འགྲོ་མགོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྗེས་དྲན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བརྒྱད། ༡༽ ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས། བོད་མི་རིགས་སོག་པའི་བཙན་འོག་ནས་བོད་རང་དབང་སླར་གསོ་གནང་སྟེ་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་བདག་གིར་བཞེད་ནས་བོད་མི་རིགས་ཆོས་ལུགས་དང་བཅས་པ་ཀུན་སྙོམས་བྱམས་བརྩེས་བསྐྱངས་པ་ནི། བོད་མི་རིགས་ཀྱིས་བཀྲིན་རྗེས་དྲན་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་པོ་ཡིན།

བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་རིག་པའི་སྤྱིར་བཏང་ཤེས་བྱ། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ》 ཡི་ནང་དོན་བོད་སྒྱུར་ངོ་འཕྲོད་ཚུལ་དང་། དེ་དང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་འགའ་ངོས་འཕྲོད་གླེང་བ་སྔར་མེད་གཏམ་གསར་ཞེས་པའི་ཆེད་རྩོམ་གྱི་དཔྱད་བརྗོད། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་དགའ་བ་པ་སངས་ཀྱིས་འབྲི་གནང་མཛད་པའི་ཆེད་རྩོམ་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏའི་》བོད་བསྒྱུར་ནང་དོན་ངོ་འཕྲོད་དང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་འགའ་ངོས་འཕྲོད་གླེང་བ་སྔར་མེད་གཏམ་གསར་ཞེས་འཁོད་པ་དེ་ཐེངས་ཁ་ཤས་བལྟས་པ་དང་སྦྲགས་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞི་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་པའི་དཔྱད་བརྗོད་ཁ་ཤས་གླེང་བར་ཆེད་རྩོམ་འདི་ནི་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་གཏན་ནས་མ་བྱུང་བའི་ནང་དོན་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཐོག་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་འགའ་ཞིག་ལྡན་པ་མཐོང་བྱུང་བ་སྟེ།

བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ། བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི་དང་སྣར་ཐང་ལོ་ཙཱ་བ་ཡང་ཟེར། བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི་ནི། ཡུལ་ཕུ་ཐང་བ་ཡིན་པ་ཞིག་བསམ་ཡས་མཆོད་རྟེན་དཀར་པོ་བའི་བཙུན་པ་བྱས། དགའ་བ་གདོང་དུ་དབྱར་ཉི་མ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཕར་ཕྱིན་སློབ་བཞིན་བཞུགས་པའི་ཚེ་མཛེ་ནད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞིག་བྱུང་ནས། སྣར་ཐང་སྐྱོ་སྟོན་པ་ལ་ཁམས་འཆོས་སུ་འོངས་པ་ན། ༼སྐྱོ་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ཉི་མ་མིག་གིས་མི་མཐོང་བའི་བསྙེན་པ་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བཤད།༽ བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱིས་སྣར་ཐང་གི་ཐེམ་པ་ལ་ཞབས་བཞག་པ། དབུ་ལ་ཉི་མ་ཤར་བ། སྣར་ཐང་གི་ཚོགས་དུང་འབུད་པ་རྣམས་དུས་མཚུངས་སུ་བྱུང་བས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་བར་ཡང་གོ ། (བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་དང་། འགྲོ་མགོན་ཆོས་འཕགས།)

དཔལ་ཁང་ལོ་ཙཱ་བ། དཔལ་སྒང་ལོ་ཙཱ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྲིས་སྣང་། མཚན་གཞན་གཞན་དཔལ་ཁང་ཆོས་མཛད་དམ། མཚན་དངོས་ངག་དབང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་དབྱངས་ཅན་སྙེམས་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིག་ངག་སྒྲོན་མཛད་པ་པོ་དེ་ཡིན། རྒྱལ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཀརྨ་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གཉིས་དང་སྐུ་དུས་མཚུངས་པར་བྱོན། དུས་མཚུངས་སུ་བྱོན་སྐོར་༸རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་པོའི་རང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང་དུ་ཟུར་ཙམ་གསལ། དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར། དཔལ་ཁང་ཆོས་མཛད་པའི་ཐད་དུ། འཁྲུངས་འདས་དང་མཛད་རྣམ་ཞིབ་པ་མ་རྙེད་གསུང་བཞིན་དུ།

སྤུ་རྒྱལ་སུམ་ཅུ་པ་འབྲོང་གཉན་ལྡེའུའི་རིང་ལ་བོད་དུ་དཀར་ཡོལ་བཟོ་རྒྱུའི་ལག་རྩལ་དར་བའི་སྐོར《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ》ལས དེའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་དཀར་ཡོལ་གཉིས། ། འབྲོ་བརྙན་ལྡེའུ་གུའི་རིང་ལ་བོད་དུ་དར། ། རྒྱལ་པོའི་གསོལ་ཞལ་དབང་པོའི་གཏེར་དུ་སྦས། ། དེ་ཡི་རྟིང་ལ་རླུང་ནམ་འཕྲུལ་རྒྱལ་དུས། ། མཁས་པའི་བཟོ་བོས་སོ་ནག་ཐང་པོ་ཆེར། ། འཆིང་བུའི་རྒྱུ་ལ་རྣ་ཐོས་དཔེ་བྱས་ནས། ། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་གསུམ་སྟོན། ། རབ་དང་འབྲིང་དཀར་ཐ་མ་སྔོ་ཤས་ཆེ། ། བོད་ཡུལ་དབུས་གཙང་མཐིལ་ན་ནོར་བུ་ལས། ། གྲུབ་པའི་འབྲུག་བརྒྱབ་གྲགས་པ་དེ་རྩལ་ལོ། ། འདི་ལ་ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་ལྡན། ། སྐལ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཟུངས་ཤིག ། དེ་ལ་ཟླ་བོ་གསུམ་ཡོད་དར་རྩེ་དང༌། ། འདོལ་ལ་བྱང་སྐྱ་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་ཡིན། ། དེ་རྣམས་བོད་དུ་བྱུང་བའི་དཀར་ཡོལ་ཡིན། ། ཞེས་སོགས་བོད་དུ་དཀར་ཡོལ་བྱུང་བའི་དུས་ཚོད་དང༌། དཀར་ཡོལ་བཟང་ངན་བརྟག་ཐབས་སོག་གསལ་པོར་གསུང་ཡོད།