སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
གཡང་ཨམ་བན་དང་། ཆིན་ཨམ་བན་གཉིས་ནས། ཕག་རྫོང་ནས་འབྲུག་ལོ་ཆག་པཪ་བསྙད་རྩེས་མི་ཆོག་པའི་སྐོཪ་གཏང་བའི་བཀའ་རྒྱ།
༢ ཆིང་ ༡ -༡ སྒྲིགས་གཞི་ གཡང་ཨམ་བན་དང་། ཆིན་ཨམ་བན་གཉིས་ནས། ཕག་རྫོང་ནས་འབྲུག་ལོ་ཆག་པཪ་བསྙད་ རྩེས་མི་ཆོག་པའི་སྐོཪ་གཏང་བའི་བཀའ་རྒྱ། བཅའ་ཆིན་ཁྲི་ལོ་ ༡ ༡༧ ཆུ་སྤྲེ་ ༡༨༡༢ གཡང་ཨམ་བན་དང་། ཆིན་ཨམ་བན་གཉིས་ནས་ཕག་རྫོང་ནས་འབྲུག་ལོ་ཕྱག་པཪ་བསྙ་ བཙེ་མི་ཆོག་པའི་སྐོཪ་བཏང་བའི་བཀའ་རྒྱ་སོགས་ཡིག་གྲངས་ ༡༠ ཆུ་ཡོས་ – མེ་སྤྲེ་ ༡༧༢༣ – ༡༨༩༦ ་་་་་མ་ཆེན་པའི་བཀའ་མངགས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་འཁུཪ་འཛིན་པ་གཡང་ཨམ་བན་དང་། ཆིན་ཨམ་བན་གཉིས་ནས་རྩ་ཚིག་སྦྱཪ་དོན། ཡིད་ཅན་གྱི་སྐྱེ་སྒུ་མཐའ་དག་ནས་ ངེས་ ་་་་་རྒྱུཪ། འབྲུག་སྡེ་སྲིད་ནས་ལོ་ལྟཪ་གནམ་ལོ་གསཪ་ཚེས་ཀྱི་སྐབས་སུ། ༄༅ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཪིན་པོ་ཆེཪ་ལོ་ཕྱག་འབུལ་མི་གཏོངསྲོལ་ལ། དེ་ཡང་སྡེ་སྲིད་ ཪང་གི་དངོས་དོས་ལ་སྔཪ་ནས་གྲངས་བཅད་ཡོད་
༄༅། །གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་གཞུང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང༌། རྩ་ཁྲིམས་སྐོར།
དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ 1618 པའི་ས་རྟ་ལོར་ཧོར་སོག་གི་དམག་དཔུང་ཚན་ཆེན་ཞིག་བོད་དུ་ཡོང་ནས་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་བཟུང༌། སྐྱིད་ཤོད་ལུང་པ་ལ་གནས་བཅས། བྱང་ཕྱོགས་ནག་ཆུའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ནས་དམག་གིས་བཟུང༌། བོད་ཁམས་ཧོར་སོག་གིས་བཟུང་བའི་ཉེན་ཁ་ཉིན་ལྟར་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་སྐབས་དེར། གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོས་གཙང་དམག་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཁྲིད་ནས་དབུས་སུ་སླེབས། སོག་དམག་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། སོག་དམག་གིས་དགེ་ལྡན་པའི་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་རྣམས་ལ་ཁོ་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱས་མཐར། སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་དམག་ལངས་ཏེ་སོག་དམག་དང་མཉམ་དུ་གཙང་དམག་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཀྱང་མཐར་གཙང་དམག་རྒྱལ་ཏེ་གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་དབུས་གཙང་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྲིད་དབང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་ 1620 པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་གཙང་པ་རྒྱལ་པོ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་འབྲུམ་ནད་ཀྱིས་གྲོངས། དེའི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོ་གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིར་འཁོད། བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་བཏོད། །
རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་མཁས་པ་དགའ་བྱེད་ཆེན་མོ་འཛམ་གླིང་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། པོད་སྟོད་སྨད་ཆ་ཚང་།
རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་བྱུང་ཡིག་ལོ་དུས་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཞིང༌། རྒྱལ་ནང་དུ་དཔེ་རྒྱུན་ཧ་ཅང་དཀོན་པའི་གྲས་ཤིག་ཡིན། རྩོམ་པ་པོ་ནི་སྟག་ཚང་རྫོང་པ་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོ་ཡིན། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་འཁོད་པའི་ཡིག་ཆ་ད་ཕན་མ་མཐོང་ཡང༌། ཡིག་ཚང་འདིའི་སྟོད་ཆའི་ཤོག་གྲངས་ ༥༧ བ་ན་ཡིག་ཚང་འདིའི་བརྩམས་དུས་ཀྱི་ལོ་ནི་ཤིང་སྟག་ཡིན་ཞེས་གསལ་ཞིང༌། ཡང་ཤོག་གྲངས་ ༡༩༢ ན་ས་ཕོ་སྤྲེལ་ལོ་ལ་རྒྱ་ནག་ཏཱ་མིང་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་ས་བླངས་ནས་ད་ལོ་ཤིང་སྟག་གི་ལོ་བར་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་སོང་ཞེས་གསལ་བས། དེབ་ཐེར་འདི་བརྩམས་པའི་ལོ་ནི་བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཤིང་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༣༤ ལོ་ཡིན་པར་ར་འཕྲོད་ཅིང༌། མཇུག་བྱང་དུ་ཡིག་ཚང་འདི་བརྩམས་ནས་མཇུག་སྒྲིལ་སྐབས་རྒྱལ་རྩེ་ཆོས་རྒྱལ་རབ་བསྟན་ཀུན་བཟང་ད་དུང་འཚོ་བསྡད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པར་གསལ། ཡིག་ཚང་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་དཀར་ཆག་ཟུར་འཁོར་ལྟར་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཞིག་གནད་བསྡུས་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ས་སྐྱའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་དུ་དམག་དོན་དང་ཁྲལ་འུལ་གྱི་ས་ཚིགས་འཛུགས་པ་དང༌། ཁྲིམས་ལུགས་དང༌། དཔོན་ཆེན་གྱི་གོ་གནས་བསྐོས་སྟངས་སོགས་ཡོན་རྒྱལ་རབས་དང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གལ་ཆེ་བའི་ནང་དོན་མང་པོ་འཁོད་ཡོད་པས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་རུང༌། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གང་ལའང་དཔེ་རྒྱུན་དཀོན་པར་བརྟེན་ཀྲུང་དབྱངས་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གནའ་རབས་དཔེ་ཆ་ལེགས་སྒྲིག་དང་དཔེ་སྐྲུན་གྱི་འཆར་འགོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་ནས་མཚམས་སྦྱོར་གནང་བ་ལགས། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས།
ངམ་རིང་གི་བསྟན་འགྱུར་བཞེངས་མཁན་སུ་ཡིན་ནམ།
ངམ་རིང་གི་བསྟན་འགྱུར་བཞེངས་མཁན་སུ་ཡིན་ནམ། དེ་ཡང་གུང་ཐང་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུ་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་གནང་བའི། གཙང་ལ་སྟོད་བྱང་ངམ་རིང་གི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས། ཞེས་པའི་དེབ་དེར་ངམ་རིང་བསྟན་འགྱུར་གྱི་དཀར་ཆག་མཛད་པ་པོ་ནི། བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ཡིན་པ་གསུངས་འདུག དེ་ཡང་དེབ་འདིའི་ཤོག་གྲངས་457རུ། དུས་རབས་བཅུ་པའི་ནང་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས། བསྟན་འགྱུར་རོ་འཚལ་གྱི་དཀར་ཆག་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མཛད་ནས་དཔལ་ངམ་རིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་སུ་གསོལ་བས་ངམ་རིང་བསྟན་འགྱུར་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས། །
༄༅། །ཕོ་བྲང་སྟོང་ཐང་ལྡན་དཀར་གྱི་ཆོས་འགྱུར་རོ་ཅོག་གི་དཀར་ཆག་བཞུགས།།
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་ཏེ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དམ་པའི་ཆོས་འགྱུར་རོ་འཚལ་གྱི་མཚན་བྱང་དཀར་ཆག་བྲིས་ཤིག་ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རིང་ལུགས་ཀྱི་མདུན་ས་ནས། འབྲུག་གི་ལོ་ལ་ཕོ་བྲང་ལྷན་དཀར་ན་བཞུགས་པའི་སྟོན། སྒྲ་བསྒྱུར་གྱི་བནྡེ་དཔལ་བརྩེགས་དང་། བནྡེ་ཀླུའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མདོ་སྡེ་དང༌། གཟུངས་ཆེ་ཕྲ་དང༌། མཚན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དང༌། བསྟོད་པ་དང༌། སྨོན་ལམ་དང༌། བཀྲ་ཤིས་དང༌། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང༌། མདོ་སྡེའི་ཊཱི་ཀཱ་དང༌། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཡེ་གེ་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང༌། ཏར་ཀའི་གཞུང་ལ་སོགས་པ་བོད་ཁམས་སུ་ཆོས་འགྱུར་རོ་འཚལ་གྱི་མཚན་བྱང་བམ་པོ་དང་ཤློ་ཀའི་གྲངས་སུ་མཆིས་པ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་ཡི་གེར་བྲིས་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ལ། འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ། ཤློ་ཀ་འབུམ། བམ་པོ་སུམ་བརྒྱ། འཕགས་པ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་ལྔ་པ། ཤློ་ཀ་ཉི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང༌། བམ་པོ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང༌། ཤློ་ཀ་བརྒྱ། འཕགས་པ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་པ་ཤློ་ཀ་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང༌། བམ་པོ་དྲུག་ཅུ།
བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག་ལས། རྟེན་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་དང༌། བརྟེན་པ་བཅུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གཞན་བཤད་པ།
༄༅། །བསྐལ་བཟང་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མའི་གཉེན་གྱི་བཀའི་དགོངས་དོན་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་བསྟན་བཅོས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྐད་དུ་འགྱུར་རོ་འཚལ་གྱི་མཚན་བྱང་དཀར་ཆག་ཏུ་བཀོད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། རླབས་ཆེན་ཐུགས་བསྐྱེད་གོ་ཆ་བརྟན་པོ་ཡིས། །མི་མཇེད་ཞིང་འདི་བདག་གིར་བཞེས་པའི་ཚེ། །རྒྱལ་དང་དེ་སྲས་ཚོགས་ཀྱིས་པད་དཀར་ལྟར། །ཡོངས་བསྔགས་འདྲེན་པ་མཆོག་དེས་དགེ་ལེགས་སྩོལ། །དེ་སྲས་མཐུ་ཆེན་རྒྱལ་སྲས་བྱེ་བའི་དབུས། །མཚུངས་མེད་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་དཔལ་མངའ་བ། །རིགས་གསུམ་ལྷ་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཐུགས་རྗེའི་གཟིས། །གངས་ལྗོངས་རྒུད་པའི་སྨག་རུམ་ཞི་བར་མཛོད། །བསྟན་ལ་ལྷག་བསམ་ཡངས་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས། །མི་བཟོད་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷུར་བཞེས་ཏེ། །གངས་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ལེགས་བསྐྲུན་པའི། །རྒྱལ་བློན་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་དྲན། །དེ་དག་རྨད་བྱུང་བཀའ་སྲོལ་ད་ལྟའི་བར། །མི་ཉམས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །འགྲོ་ཀུན་ཐར་པ་མཆོག་གི་ལམ་པོ་ཆེར། །ཀུན་ནས་བཀྲི་མཛད་མཁས་གྲུབ་དེ་དག་རྒྱལ། །མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་མི་ཡི་ཚུལ་བཟུང་ནས། །མདོ་རྒྱུད་དགོངས་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བ་ལ། །རྒྱལ་བ་ཇི་བཞིན་རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པའི། །འཇམ་མགོན་བླ་མའི་ཞབས་པད་གཙུག་གིས་མཆོད། །ཟླུམ་པོའི་གོ་ལ་འདི་ཡི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས། །རང་རང་མོས་པར་འཚམས་པའི་ལེགས་གསུང་གིས། །ཞི་བདེའི་གླིང་དུ་འཁྲིད་པའི་དེད་དཔོན་མཆོག །ཕྱག་ན་པདྨོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོར་འདུད། །མདོ་དང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དུ་མ་དང༌། །ཐུན་མོང་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ཀུན། །མཉེས་གཤིན་བྱམས་བརྩེ་སྒོ་ནས་ལེགས་སྟོན་པའི། །མཚན་ལྡན་བཤེས་གཉེན་ཚོགས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །འདི་ན་བཀའ་ཡི་དགོངས་འགྲེལ་འགྱུར་རོ་ཡི། །མཚན་བྱང་མཛད་འགྱུར་མཐའ་དཔྱད་སྔ་རབས་གཞུང༌། །ཇི་སྙེད་བཞུགས་པའི་དཀར་ཆག་ནོར་བུའི་འཕྲེང༌། །བློ་ལྡན་དོན་གཉེར་ལྡན་པའི་སྐྱེས་སུ་འབུལ། །