སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་རུ་གནོན་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འདོད་ན་ཁུངས་བཙན་པར་མཐོང་།
སྐྱུ་རའི་རླུང་བུ། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོའི་སྤོར་ཐང་བརྩིས་ལས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་སྲིན་མོ་གལ་རྐྱལ་གྱི་རྣམ་པར་གཟིགས་ནས་དེའི་ཁ་གནོན་དུ་མཐའ་འདུལ་དང་ཡང་འདུལ། རུ་གནོན་དང་བཅས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཡོངས་གྲགས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལྷ་ཁང་གང་ལ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་ཐོག་ལ་སྔར་ནས་ཡིག་ཆ་མི་མཐུན་པ་འགའ་ཡོད་འདུག་ཀྱང་དེའི་ཐོག་དཔྱད་བརྗོད་བྱེད་མཁན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་གང་ལྟར་དཔྱད་བརྗོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཕལ་ཆེར་མཐོང་དཀོན་པ་སྣང་། དེའི་རྐྱེན་ལས་དེང་སང་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དག་མཐའ་འདུལ་ཡིན་པ་དང་ཡང་འདུལ་ཡིན་པ། རུ་གནོན་ཡིན་པ་སོགས་ཁ་གསལ་མ་ངེས་ཀྱང་འོས་ཚོད་ཀྱིས་སྨྲ་བ་འཇུག་མཁན་གྲངས་ལས་འདས་པ་འདུག སྤྱིའི་ཆ་ནས་སྲིན་མོའི་དཔུང་གཡས་གནོན་ཕྱིར་དབུ་རུ་ན་ཀ་ཚལ་དང་། དཔུང་གཡོན་གནོན་ཕྱིར་གཡོ་རུ་ན་ཁྲ་འབྲུག དཔྱི་གཡས་གནོན་ཕྱིར་གཡས་རུ་ན་གཙང་འབྲམ། དཔྱི་གཡོན་གནོན་ཕྱིར་གཡོན་རུ་ན་གྲུམ་པ་རྒྱང་སོགས་ལྷ་ཁང་བཞི་བརྩིགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་གྲུབ་ཀྱང་། ལྷ་ཁང་དེ་དག་ཆོས་འབྱུང་རྙིང་གྲས་ཅན་མཁས་དགའ་དང་རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་སོགས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་བ་ཡིན་ནམ་གང་ལྟར་མང་ཆེ་བས་མཐའ་འདུལ་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།
སྔོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་གསུམ། (ལྡན་དཀར་མ་དང་། མཆིམས་ཕུ་མ། འཕང་ཐང་མ།) གྱི་ངོ་སྤྲོད།
དང་པོ། དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ། སྔར་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་རབས་སུ་བཀོད་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་དཀར་ཆག་ཁག་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཞིག་ཡིན། དཀར་ཆག་འདི་བཙན་པོ་གང་གི་དུས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་མིན་སྐོར་བོད་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཞེད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་སྟེ། བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱིས་དཀར་ཆག་འདི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བཀོད་པ་དང་། བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་བོད་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལྟར་ཁོ་བོས་ཆེད་རྩོམ་འགའ་ཞིག་ཐོག་དེ་བཞིན་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། <<དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ>> ལས་འབྲུག་གི་ལོ་ལ་ཕོ་བྲང་ལྡན་དཀར་ན་བཞུགས་པའི་སྟོན་ཞེས་གསལ་བས། བཙན༌པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རིང་འབྲུག་ལོ་སྔ་རྗེས་གཉིས་བྱུང་བའི་སྔ་མ་ནི་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་འགོ་ཚུགས་ནས་མ་གྲུབ་གོང་གི་ལོ་ངོ་གསུམ་པའི་ཤིང་འབྲུག་ (༧༦༤) ལོ་ལ་ཁེལ་བས་སྐབས་དེར་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་འགོ་ཚུགས་ཙམ་ལས་དཀར་ཆག་ཏུ་འགོད་བྱའི་བཀའ་བསྟན་མང་པོ་མེད་ཅིང་། འབྲུག་ལོ་དེའི་རྗེས་ཀྱི་མེ་འབྲུག་ (༧༧༦) ལོ་བར་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལས་མེད་པས་དེའི་རིང་ལ <<དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ>> ལས་གསལ་བའི་ཆོས་ཚན་འབོར་ཆེན་དེ་ཙམ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཧ་ཅང་དཀའ་བ་མ་ཟད།
བལ་ཡུལ་ནི་ཡ་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་གྲས་ཡིན་ཚུལ།
རྩོམ་པ་པོ། ར་སེ་དཀོན་རྒྱམ། ད་ལྟའི་ཆར་བལ་ཡུལ་ནི་མི་རིགས་གཞན་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་། བོད་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པས་ཚོང་འབྲེལ་ཟབ་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཅིག་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐད་ནས་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་པ་ཙམ་ལས། བོད་རིགས་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་ལ་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད། རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཟིགས་ཚེ་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་དམག་དཔུང་མངགས་ནས་དབང་བསྒྱུར་མཛད་དེ། རྒྱལ་པོ་གསར་པ་བསྐོས་པ་དང་ལོ་ལྟར་དཔྱ་འཇལ་དུ་བཅུག་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བཙན་པོ་འགའ་ཤས་དགུན་ལྟ་བུར་བལ་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བཙན་པོའི་རབས་ཀྱི་སྐོར་རྣམས་ཡང་ཡང་ཐོན་ཡོད་པས་ན། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གནས་འདུག་ཅེས་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཡང་ཡང་གླེང་བ་འདི་བྱུང་འདུག
མཁར་མྱང་རོ་ཤམ་པོ་དང་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོའི་འབྲོང་གི་རིག་གནས་སྐོར
སུམ་པ་སྨྲི་ཏི་མཚན་འབར་གྱིས། སྤྱིར་ན་འུ་ཚོས་བོད་ཞེས་པ་འདི་ངེས་ཤེས་ཡང་དག་ཞིག་འདྲོངས་དགོས་ན་གཡག་ཞེས་པ་འདི་ཤེས་རྟོགས་དགོས་པའི་ཚད་དུ་ལྷུངས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་བོད་དང་གཡག་གཉིས་ནི་བརྟེན་དང་རྟེན་པའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅིང་འུ་ཚོས་བོད་སྲིད་པ་རྒན་པོའི་ཁ་དཔེ་ཞིག་ལ་”མགོ་ནག་བརྟེན་ས་སྤུ་ནག སྤུ་ནག་བརྟེན་ས་སྤང་སྤུ།”ཞེས་པ་ལྟར་མགོ་ནག་བོད་པས་ནོར་གནག་བརྟེན་ཞིང་ནག་ཆུང་ནོར་གིས་ཡངས་པའི་རྩྭ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁངས་ཁྲོད་འདིར་ད་སྔ་བར་དུ་འཚོ་བཞེས་བྱས་ནས་ས་ཆགས་རྡོ་ཆགས་མགོ་ནག་ས་འབུ་རྡོ་འབུ་འདི་དག་ཆགས་པ་ཡིན། ཡང་གཅིག་བཤད་ན་ང་ཚོ་ནི་འབྲོང་གི་བུ་རྒྱུད་ཡིན་ཞིང་ཁྱུང་དཀར་འཛོ་ཡི་བདག་པོ་ཡང་ཡིན། བོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་ལ་”འབྲོང་ཀོ་སྦྲ་རུ་ཕིབ། འབྲོང་རྔ་བ་དན་དུ་འཕྱར། འབྲོང་ཤ་བཟོས། བཤིག་པ་དང་ཀི་ཆེན་པོ་བརྒྱབ་ཏེ། བོད་ཀྱི་འབྲོག་བསྐྱང་ངོ་།”ཟེར་བ་ལྟར་ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན་འབྲོང་ར། …
རྣམ་རབ་མཐོང་སྨོན་དྭགས་པོ་གྲྭ་ཚང་དགོན་གྱི་བཅའ་ཡིག
༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་སྩལ། ༼ས་འབྲུག སྤྱི་ལོ། ༡༩༢༨༽ ཨོཾ་སྭསྟི། ཀུན་གཟིགས་སྨྲ་བའི་ཉི་མ་ཟས་གཙང་སྲས། ། ཀུན་རྨོངས་གདུང་བ་ཞི་མཛད་དམ་པའི་ཆོས། ། ཀུན་ཕན་བསླབ་གསུམ་རྒྱན་མཛེས་རིག་གྲོལ་སྡེ། ། ཀུན་ནས་དང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ལན་བརྒྱར་བསྔགས། ། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་འོད་རྣོན་འབར་བའི་གཟིས། ། གངས་ཅན་འཛིན་མའི་ཁོངས་ནས་ལྷམ་མེ་བ། ། འཇིག་རྟེན་མིག་གྱུར་རྔོག་ལོ་ཁུ་དབོན་ཞེས། ། སྙན་པའི་བ་དན་སྲིད་ཞིའི་བླ་ན་གཡོ། …
མ་ཅིག་ལབ་སྒྲོན་གྱི་འཁྲུངས་ཁང་སོགས་ལ་མཇལ་བ།
ཨོ་རྒྱན་གླིང་། གངས་རི་འོད་དེ་གུང་རྒྱལ། མ་ཅིག་གི་བཞུགས་གནས་གཡུ་ལོ་བཀོད་པ། མ་ཅིག་གི་འདྲ་སྐུ། ཁ་ཉིན་ལྷོ་ཁ་ཨེ་པ་ཚང་གི་མཐུན་རྐྱེན་འོག་གངས་ཅན་གྲུབ་བརྒྱུད་ཤིང་རྟ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ཚན་ཞི་བྱེད་གཅོད་ཀྱི་བདག་པོ་ལབ་ཀྱི་སྒྲོལ་མའི་འཁྲུངས་ཁང་དུ་བསྐྱོད་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་། དེ་ཡང་བོད་མིའི་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཡར་ལུང་ནས་ཡབ་ཆབ་གཙང་པོའི་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་དུ་མར་མར་སོང་ན་ཟངས་རི་དང་ཆུ་གསུམ་ལ་འགྲོ་སའི་གསུམ་མདོ་ཀླུ་ཁང་གྲུར་སླེབས་ཤིང་། དེ་ནས་ཆུ་གསུམ་ཕྱོགས་ལ་ཡར་ཅུང་ཙམ་ཀྱོག་ནས་གྲོང་ཚོའི་མདུན་སྣེར་ཟམ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་བརྒྱུད་ནས་གྲོང་ཁྱིམ་གྱི་དཀྱིལ་ནས་མུ་མཐུད་ཡབ་ཆབ་གཙང་པོའི་ལྷོ་རྒྱུད་ནས་མར་སོང་ན་འགྲོ་མགོན་ཕག་གྲུའི་དངོས་སློབ་གཤེགས་དགོན་དཀར་བ་དང་གཤེན་དགོན་དཀར་བ་གཤེན་སྒོམ་དཀར་བ་སོགས་འབོད་པའི་གྲུབ་ཐོབ་གདན་ས་ཐེལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་བཞེངས་སྐབས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཡབ་ཆབ་གཙང་པོའི་གྱེན་དུ་ཀོང་པོ་ནས་ཤིང་དྲངས་ཕེབས་མཁན་ཁོང་གི་གདན་ས་ཙ་སྒྲུབ་སྡེ་དང་།