Author: ཆུ་དབར་བུ།

ནང་དོན།   ༡ མཛད་པ་པོ། ༢ ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས། ༣ རབ་བྱེད་དང་པོ། མཁས་པ་བརྟགས་པ། ༤ རབ་བྱེད་གཉིས་པ། ཡ་རབས་བརྟགས་པ། ༥ རབ་བྱེད་གསུམ་པ། བླུན་པོ་བརྟག་པ། ༦ རབ་བྱེད་བཞི་པ། སྤེལ་མ་བརྟག་པ། ༧ རབ་བྱེད་ལྔ་པ། ངན་སྤྱོད་བརྟག་པ། ༨ རབ་བྱེད་དྲུག་པ། རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་བརྟག་པ། ༩ རབ་བྱེད་བདུན་པ། མི་རིགས་པའི་ཚུལ་དཔྱད་པ། ༡༠ རབ་བྱེད་བརྒྱད་པ། བྱ་བ་བརྟག་པ། ༡༡ རབ་བྱེད་དགུ་པ། ཆོས་བརྟགས་པ། མཛད་པ་པོ།   འཇམ་མགོན་ས་སྐྱ་པཎྡི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་ནི་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཆུ་ཕོ་སྟག་(སྤྱི་ལོ་༡༡༨༢)ལོར་ས་སྐྱར་ཡབ་དཔལ་ཆེན་འོད་པོ་ཆེ་དང་ཡུམ་མ་གཅིག་གར་ཕུ་མ་ཉི་ཁྲི་ལྕམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། རབ་བྱུང་བཞི་པའི་ལྕགས་མོ་ཕག་(སྤྱི་ལོ་༡༢༥༡)ལོར་ཡུལ་ལང་གྲུར་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གི་ཆུང་མིང་ལ་དཔལ་ལྡན་དོན་འགྲུབ་ཅེས་ཞུ། རྗེས་སུ་ཁུ་བོ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་མཚན་ལ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་གསོལ། དགུང་ལོ་ཆུང་དུས་ནས་བཟུང་ཚད་མ་རིག་པ་དང་།…

༄༅། །མཁས་པ་དང་བླུན་པོ་བརྟག་པའི་བསྟན་བཅོས་དགེ་ལྡན་ལེགས་བཤད་པདྨ་དཀར་པོའི་ཆུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ལུགས་གཉིས་ཇི་བཞིན་མཁྱེན་པ་ཡི། །ཐུབ་དབང་ཞབས་ལ་གུས་བཏུད་ནས། །མཁས་དང་བླུན་པོ་རྣམ་དབྱེ་བའི། །ལེགས་བཤད་མདོ་ཙམ་བསྒྲག་པར་བྱ། །མཁས་པ་ཞེས་བྱ་འཇིག་རྟེན་དང༌། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། །རྣམ་པ་གཉིས་གསུངས་དེ་བཞིན་དུ། །བླུན་པོ་ཡང་ནི་གཉིས་སུ་བཤད། །དེས་ན་མཁས་དང་བླུན་པོའི་ཁྱད། །རི་རབ་དང་ནི་རྡུལ་ཕྲན་དང༌། །རྒྱ་མཚོ་དང་ནི་ལྟེང་ཀ་དང༌། །ནམ་མཁའ་ལག་མཐིལ་ལྟ་བུ་ཡིན། །མཁས་པ་མཁས་པའི་དྲུང་ན་མཛེས། །ཡོན་ཏན་ཇི་བཞིན་མཐོང་བས་ཡིན། །རིན་ཐང་མེད་པའི་ནོར་བུ་དེ། །དེད་དཔོན་ལག་ཏུ་མཛེས་ལ་ལྟོས། །བླུན་པོའི་གམ་ན་མཁས་མི་མཛེས། །ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་མེད་པས་ནོངས། །ཙན་དན་གསེར་ལས་རིན་ཆེ་བ། །བླུན་པོས་སོལ་བར་བྱས་ལ་ལྟོས། །མཁས་པ་མཁས་པའི་ངག་བཞིན་ཉན། །དེ་ལས་ཡོན་ཏན་འོས་པ་འཐོབ། །གྲུ་དཔོན་ལེགས་ཕྱིན་ངག་ཉན་པས། །ཚོང་མགྲོན་དབྱིག་དང་འཕྲད་ཅེས་གྲགས། །བླུན་པོ་མཁས་པའི་ངག་མི་ཉན། །དེ་ལས་ཉེས་སྐྱོན་འོས་པ་འཐོབ། །ངང་པའི་ངག་བཞིན་མ་ཉན་པས། །རུས་སྦལ་མཁའ་ལས་ལྷུང་ཞེས་གྲགས། །མཁས་པ་མཁས་པའི་སྙན་པ་བརྗོད། །དེ་ཡིས་ལུས་ཅན་དང་བ་འདྲེན། །རི་བོང་སེམས་དཔའི་གྲགས་པ་གང༌། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ནི་བརྗོད་ལ་ལྟོས། །བླུན་པོས་མཁས་པའི་མི་སྙན་བརྗོད། །དེ་ཡིས་ལུས་ཅན་དང་བ་ལྡོག །མཛའ་བོས་དགེ་སློང་གྱད་ནོར་གྱི། །མི་སྙན་བརྗོད་པའི་བྱུང་བ་ལྟོས། །

               རྣམ་རབ་མཁན་མིང་ངག་ཐུབ་ནས། རྣམ་རྒྱལ་རབ་བརྟན་གཡང་ཆགས་འཛིན་མའི་གཞིར།  ། རྒྱུ་བའི་ལུས་ཅན་ཀུན་སྐྱོང་དྲེགས་པ་ཆེ།   ། ལྷ་མཆོག་འོད་ལྡན་དཀར་པོ་འཁོར་བཅས་ལ།  ། གསོལ་བ་འདེབས་སོ་མཆོག་མཐུན་དངོས་གྲུབ་སྩོལ།  ། རྣམ་རབ་དྭགས་གྲྭའི་གསེར་སྐྱེམས་ལས་བཏུས་ནས་བཅོས། དེ་ཡང་འཕགས་མཆོག་ཕྱག་ན་པདྨོའི་གདུལ་ཞིང་བསིལ་ལྡན་ཁ་བའི་ལྗོངས་འདིར་སྔོན་དུས་སྐྱེས་ཆེན་གྲངས་ལས་འདས་པ་བྱོན་ཕེབས་གནང་ནས་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་མཛད་པ་སྤྱི་དང་།   བྱེ་བྲག་རང་རང་སོ་སོའི་ལྟ་གྲུབ་དྲི་མ་མེད་པ་དར་སྤེལ་གནང་སའི་དགོན་གནས་དུ་མ་ཡུལ་འདིའི་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གང་སར་ཕྱག་བཏབ་སྟེ་བྱིན་གྱིས་རློབས་པར་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདིར་སྐབས་སུ་བབས་པ་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་རྫིང་བུ་ལྟ་བུ།   བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་ཡུར་བ་ལྟ་བུ།   སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་ཞིང་ས་ལྟ་བུ་སྟེ་ས་དུམ་བུ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་ནང་ཚན་བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞིར་གཙང་ན་གཡས་རུ་དང་།   གཡོན་རུའམ་རུ་ལག་གཉིས།   དབུས་ན་དབུ་རུ་དང་གཡོ་རུ་གཉིས་སུ་གྲགས་པའི་གཡོ་རུའི་ས་ཆར་གཡོར་པོ་འཕྱིང་རུ་དང་།  གཡོར་པོ་གཞུང་།   གཡོར་པོ་དོལ་སོགས་ནང་གསེས་ལུང་ཚན་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས་འདིར་གཡོར་པོ་གཞུང་ངམ་རྣམ་རབ་ལུང་པ་ཞེས་ལུང་གཤོངས་ཁ་བྱང་ལྷ་ལྡན་ཡུལ་ལ་ཕྱོགས་ཤིང་དེའི་ནང་རྣམ་རབ་ཕུ་མདའ་བར་གསུམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལུང་ཆུང་འགའ་ཞིག་དང་།   གྲོང་ཚོ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་གཞིས་ཆགས་པ་སྟེ་རྣམ་རབ་ཕུར་ཁ་ལྷོར་བལྟས་ནས་བརྩིས་པའི་དབུས་ལྷ་རིའི་གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཟངས་དཀར་དང་རྫིང་ཁ་སྟེ་རང་བྱུང་གྲོང་ཚོ་གཉིས་དང་།   གཡོན་ཕྱོགས་སུ་བློ་རྩ་དང་རི་ཆུང་སྒང་གི་གྲོང་ཚོ་ཆུང་བ་གཉིས།   དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཁང་དང་ལྷ་ཡུལ།   རྣམ་རབ་ལུང་པའི་དབུས་ཀྱི་སྟོད་ཕྱོགས་སུ་སྨོན་གྲོང་དང་དེའི་འོག་རྣམ་རབ་ཞོལ།

གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཡིག ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས།   དཀར་ཆག རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ཁོངས། ཁང་དམར་རྫོང་ཁོངས། གྲོ་མོ་རྫོང་ཁོངས། གམ་པ་རྫོང་ཁོངས། གཏིང་སྐྱེས་རྫོང་ཁོངས། དིང་རི་རྫོངཁོངས། གཉའ་ལམ་རྫོང་ཁོངས། སྐྱིད་རོང་རྫོང་། ས་དགའ་རྫོང་། འབྲོང་པ་རྫོང་ཁོངས། ངམ་རིང་རྫོང་ཁོངས། ལྷ་རྩེ་རྫོང་ཁོངས། བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་ཁོངས། གཞིས་རྩེ་རྫོང་ཁོངས། པ་སྣམ་རྫོང་ཁོངས། ས་སྐྱ་རྫོང་ཁོངས། རྣམ་གླིང་རྫོང་ཁོངས། རིན་སྤུངས་རྫོང་ཁོངས།

དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ 1618 པའི་ས་རྟ་ལོར་ཧོར་སོག་གི་དམག་དཔུང་ཚན་ཆེན་ཞིག་བོད་དུ་ཡོང་ནས་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་བཟུང༌།  སྐྱིད་ཤོད་ལུང་པ་ལ་གནས་བཅས། བྱང་ཕྱོགས་ནག་ཆུའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ནས་དམག་གིས་བཟུང༌།  བོད་ཁམས་ཧོར་སོག་གིས་བཟུང་བའི་ཉེན་ཁ་ཉིན་ལྟར་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་སྐབས་དེར།  གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོས་གཙང་དམག་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཁྲིད་ནས་དབུས་སུ་སླེབས།  སོག་དམག་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། སོག་དམག་གིས་དགེ་ལྡན་པའི་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་རྣམས་ལ་ཁོ་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱས་མཐར།  སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་དམག་ལངས་ཏེ་སོག་དམག་དང་མཉམ་དུ་གཙང་དམག་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཀྱང་མཐར་གཙང་དམག་རྒྱལ་ཏེ་གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་དབུས་གཙང་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྲིད་དབང་བཙུགས།  སྤྱི་ལོ་ 1620 པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་གཙང་པ་རྒྱལ་པོ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་འབྲུམ་ནད་ཀྱིས་གྲོངས།  དེའི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོ་གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིར་འཁོད།  བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་བཏོད། །

ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས།  ཀླད། སྔོན་བརྗོད། དེབ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༥ལོར་ལྷ་ས་སྐྱིད་ཆུའི་ནུབ་ངོས་ཀྱི་ཚ་གུར་ཞེས་པར་ཞིང་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་དགུ་ནས་བཅོ་ལྔ་བར་ཀུན་བདེ་གླིང་དུ་སྒེར་གྱི་སློབ་གྲྭར་སློབ་སྦྱོང་གནང་། ༡༩༦༢ལོར་ཚ་གུར་དམངས་བཙུགས་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་མཛད། ༡༩༧༤ལོར་རྫོང་སློབ་འབྲིང་གི་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོང་འཐེན་བྱས། སློབ་གསོ་སྒྱུར་བཅོས་སྐོར་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་བྲིས་པར་གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་ཕུལ་བྱུང་གི་བྱ་དགའ་དང་། སློབ་འབྲིང་རིམ་པ་དང་པོའི་དགེ་རྒན་གྱི་གོ་མིང་ཐོབ། ༡༩༩༡ལོར་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མོ་ཚོགས་པར་འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་པར་ལས་བསྒྱུར་བྱས་རྗེས་གསར་རྩོམ་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་ཁག་གཉིས་ལ་ལྗོངས་རིམ་པའི་འཁྲབ་གཞུང་གསར་རྩོམ་གྱི་བྱ་དགའ་དང་། 《ཡིག་ནོར་》ཞེས་པ་སོགས་གསར་རྩོམ་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་ཁག་ལ་མཁས་དབང་རྣམ་པའི་གདེངས་འཇོག་ཐོབ། འཁྲབ་གཞུང་རྩོམ་འབྲི་བ་རིམ་པ་གསུམ་པའི་ལས་གནས་ཀྱི་གོ་མིང་གནང་། ༡༩༩༨ལོར་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་དུ་རྐང་འཁོར་བཞོན་ནས་འཚོ་བའི་ཉམས་ཞིབ་ཏུ་བསྐྱོད་ཞོར་དུ་《ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཡིག་》གི་དེབ་བྲིས་གནང་བ་དང་སྦྲེལ་༢༠༠༣ལོར་《ལྷ་ས་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཡིག་》དེབ་འདི་ཉིད་བྲིས་གནང་མཛད།