དང་པོ།  དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ།   སྔར་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་རབས་སུ་བཀོད་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་དཀར་ཆག་ཁག་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཞིག་ཡིན།  དཀར་ཆག་འདི་བཙན་པོ་གང་གི་དུས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་མིན་སྐོར་བོད་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཞེད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་སྟེ།  བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་།  དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱིས་དཀར་ཆག་འདི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བཀོད་པ་དང་།  བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་བོད་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལྟར་ཁོ་བོས་ཆེད་རྩོམ་འགའ་ཞིག་ཐོག་དེ་བཞིན་བཀོད་ཡོད་ཅིང་།   <<དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ>> ལས་འབྲུག་གི་ལོ་ལ་ཕོ་བྲང་ལྡན་དཀར་ན་བཞུགས་པའི་སྟོན་ཞེས་གསལ་བས།  བཙན༌པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རིང་འབྲུག་ལོ་སྔ་རྗེས་གཉིས་བྱུང་བའི་སྔ་མ་ནི་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་འགོ་ཚུགས་ནས་མ་གྲུབ་གོང་གི་ལོ་ངོ་གསུམ་པའི་ཤིང་འབྲུག་ (༧༦༤) ལོ་ལ་ཁེལ་བས་སྐབས་དེར་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་འགོ་ཚུགས་ཙམ་ལས་དཀར་ཆག་ཏུ་འགོད་བྱའི་བཀའ་བསྟན་མང་པོ་མེད་ཅིང་།  འབྲུག་ལོ་དེའི་རྗེས་ཀྱི་མེ་འབྲུག་ (༧༧༦) ལོ་བར་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལས་མེད་པས་དེའི་རིང་ལ <<དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ>> ལས་གསལ་བའི་ཆོས་ཚན་འབོར་ཆེན་དེ་ཙམ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཧ་ཅང་དཀའ་བ་མ་ཟད།

༄༅། །བསྐལ་བཟང་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མའི་གཉེན་གྱི་བཀའི་དགོངས་དོན་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་བསྟན་བཅོས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྐད་དུ་འགྱུར་རོ་འཚལ་གྱི་མཚན་བྱང་དཀར་ཆག་ཏུ་བཀོད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །   རླབས་ཆེན་ཐུགས་བསྐྱེད་གོ་ཆ་བརྟན་པོ་ཡིས། །མི་མཇེད་ཞིང་འདི་བདག་གིར་བཞེས་པའི་ཚེ། །རྒྱལ་དང་དེ་སྲས་ཚོགས་ཀྱིས་པད་དཀར་ལྟར། །ཡོངས་བསྔགས་འདྲེན་པ་མཆོག་དེས་དགེ་ལེགས་སྩོལ། །དེ་སྲས་མཐུ་ཆེན་རྒྱལ་སྲས་བྱེ་བའི་དབུས། །མཚུངས་མེད་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་དཔལ་མངའ་བ། །རིགས་གསུམ་ལྷ་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཐུགས་རྗེའི་གཟིས། །གངས་ལྗོངས་རྒུད་པའི་སྨག་རུམ་ཞི་བར་མཛོད། །བསྟན་ལ་ལྷག་བསམ་ཡངས་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས། །མི་བཟོད་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷུར་བཞེས་ཏེ། །གངས་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ལེགས་བསྐྲུན་པའི། །རྒྱལ་བློན་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་དྲན། །དེ་དག་རྨད་བྱུང་བཀའ་སྲོལ་ད་ལྟའི་བར། །མི་ཉམས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །འགྲོ་ཀུན་ཐར་པ་མཆོག་གི་ལམ་པོ་ཆེར། །ཀུན་ནས་བཀྲི་མཛད་མཁས་གྲུབ་དེ་དག་རྒྱལ། །མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་མི་ཡི་ཚུལ་བཟུང་ནས། །མདོ་རྒྱུད་དགོངས་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བ་ལ། །རྒྱལ་བ་ཇི་བཞིན་རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པའི། །འཇམ་མགོན་བླ་མའི་ཞབས་པད་གཙུག་གིས་མཆོད། །ཟླུམ་པོའི་གོ་ལ་འདི་ཡི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས། །རང་རང་མོས་པར་འཚམས་པའི་ལེགས་གསུང་གིས། །ཞི་བདེའི་གླིང་དུ་འཁྲིད་པའི་དེད་དཔོན་མཆོག །ཕྱག་ན་པདྨོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོར་འདུད། །མདོ་དང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དུ་མ་དང༌། །ཐུན་མོང་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ཀུན། །མཉེས་གཤིན་བྱམས་བརྩེ་སྒོ་ནས་ལེགས་སྟོན་པའི། །མཚན་ལྡན་བཤེས་གཉེན་ཚོགས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །འདི་ན་བཀའ་ཡི་དགོངས་འགྲེལ་འགྱུར་རོ་ཡི། །མཚན་བྱང་མཛད་འགྱུར་མཐའ་དཔྱད་སྔ་རབས་གཞུང༌། །ཇི་སྙེད་བཞུགས་པའི་དཀར་ཆག་ནོར་བུའི་འཕྲེང༌། །བློ་ལྡན་དོན་གཉེར་ལྡན་པའི་སྐྱེས་སུ་འབུལ། །

རྩོམ་པ་པོ། ར་སེ་དཀོན་རྒྱམ། ད་ལྟའི་ཆར་བལ་ཡུལ་ནི་མི་རིགས་གཞན་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་། བོད་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པས་ཚོང་འབྲེལ་ཟབ་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཅིག་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐད་ནས་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་པ་ཙམ་ལས། བོད་རིགས་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་ལ་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད། རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཟིགས་ཚེ་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་དམག་དཔུང་མངགས་ནས་དབང་བསྒྱུར་མཛད་དེ། རྒྱལ་པོ་གསར་པ་བསྐོས་པ་དང་ལོ་ལྟར་དཔྱ་འཇལ་དུ་བཅུག་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བཙན་པོ་འགའ་ཤས་དགུན་ལྟ་བུར་བལ་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བཙན་པོའི་རབས་ཀྱི་སྐོར་རྣམས་ཡང་ཡང་ཐོན་ཡོད་པས་ན། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གནས་འདུག་ཅེས་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཡང་ཡང་གླེང་བ་འདི་བྱུང་འདུག

སུམ་པ་སྨྲི་ཏི་མཚན་འབར་གྱིས། སྤྱིར་ན་འུ་ཚོས་བོད་ཞེས་པ་འདི་ངེས་ཤེས་ཡང་དག་ཞིག་འདྲོངས་དགོས་ན་གཡག་ཞེས་པ་འདི་ཤེས་རྟོགས་དགོས་པའི་ཚད་དུ་ལྷུངས་ཡོད།   རྒྱུ་མཚན་ནི་བོད་དང་གཡག་གཉིས་ནི་བརྟེན་དང་རྟེན་པའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅིང་འུ་ཚོས་བོད་སྲིད་པ་རྒན་པོའི་ཁ་དཔེ་ཞིག་ལ་”མགོ་ནག་བརྟེན་ས་སྤུ་ནག    སྤུ་ནག་བརྟེན་ས་སྤང་སྤུ།”ཞེས་པ་ལྟར་མགོ་ནག་བོད་པས་ནོར་གནག་བརྟེན་ཞིང་ནག་ཆུང་ནོར་གིས་ཡངས་པའི་རྩྭ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁངས་ཁྲོད་འདིར་ད་སྔ་བར་དུ་འཚོ་བཞེས་བྱས་ནས་ས་ཆགས་རྡོ་ཆགས་མགོ་ནག་ས་འབུ་རྡོ་འབུ་འདི་དག་ཆགས་པ་ཡིན།  ཡང་གཅིག་བཤད་ན་ང་ཚོ་ནི་འབྲོང་གི་བུ་རྒྱུད་ཡིན་ཞིང་ཁྱུང་དཀར་འཛོ་ཡི་བདག་པོ་ཡང་ཡིན།   བོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་ལ་”འབྲོང་ཀོ་སྦྲ་རུ་ཕིབ།   འབྲོང་རྔ་བ་དན་དུ་འཕྱར།   འབྲོང་ཤ་བཟོས།      བཤིག་པ་དང་ཀི་ཆེན་པོ་བརྒྱབ་ཏེ།   བོད་ཀྱི་འབྲོག་བསྐྱང་ངོ་།”ཟེར་བ་ལྟར་ཞིབ་ཏུ་བསམ་ན་འབྲོང་ར།     འབྲོང་ཀོ།       འབྲོང་རྩིད།     འབྲོང་ཤ།    འབྲོང་སྙིང་།   འབྲོང་རུས།     འབྲོང་སྙི་བ་བརྩིས་པའི་འབྲོང་གི་མགོ་ལུས་པགས་དྲུག    རྐང་མཐིལ་ཡན་ཆོད་དེ་བོད་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་དུ་མི་མཁོ་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ལ་བོད་ཀྱི་སྤྱོད་མ་མྱོང་བ་ཧ་ལམ་མེད་ཚོད་འདུག     འབྲོང་དང་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ནས་བཤད་ན་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་གཏིང་དང་རུས་རྐང་ནི་འབྲོང་ནས་རྒྱུ་མ་ཕུ་འདེད་བྱ་དགོས་འདུག་ཅིང་ཆེ་ས་ནས་བཤད་ན་འབྲོང་རིག་གནས་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཡིན་པས་ཁོ་བོས་སྨྲ་ལྕེ་འཁྲོལ་བ་དང་བློ་ཡིས་ཆུབ་པ་ཞིག་མི་འདུག་ཅིང་ཆུང་ས་ནས་བཤད་ན་བྱེ་བྲག་ཡར་ལྷ་ཤམ་པོ་གཡག་དཀར་སྟེང་དུ་བབས་ནས་གླེང་ཏེ་རང་རེ་ཡིས་འབྲོང་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་རྒྱུས་ལོན་འོབས་ཙམ་བྱས་ན།…

༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་སྩལ། ༼ས་འབྲུག སྤྱི་ལོ། ༡༩༢༨༽ ཨོཾ་སྭསྟི། ཀུན་གཟིགས་སྨྲ་བའི་ཉི་མ་ཟས་གཙང་སྲས།  ། ཀུན་རྨོངས་གདུང་བ་ཞི་མཛད་དམ་པའི་ཆོས།  ། ཀུན་ཕན་བསླབ་གསུམ་རྒྱན་མཛེས་རིག་གྲོལ་སྡེ།  ། ཀུན་ནས་དང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ལན་བརྒྱར་བསྔགས།  ། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་འོད་རྣོན་འབར་བའི་གཟིས།  ། གངས་ཅན་འཛིན་མའི་ཁོངས་ནས་ལྷམ་མེ་བ།  ། འཇིག་རྟེན་མིག་གྱུར་རྔོག་ལོ་ཁུ་དབོན་ཞེས།  ། སྙན་པའི་བ་དན་སྲིད་ཞིའི་བླ་ན་གཡོ།  ། ངོ་མཚར་དཔག་ཡས་ཕན་བདེ་སྦྲང་རྩིའི་མཛོད།  ། འདུལ་ཁྲིམས་པུཎྜ་རི་ཀ་འདིར་འབྱེད་ཀྱི།  ། འཇིགས་མཛད་དམར་གསུམ་བསེ་ཡི་ཁྲབ་ཅན་སོགས།  ། ལྷ་དང་སྲུང་མས་བྱ་ར་མ་གཡེལ་ཅིག  །

༄༅། །བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་གནའ་དཔེ་དང་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་གྲངས་གཞི་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་ རྩ་ཆེའི་གནའ་དཔེ་འབོར་ཆེན་ཉེ་ཆར་“སྤྲིན་ཀློག”ལམ་ནས་བཀླག་ཐུབ་རྒྱུ་རེད། མི་དམངས་དྲ་བའི་འཕྲིན། ཟླ་3ཚེས་12ཉིན། གསར་འགོད་པས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གནའ་དཔེ་སྲུང་སྐྱོང་ལྟེ་གནས་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་གསལ། 2019ལོར་བོད་ལྗོངས་ཀྱིས་གནའ་དཔེ་པོ་ཏི་6000ལ་ཉེ་བའི་ཡིག་ཆ་ཡོངས་ཞིབ་ཐོ་འགོད་དང་གྲངས་གཞི་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ནས་ཡིག་ཚགས་སུ་བཅུག་སྟེ། བོད་ཡིག་གི་གནའ་དཔེ་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་TB6 གི་གྲངས་གཞི་ཅན་གྱི་གྲངས་མཛོད་འཛུགས་སྐྲུན་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་དང་། གནའ་དཔེ་ཚད་ལྡན་ཡིག་ཆ་གྲངས་གཞི་ཅན་སྲུང་སྐྱོང་དང་བེད་སྤྱོད་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ངང་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ་རེད།