༢ ཆིང་ ༡ -༡ སྒྲིགས་གཞི་ གཡང་ཨམ་བན་དང་། ཆིན་ཨམ་བན་གཉིས་ནས། ཕག་རྫོང་ནས་འབྲུག་ལོ་ཆག་པཪ་བསྙད་ རྩེས་མི་ཆོག་པའི་སྐོཪ་གཏང་བའི་བཀའ་རྒྱ། བཅའ་ཆིན་ཁྲི་ལོ་ ༡ ༡༧ ཆུ་སྤྲེ་ ༡༨༡༢ གཡང་ཨམ་བན་དང་། ཆིན་ཨམ་བན་གཉིས་ནས་ཕག་རྫོང་ནས་འབྲུག་ལོ་ཕྱག་པཪ་བསྙ་ བཙེ་མི་ཆོག་པའི་སྐོཪ་བཏང་བའི་བཀའ་རྒྱ་སོགས་ཡིག་གྲངས་ ༡༠ ཆུ་ཡོས་ – མེ་སྤྲེ་ ༡༧༢༣ – ༡༨༩༦ ་་་་་མ་ཆེན་པའི་བཀའ་མངགས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་འཁུཪ་འཛིན་པ་གཡང་ཨམ་བན་དང་། ཆིན་ཨམ་བན་གཉིས་ནས་རྩ་ཚིག་སྦྱཪ་དོན། ཡིད་ཅན་གྱི་སྐྱེ་སྒུ་མཐའ་དག་ནས་ ངེས་ ་་་་་རྒྱུཪ། འབྲུག་སྡེ་སྲིད་ནས་ལོ་ལྟཪ་གནམ་ལོ་གསཪ་ཚེས་ཀྱི་སྐབས་སུ། ༄༅ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཪིན་པོ་ཆེཪ་ལོ་ཕྱག་འབུལ་མི་གཏོངསྲོལ་ལ། དེ་ཡང་སྡེ་སྲིད་ ཪང་གི་དངོས་དོས་ལ་སྔཪ་ནས་གྲངས་བཅད་ཡོད་

  མཚམས་ཁང་བསྟན་བསམ།[1] གནད་བསྡུས། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ལུང་རིགས་གཉིས་ལས་རིགས་པ་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ། ཐོག་མའི་དོན་ཅན་གྱི་མགོ་གང་འས་འཕུལ་ཅན་གྱི་འགོ་དང་མས་འཕུལ་ཅན་གྱི་མགོ་གཉིས་ལས། རང་ལུགས་སུ་མས་འཕུལ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཚུལ་བསྒྲུབས་འདུག གནད་ཚིག །ཐོག་མ། མགོ འགོ   གླེང་སློང་བ།   ཇི་སྐད་དུ། ང་དྲིན་ཅན་བློན་པོ་ཐོན་མི་ངས། །ལམ་བགྲོད་པར་དཀའ་བའི་རྒྱ་གར་དུ། །ལུས་ཚ་གྲང་ཆེ་ཡང་དཀའ་བ་སྤྱད། །ཁོང་མཁས་པ་བྲམ་ཟེ་ལི་བྱིན་ལ། །ཡིད་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མོས་གུས་བྱས། །ནོར་རིན་ཆེན་གསེར་གྱི་ཕྱག་རྟེན་ཕུལ། །དོན་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཡིག་འབྲུ་བསྟན། །[2]ཞེས་ཟླུམ་གཟུགས་གོ་ལའི་རྩེ་མོར་གཞིས་ཆགས་གཏན་རྐང་ཚུགས་པའི་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་དེང་སང་སྤྱོད་བཞིན་པའི་ཡི་གེ་འདི་བྱུང་བ་ནས། ད་བར་འཕེལ་གྲིབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མང་པོའི་རླབས་རྒྱུན་དང་བསྡོངས་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ཤེས་ཤེས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་འདྲའི་ཆོས་ཉིད་ལས་དེང་ནའང་ད་དུང་སྤྱོད་རུང་དུ་རྒྱུན་བཟུང་ཡོད་པ་ནི། ལོ་པན་དང་མཁས་གྲུབ་རྣམ་པ་ཚོའི་བཀའ་དྲིན་ལས་བྱུང་བ་ནི་བཤད་པའི་དགོས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །འོན་ཏང་། དེང་གི་དུས་སུ་རིག་གནས་གཞན་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཆེ་ཞིང་། ངེད་ཅག་གི་སྙིགས་དོར་བཅུད་ལེན་གྱི་བློ་རིག་རབ་ཏུ་བསྒྲིབས་སོང་བས། སྐད་དང་ཡི་གེ་གཉིས་ཀར་རྨ་ཁ་བཟོས་དང་བཟོ་མུས་ཡིན་ལ། སྐད་ཆ་གཙང་མ་ཞིག་དང་ཡི་གེ་དག་མ་ཞིག་འབྲི་མཁན་ནི་ཤིན་ཏུ་ནས་ཉུང་པོར་གྱུར་ཡོད།

དཀར་ཆག རྗེས་དྲན་ཟོལ་མེད་གཏམ་གྱི་རོལ་མོ། མཁས་དབང་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་མཛད་རྣམ་མདོར་བསྡུས།  གླེང་གཞི་དང་ཐོག་མའི་གསལ་བཤད། ཉིན་དང་པོའི་གསུང་བཤད། བསམ་བློ་བའི་སྐོར། བོད་ཀྱི་བསམ་བློ་བའི་སྐོར།  སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་སྐོར།

དང་པོ།  དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ།   སྔར་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་རབས་སུ་བཀོད་པའི་བཀའ་བསྟན་གྱི་དཀར་ཆག་ཁག་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ཞིག་ཡིན།  དཀར་ཆག་འདི་བཙན་པོ་གང་གི་དུས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་མིན་སྐོར་བོད་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བཞེད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་སྟེ།  བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་།  དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་གཉིས་ཀྱིས་དཀར་ཆག་འདི་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བཀོད་པ་དང་།  བཀའ་བསྟན་དཀར་ཆག་བོད་ཡིག་ཐོག་བཀོད་པའི་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལྟར་ཁོ་བོས་ཆེད་རྩོམ་འགའ་ཞིག་ཐོག་དེ་བཞིན་བཀོད་ཡོད་ཅིང་།   <<དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ>> ལས་འབྲུག་གི་ལོ་ལ་ཕོ་བྲང་ལྡན་དཀར་ན་བཞུགས་པའི་སྟོན་ཞེས་གསལ་བས།  བཙན༌པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རིང་འབྲུག་ལོ་སྔ་རྗེས་གཉིས་བྱུང་བའི་སྔ་མ་ནི་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་འགོ་ཚུགས་ནས་མ་གྲུབ་གོང་གི་ལོ་ངོ་གསུམ་པའི་ཤིང་འབྲུག་ (༧༦༤) ལོ་ལ་ཁེལ་བས་སྐབས་དེར་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་བསྟན་བསྒྱུར་འགོ་ཚུགས་ཙམ་ལས་དཀར་ཆག་ཏུ་འགོད་བྱའི་བཀའ་བསྟན་མང་པོ་མེད་ཅིང་།  འབྲུག་ལོ་དེའི་རྗེས་ཀྱི་མེ་འབྲུག་ (༧༧༦) ལོ་བར་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལས་མེད་པས་དེའི་རིང་ལ <<དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ>> ལས་གསལ་བའི་ཆོས་ཚན་འབོར་ཆེན་དེ་ཙམ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཐུབ་པ་ཧ་ཅང་དཀའ་བ་མ་ཟད།

 སྤོས་ཁང་པ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་༼༡༣༤༨-༡༤༣༠༽ཞབས་ནི་ཁང་དམར་རྫོང་མང་བཙན་རྒྱ་ར་གྲོང་དུ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ས་བྱིའི་ཧོར་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཡར་ཚེས་ལ་ཁྱིམ་ཚང་འབྲིང་པ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། རུས་ཁྱུང་། ལྕགས་ཁྱི་ལོར་ཁང་དམར་ཁོངས་ཉང་སྟོད་གསེར་གླིང་དུ་དགོངས་པ་རྫོགས། དགུང་ལོ་གྱ་གསུམ་བཞུགས། བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་སོགས་བཤེས་གཉེན་བཅུ་ཕྲག་བཞི་ཙམ་བསྟེན། རྒྱལ་རྩེ་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་དབུ་བླ་གནང་། རྒྱལ་རྩེའི་དཔལ་འཁོར་མཆོད་རྟེན་དང་མྱང་སྟོད་སྤོས་ཁང་དགོན་༼དེང་པ་སྣམ་རྫོང་ཁོངས།༽ ཕྱག་བཏབ་དུས་འདིར་མཁས་གྲུབ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དངོས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་ཞབས་ཞེས་བསྔགས་བརྗོད་གནང་ཡོད། མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་འཇམ་དབྱངས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན། བསོད་སྙོམས་པ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན། ཁྱུང་གི་བནྡེ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན། བན་རྒན་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་སོགས། ཆོས་བརྒྱུད་རིན་རྒྱལ་ལུགས། སློབ་མ་ཀུན་མཁྱེན་དགའ་སྡོང་པ་དང་འཇམ་དབྱངས་དཀོན་མཆོག་བཟང་པོ་སོགས།བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཆེ་ཤོས་སྡོམ་འགྲེལ།  གསུང་འབུམ་བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔར་བའི་པོད་ཆེན་ལྔ་བཞུགས།

རྩོམ་པ་པོ་པཎྜི་ཏ་རྡོ་རིང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར། རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། རྡོ་རིང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མཚན་གཞན་ལ་དགའ་བཞི་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་ཡང་ཞུ། རྡོ་རིང་ཞེས་པ་ནི་ཁོང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་ལྷ་སའི་སྡོད་ཤག་གི་མིང་དང་། དགའ་བཞི་པ་ཞེས་པ་ནི་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཁོང་ཚང་གི་གཞིས་ཀའི་མིང་ངོ་།། དེ་བས་ཁོང་གི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ལ་དགའ་བཞི་པའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཅེས་ཟེར། ཁོང་གི་མཚན་དངོས་ལ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་རྡོ་རྗེ༼ ༡༧༦༠- ༽ ཟེར། ཁོང་ནི་བཀའ་བློན་ཁང་ཆེན་པའི་ཡང་ཚ་རེད། ཁང་ཆེན་པ་གྲོངས་རྗེས། ཁང་ཆེན་པའི་ཚ་བོ་རྣམ་རྒྱལ་ཚེ་བརྟན་དང་མགོན་པོ་དངོས་གྲུབ་རབ་བརྟན་སྐུ་མཆེད་གཉིས་སྔ་གཞུག་ཏུ་བཀའ་བློན་ལ་བསྐོ་བཞག་མཛད། མགོན་པོ་དངོས་གྲུབ་རབ་བརྟན་༼ ༡༧༢༡-༡༧༩༢ ༽ལ་གུང་པཎ་ཌི་ཏ་ཞེས་ཆེ་བརྗོད་ཀྱི་མིང་ཐོགས། ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ལྷག་ལ་བཀའ་བློན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་། ཁོང་གིས་གཞུང་གི་ལས་ཀ་དགོངས་ཞུ་བྱས་ཏེ་ངལ་གསོ་བྱས་རྗེས། ཁོང་གི་སྲས་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་བཀའ་བློན་གྱི་ལས་ཁུར་རྒྱུན་འཛིན་བྱས། བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གོ་ས་ནས་ཕབ་རྗེས། སྲས་འགྱུར་མེད་བསོད་ནམས་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོས། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་དུས་མགོ་ནས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་མགོའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལྷག་གི་དུས་ཡུན་དུ་ཁོང་ཚང་གིས་མི་རབས་བཞིར་བཀའ་བློན་དུ་བསྡད་པར་མ་ཟད། བཀའ་བློན་ཕོ་ལྷ་བ་དང་བཀའ་བློན་མདོ་མཁར་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱིམ་དང་ཡང་གཉེན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་༼གུང་པཎ་ཌི་ཏའི་ཆུང་མ་ནི་ཕོ་ལྷ་བའི་བུ་མོ་ཡིན། བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མ་ནི་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་གྱི་བུ་མོ་ཡིན༽པས། ཁོང་ནི་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ཅུང་ཆེ་བའི་སྐུ་དྲག་གི་གྲས་རེད།