སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
གོང་དཀར་སྲིན་པོ་རིའི་ས་རྩི་ཞེས་པའི་འཆམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
གོང་དཀར་སྲིན་པོ་རིའི་ ༼ ས་རྩི་ ༽ཞེས་པའི་གར་འཆམ་ནི་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྟེ་དཔལ་ལྷ་མོའི་གསོལ་མཆོད་དང་། ཚར་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བླ་མ། རྡོ་རིང་པ་ཀུན་སྤངས་ཆེན་པོའི་དགོངས་རྫོགས་ཉིན་འཁྲབ་སྲོལ་ཡོད། འཆམ་གྱི་མཚན་ལ་༼ ས་རྩི་ ༽ཞེས་ཞུ་དགོས་དོན་ཡང་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་དང་ཞིང་འབྲོག་ཡོངས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་ ལ་ས་རྩི་དཀར་པོ་དང་། ས་དམར། ས་སྔོན་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་ལུང་པ་སོ་སོའི་གོམས་སྲོལ་ལྟར་མགྲོན་ཟིན་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྟེན་འབྲེལ་ཚུལ་དུ་འཁྲབ་པར་བརྟེན་༼ས་རྩི་༽ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། སྤྱི་ལོ་གང་ལ་དར་བ་གསལ་པོ་མེད་ཀྱང་དཔལ་ས་སྐྱ་རྫོང་པའི་གདན་ས་གོང་དཀར་ཆོས་སྡེ་དགོན་ནས་དར་བ་རེད་ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། གང་ལགས་ཤེ་ན། ལོ་རྒྱུས་ཐོག༼་ས་རྩི་༽ཞེས་པའི་གར་འཆམ་ལ་ངེས་པར་དུ་གོང་དཀར་ཆོས་སྡེའི་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཏེ་ཕུར་པའི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་ལིང་ཁ་བསྒྲལ་བ་ལས་བླ་མ་གཞན་ཕེབས་སྲོལ་མེད། བོད་ཚེས་བཅུ་བཞི་༡༤ཉིན་མཆོད་རྟེནམ་བུམ་པ་གསུམ་ལ་སེར་ཕྲེང་བཅས་རབ་གནས་འཁྲུས་གསོལ་མཛད་པའི་ཕྱག་ལེན་གྱི་རིམ་པ་དང་། དེ་དག་གྲུབ་ནས་འཆམ་གྱི་ཕུད་གསུམ་སྟེ་སྔགས་པ། དགེ་སློང་། ཨ་ཙ་ར་འཁྲབ་སྲོལ་ཡོད། ད་དུང་ཡར་འབྲོག་ཐར་གླིང་དགོན་པའི་རྫོང་ལུགས་འཆམ་དང་། སྙེ་ཐང་བཀྲ་ཤིས་སྒང་དགོན་པའི་རྫོང་ལུགས་དགུ་མདོས་འཆམ་བཅས་ཧ་ཅང་འདྲ་པོ་ཡོད་པས་གོང་དཀར་ནས་དར་བ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་ད་བར་མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པར་གྲགས།
༄༅༎མགར་གྱི་ཕོ་བྲང་གི་རྗེས་ཤུལ།
མགར་ཡུལ་སྒང་ཞེས་པའི་གྲོང་ཚོ་དེ་ནི་མགར་གྱི་རུས་རྒྱུད་ཀྱིས་བློན་ཆེན་པོའི་གོ་གནས་མ་བཟུང་གོང་མགར་གྱི་བཞུགས་གནས་དང་། མགར་གྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ཡིན་ཞིང་། མགར་ཡུལ་སྒང་ཞེས་པའི་ས་ཆ་དེ་ནས་བྱང་ངོས་ཀྱི་རི་སྤོ་ཆེན་འོག་མ་དང་སྤོ་ཆེན་སྒང་མ་གཉིས་ལས། སྤོ་ཆེན་སྒང་མ་བརྒྱུད་གྱེན་དུ་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་ཙམ་འཛེགས་ན་དམངས་ཁྲོད་དུ་མགར་གྱི་བཟོ་ཁང་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་རྡོ་བརྩིགས་ལས་གྲུབ་པའི་གྱང་རོ་འདི་མིག་ལམ་དུ་འཆར་ཞིང་ཁང་ཆུང་གི་གྱང་རོ་དེའི་གནས་ས་དང་མགར་གྱི་ཕོ་བྲང་ཆགས་ཤུལ་གྱི་གནས་སའི་བར་ཐག་དང་ས་བབས་ལ་བལྟས་ན་ཁང་ཆུང་དེ་ནི་མགར་གྱི་ཕོ་བྲང་སྲུང་མཁན་གྱི་སྲུང་དམག་བཞུགས་སའི་སོ་ལྟ་ཁང་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ། དེ་གང་ལགས་ཤེ་ན་མགར་གྱི་ཕོ་བྲང་ཡོད་ས་དེ་ནས་རི་སྤོ་ཆེན་འོག་མ་དང་སྤོ་ཆེན་སྒང་མ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ཡོད་པའི་གྲོག་ཤུར་དེ་ལས་མི་རྟ་སོགས་གང་ཞིག་ཡོང་ནའང་མཐོང་མི་ཐུབ་པས་དེ་དག་ལ་སོ་ལྟ་བྱ་ཕྱིར་ཆེད་དུ་སོ་ལྟ་ཁང་དེ་བཙུགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་གནས་དེར་ཕེབས་ན་མཁྱེན་ངེས་སུ་འདུག་ཅིང་། ཡང་སྙིང་སོ་ཁང་དང་བཟོ་ཁང་གཉིས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཞིག་ཡང་དག་པ་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་པའི་དཔྱད་གཞི་དེ་འདྲ་ད་བར་ཡིག་ཐོག་ལ་འཁོད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས། དེ་གཉིས་ལས་གང་ཞིག་ཡང་དག་པ་ཡིན་མིན་དེ་ས་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་དཔང་རྟགས་ལ་དཔྱད་དེ་ཐག་གཅད་རྒྱུ་ལས་མ་འདས་སོ།།འོན་ཀྱང་དམངས་ཁྲོད་དུ་མགར་ནི་ལྕགས་བཟོ་བར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལྟར་ཁང་ཆུང་འདིར་ཡང་མགར་གྱི་བཟོ་ཁང་ཞེས་གྲགས་ཀྱང་མགར་ཞེས་པ་ནི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ཡིན་པ་ལས་ལྕགས་བཟོ་མཁན་གྱི་མགར་བའི་རིགས་ཤིག་མ་ཡིན་པ་ནི་གོང་དུ་གསལ་པ་ལྟར་རོ།།
རྫ་ཙིག་གཏམ་རྒྱུད་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ།
༧པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་ཡོངས་འཛིན་འབྲོང་རྩེ་བ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་བརྩམས་ཆོས་<རྫ་ཙིག་གཏམ་རྒྱུད་>ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ། རྩོམ་པ་པོ། ཚེ་རིང་དཔལ་འབྱོར། ངས་ལྗོངས་རིག་གནས་གཏིང་མཐའ་གཞལ་དཀའ་བ། །དབྱར་མཚོ་རྒྱས་མཚུངས་དཔོག་པའི་ནུས་བྲལ་ཡང་། ། ཆ་ཤས་འབོལ་རྩོམ་ཆུ་ཡི་ཟེགས་མ་ཙམ། །བླངས་ནས་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ་བྱེད་ལ་སྤྲོ། ། ཞེས་ཚིག་གི་ཕྲེང་བས་མདུན་བསུས་ཏེ《རྫ་ཙིག་གཏམ་རྒྱུད》ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲུང་ཐུང་ལ་དཔྱད་གླེང་རགས་ཙམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། 《རྫ་ཙིག་གཏམ་རྒྱུད》（གཤམ་དུ《རྫ》སྒྲུང་ཞེས་འབྲི་རྒྱུ）ཀྱི་ནང་དོན་མདོར་བསྡུས་ནི། སྔར་སྒོམ་ཆེན་ཞིག་དབེན་གནས་སུ་དགེ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པའི་སྐབས་དེ་སྔ་ཟན་བྲུལ་བྱིན་ཏེ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པའི་རྫ་ར་སེར་སྐྱ་དང་། བྱི་བ་སྨུག་ཆུང་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་གི་མཆོད་གཏོར་ཞལ་ཟས་རྐུ་འཁྱེར་བྱས་པར་བརྟེན་སྒོམ་ཆེན་གྱིས་ཕོར་རྙི་བཙུགས་ཏེ་རྫ་ཙིག་གཉིས་པོ་ལག་ཟིན་བྱུང་བར་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆད་པ་བཅད་རུང་དེ་གཉིས་པོས་ངན་པ་གཉའ་རེངས་ཀྱིས་རང་ཉེས་ངོས་མ་བླངས། དེའི་སྐབས་རྫ་ར་བློ་ལྡན་དང་། ལྷ་བྱ་གོང་མོ། སྲེགས་པ་མ་བུ་སོགས་ཀྱིས་སྒོམ་ཆེན་ལ་སེམས་གསོ་དང་། རྫ་ཙིག་གཉིས་ལ་འགྱོད་བཤགས་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་བྱས་ཀྱང་དེ་གཉིས་པོས་མ་དག་ཡུས་ཆེའི་ཁ་གཤགས་བྱེད་པ་མ་ཟད། ཙི་གུ་སྲེག་ཤོར་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་ཏེ་སྒོམ་ཆེན་ལ་འཁོན་ལན་སློག་པར་འོངས། དེའི་ཚེ་གློ་བུར་དུ་ཨོག་དཀར་ཞིག་ཡོང་བས་སྲེག་ཤོར་བཟོ་ལྟ་ཤོར་བར་བརྟེན་རྫ་ཙིག་གཉིས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་ཏེ་རང་ཉེས་ངོས་བླངས།…
རྩ་ཆེའི་གནའ་དཔེ་སྣ་མང་སྤྲིན་ཀློག་ལམ་ནས་ལྟ་ཀློག་ཐུབ་པའི་གཏམ་བཟང་།
བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་བོད་ཡིག་གློག་དེབ་གྲངས་མཛོད། དེ་ལ་བཟོ་དབྱིབས་སམ་གསར་རྙིང་གི་ཆ་ནས་གནའ་དཔེ་དང་། དཔེ་དེབ་ཀྱི་རིགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དང་། གནའ་དཔེ་ཡོངས་རྫོགས་བཀའ་འགྱུར་དང་། བསྟན་འགྱུར། གསུང་འབུམ། ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ཐོར་བུ་བཅས་ཀྱི་རིགས་ལྔ་རུ་དབྱེ་བ་དང་། གསུང་འབུམ་ལའང་ནང་གསེས་དབྱེ་ན། དཀར་ཆག་རིག་པ་དང་། མཁྱུད་དཔྱད་རིག་པ། གླིང་སྒྲུང་རིག་པ། སྒྲ་རིག་པ། མངོན་བརྗོད་རིག་པ། བཅའ་ཁྲིམས་རིག་པ། སྙན་ངག་རིག་པ། གཏེར་ཆོས་རིག་པ། སྡེབ་སྦྱོར་རིག་པ། ནང་དོན་རིག་པ། དམངས་སྲོལ་རིག་པ།…
ས་སྤྲེལ་སྡེ་གཟར་རམ་གོར་བོད་དམག་འཁྲུག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་སྐོར་གླེང་པ།
ས་སྤྲེལ་སྡེ་གཟར་རམ་ས་སྤྲེལ་(1788)ལོའི་གོར་བོད་དམག་འཁྲུག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་སྐོར་ཕྱོགས་བསྡུས་ཆུ་བབས་སུ་བཀོད་པ། སྤོང་རོང་གི་འབྲོག་རྒན་ཟླ་བས། ༡ ཕྱོགས་བསྡུས་ངོ་སྤྲོད།༢ ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ། ༣ ས་གནས་དངོས་ཀྱི་མི་སྣའི་གནས་ཚུལ་ལས་ཟུར་མཐོང་། ༤ གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་ལས་ཟུར་ཐོན་གནས་ཚུལ། ༡ ས་སྤྲེལ་སྡེ་གཟར་ཞེས་པ་འདིའི་ཁོངས་སུ་ས་སྤྲེལ་(1788)ལོ་དང་ལྕགས་ཕག་(1791)ལོའི་དམག་འཁྲུག་གཉིས་དང་། ཆུ་བྱི་(1792)ལོའི་ཕར་རྒོལ་དམག་འཁྲུག །ས་བྱ་(1789)ལོ་དང་ལྕགས་ཕག་(1791)ལོའི་ཆིངས་གྲོས་གཉིས་བཅས་དོན་རྩ་ཆེ་བ་ལྔ་དང་། དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་གཉའ་ནང་དང་། སྐྱིད་གྲོང་། རོང་ཤར་གསུམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལ་སྟོད་ལྷོ་ཡོངས་རྫོགས་དང་། གཞིས་ཀ་རྩེ་རྣམས་སུ་ཁྱབ་པ་དང་། དུས་ཡུན་ས་སྤྲེལ་ནས་ཆུ་གླང་(7933)ལོ་བར་ཁྱོན་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་དུས་ཡུན་སོང་བ་རེད།…
མངའ་མཛད་ལས་ཟ་རིད་དམ་ཟ་རམ་མཆེད་དྲུག་གི་འགོ་ཁུངས་འཚོལ་བ།
རྩོམ་པ་པོ། ར་སེ་དཀོན་རྒྱམ། བོད་ཀྱི་ཡ་ཐོག་མངའ་མཛད་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆར་མཇལ་དུས། ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་ལས། བཅུ་པ་ཟ་རིད་སྤུན་དྲུག་དབང་བྱས་ཏེ། ། ཡུལ་གྱི་མིང་ནི་སྟོང་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཟེར། ། སྔ་རྟགས་རྟ་བཞོན་རྣ་ཆ་འདོགས་པ་བྱུང་།། ཞེས་བཀོད་ཡོད་ལ། སྤུན་དྲུག་གི་མིང་ཡང་གཉན་ཟ་རིད་སྤུན་དྲུག་ཟེར་ཞིང་། གཉན་མི་མགོན་དཀར་པོ། གཉན་ཟེ་བ་ཅན། གཉན་བྲང་བྲུམ་ཅན། གཉན་རལ་པ་ཅན། གཉན་འདབ་མ་ཅན། གཉན་ཐོར་གཙུག་ཅན་ནོ།། དེ་བཞིན་མངའ་མཛད་ཐད་ལ་ཡིག་ཆ་གཞན་དག་མཇལ་ན། ལྡེའུ་ཇོ་སྲས་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལས། བཅུ་པ་ཟ་རིད་སྐྱེས་དྲུག་གིས་དབང་བྱས་ཏེ་སྟོང་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཟེར།…