། བོད་མིའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་སྟབས། བོད་འབངས་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྙེགས། གནམ་དང་ས་མ་གཏོགས་མི་ཤེས་པའི་དུས་སྐབས་དེར་ལྕམ་ཕྲེང་རིང་རིན་ཆེན་སྒྲོལ་མ་ལགས་ཀྱིས་བོད་མི་ཀ་སྦུག་ཏུ་འབྱོར་བའི་གཞུང་ཞབས་ལས་བྱེད་དང་། སྐྱ་སེར་ཕོ་མོ་ཁག་ལ་ཟླ་ཤས་རིང་དབྱིན་ཡིག་སློབ་འགོ་ཚུགས། ཀ་སྦུག་ཏུ་རང་རིགས་སྤུན་ཟླར་ཚོར་སློབ་སྦྱོང་སྤྲད་པ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྙན་ལམ་དུ་གསན་སྟབས། ཐུགས་དགྱེས་མཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཡིག་ཆས་ཉོ་བྱེད་ཧིན་སྒོར་གཅིག་སྟོང་ཐམ་པ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལགས་བརྒྱུད་དེ་གསོལ་རས་སྩལ།

མཛད་པ་པོ།  དངུལ་ཆུ་དྷརྨ་བྷ་དྲ། ༄༅། །མངོན་བརྗོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐིགས།  །མཆོད་བརྗོད་དང་རྩོམ་པར་དམ་བཅའ་བ།  །ན་མོ་གུ་རུ་མནྫུ་གྷོ་ཥཱ་ཡ།  །གཙུག་ན་ཟླ་བ་རང་བྱུང་པད་དཀར་མིག  །སྤྲིན་ལ་ཞོན་དང་མ་གཉིས་ཀརྟཱི་ཀ  །མེ་ཟླུམ་ཆ་གཏེར་གཙུག་གི་ནོར་བུའི་ཁྲིར།  །ཞབས་སེན་འགོད་མཛད་ཟས་གཙང་སྲས་ལ་འདུད།  །མཚན་དཔེའི་དཔལ་འབར་ཟླ་ཞུན་ཕུང་པོའི་སྐུ།  །ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་ཟུར་ཕུད་ལྔས་མཛེས་པ།  །ཅུང་ཟད་དྲན་པ་ཡིས་ཀྱང་རྨོངས་པའི་མུན།  །ཕམ་མཛད་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ།  །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་གླུ།  །རྒྱུད་མང་སྒྲ་ལས་དྲངས་ནས་སྙན་པའི་དཔྱིད།  །འཇོ་མཛད་དྲི་ཟའི་སྒེག་མོ་དབྱངས་ཅན་མས།  །མི་ཟད་སྤོབས་པའི་དངོས་པོ་དེང་འདིར་སྩོལ།  །འཁོར་འདས་བརྟན་གཡོའི་དངོས་པོ་རེ་རེར་ཡང༌།  །བརྡ་དང་ཐ་སྙད་མིང་ཚུལ་མཐའ་ཡས་ཕྱིར།  །སར་གནས་དཔའ་བོ་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས།  །ཉམ་ཆུང་བྱིས་བློའི་གཞལ་བྱ་ག་ལ་ཡིན།  །འོན་ཏེ་འབབ་ཆུའི་རྒྱུན་ལས་ཆ་ཤས་ཙམ།  །བཏུངས་ཀྱང་སྐྱེས་བུའི་སྐོམ་སྲེད་སེལ་བ་ལྟར།  །མངོན་བརྗོད་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་ནས་ཆུ་ཐིགས་ཙམ།  །ཐོས་བརྩོན་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོས་བླངས་ཏེ་བརྗོད།། །།

འཁྲུངས་ཡུལ་གཙང་མྱང་སྟོད་སྟག་ཚལ་དུ་མྱང་རལ་པ་ཅན་དང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་སོགས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་ཡབ་སྔགས་འཆང་སངས་རྒྱས་དཔལ་ལྡན་དང། ཡུམ་སངས་རྒྱས་འདྲེན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་སྤྲེལ་ (༡༤༥༢) ལོར་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བདུན་པ་ས་སྟག་ (༡༤༥༨) ལོར་མཁན་ཆེན་ཀུན་དགའ་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་གསོལ། དེ་ནས་བཟུང་དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་གྱི་བར་རང་ཡུལ་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད། དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་པར་ཙ་རིར་བྱོན་ཏེ་རྗེ་བཙུན་ཤ་ཧ་རབ་འབྱམས་པ་སངས་རྒྱས་སེང་གེ་དང་མཇལ། རི་ཆོས་སྐོར་གསུམ། ཐར་གྲུ་སྐོར་གསུམ། ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལྡན་ལྷན་གཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར། དོ་ཧ་སྐོར་གསུམ་དང་མཛོད་དྲུག་རོ་སྙོམས་སོགས་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་སྐོར་ཕལ་མོ་ཆེའི་ལུང་གསན། རྗེ་བཙུན་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབང་བསྐུར་ཏེ་གསང་མཚན་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསོལ།