སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག་ལས། རྟེན་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་དང༌། བརྟེན་པ་བཅུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་གཞན་བཤད་པ།
༄༅། །བསྐལ་བཟང་རྣམ་འདྲེན་བཞི་པ་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མའི་གཉེན་གྱི་བཀའི་དགོངས་དོན་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་བསྟན་བཅོས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྐད་དུ་འགྱུར་རོ་འཚལ་གྱི་མཚན་བྱང་དཀར་ཆག་ཏུ་བཀོད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་འཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། རླབས་ཆེན་ཐུགས་བསྐྱེད་གོ་ཆ་བརྟན་པོ་ཡིས། །མི་མཇེད་ཞིང་འདི་བདག་གིར་བཞེས་པའི་ཚེ། །རྒྱལ་དང་དེ་སྲས་ཚོགས་ཀྱིས་པད་དཀར་ལྟར། །ཡོངས་བསྔགས་འདྲེན་པ་མཆོག་དེས་དགེ་ལེགས་སྩོལ། །དེ་སྲས་མཐུ་ཆེན་རྒྱལ་སྲས་བྱེ་བའི་དབུས། །མཚུངས་མེད་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་དཔལ་མངའ་བ། །རིགས་གསུམ་ལྷ་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཐུགས་རྗེའི་གཟིས། །གངས་ལྗོངས་རྒུད་པའི་སྨག་རུམ་ཞི་བར་མཛོད། །བསྟན་ལ་ལྷག་བསམ་ཡངས་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས། །མི་བཟོད་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷུར་བཞེས་ཏེ། །གངས་ལྗོངས་ཆོས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ལེགས་བསྐྲུན་པའི། །རྒྱལ་བློན་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་དྲན། །དེ་དག་རྨད་བྱུང་བཀའ་སྲོལ་ད་ལྟའི་བར། །མི་ཉམས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་བའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །འགྲོ་ཀུན་ཐར་པ་མཆོག་གི་ལམ་པོ་ཆེར། །ཀུན་ནས་བཀྲི་མཛད་མཁས་གྲུབ་དེ་དག་རྒྱལ། །མཁྱེན་རབ་དབང་ཕྱུག་མི་ཡི་ཚུལ་བཟུང་ནས། །མདོ་རྒྱུད་དགོངས་དོན་མཐའ་དག་གསལ་བ་ལ། །རྒྱལ་བ་ཇི་བཞིན་རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པའི། །འཇམ་མགོན་བླ་མའི་ཞབས་པད་གཙུག་གིས་མཆོད། །ཟླུམ་པོའི་གོ་ལ་འདི་ཡི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས། །རང་རང་མོས་པར་འཚམས་པའི་ལེགས་གསུང་གིས། །ཞི་བདེའི་གླིང་དུ་འཁྲིད་པའི་དེད་དཔོན་མཆོག །ཕྱག་ན་པདྨོ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོར་འདུད། །མདོ་དང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་དུ་མ་དང༌། །ཐུན་མོང་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་རྣམས་ཀུན། །མཉེས་གཤིན་བྱམས་བརྩེ་སྒོ་ནས་ལེགས་སྟོན་པའི། །མཚན་ལྡན་བཤེས་གཉེན་ཚོགས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །འདི་ན་བཀའ་ཡི་དགོངས་འགྲེལ་འགྱུར་རོ་ཡི། །མཚན་བྱང་མཛད་འགྱུར་མཐའ་དཔྱད་སྔ་རབས་གཞུང༌། །ཇི་སྙེད་བཞུགས་པའི་དཀར་ཆག་ནོར་བུའི་འཕྲེང༌། །བློ་ལྡན་དོན་གཉེར་ལྡན་པའི་སྐྱེས་སུ་འབུལ། །
བལ་ཡུལ་ནི་ཡ་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་གྲས་ཡིན་ཚུལ།
རྩོམ་པ་པོ། ར་སེ་དཀོན་རྒྱམ། ད་ལྟའི་ཆར་བལ་ཡུལ་ནི་མི་རིགས་གཞན་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་། བོད་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པས་ཚོང་འབྲེལ་ཟབ་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཅིག་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐད་ནས་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་པ་ཙམ་ལས། བོད་རིགས་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་ལ་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད། རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཟིགས་ཚེ་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་དམག་དཔུང་མངགས་ནས་དབང་བསྒྱུར་མཛད་དེ། རྒྱལ་པོ་གསར་པ་བསྐོས་པ་དང་ལོ་ལྟར་དཔྱ་འཇལ་དུ་བཅུག་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བཙན་པོ་འགའ་ཤས་དགུན་ལྟ་བུར་བལ་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བཙན་པོའི་རབས་ཀྱི་སྐོར་རྣམས་ཡང་ཡང་ཐོན་ཡོད་པས་ན། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གནས་འདུག་ཅེས་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཡང་ཡང་གླེང་བ་འདི་བྱུང་འདུག
རྣམ་རབ་མཐོང་སྨོན་དྭགས་པོ་གྲྭ་ཚང་དགོན་གྱི་བཅའ་ཡིག
༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོས་སྩལ། ༼ས་འབྲུག སྤྱི་ལོ། ༡༩༢༨༽ ཨོཾ་སྭསྟི། ཀུན་གཟིགས་སྨྲ་བའི་ཉི་མ་ཟས་གཙང་སྲས། ། ཀུན་རྨོངས་གདུང་བ་ཞི་མཛད་དམ་པའི་ཆོས། ། ཀུན་ཕན་བསླབ་གསུམ་རྒྱན་མཛེས་རིག་གྲོལ་སྡེ། ། ཀུན་ནས་དང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ལན་བརྒྱར་བསྔགས། ། ལྔ་རིག་ནོར་བུའི་འོད་རྣོན་འབར་བའི་གཟིས། ། གངས་ཅན་འཛིན་མའི་ཁོངས་ནས་ལྷམ་མེ་བ། ། འཇིག་རྟེན་མིག་གྱུར་རྔོག་ལོ་ཁུ་དབོན་ཞེས། ། སྙན་པའི་བ་དན་སྲིད་ཞིའི་བླ་ན་གཡོ། ། ངོ་མཚར་དཔག་ཡས་ཕན་བདེ་སྦྲང་རྩིའི་མཛོད། ། འདུལ་ཁྲིམས་པུཎྜ་རི་ཀ་འདིར་འབྱེད་ཀྱི། ། འཇིགས་མཛད་དམར་གསུམ་བསེ་ཡི་ཁྲབ་ཅན་སོགས། ། ལྷ་དང་སྲུང་མས་བྱ་ར་མ་གཡེལ་ཅིག །
ས་སྤྲེལ་སྡེ་གཟར་རམ་གོར་བོད་དམག་འཁྲུག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་སྐོར་གླེང་པ།
ས་སྤྲེལ་སྡེ་གཟར་རམ་ས་སྤྲེལ་(1788)ལོའི་གོར་བོད་དམག་འཁྲུག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་སྐོར་ཕྱོགས་བསྡུས་ཆུ་བབས་སུ་བཀོད་པ། སྤོང་རོང་གི་འབྲོག་རྒན་ཟླ་བས། ༡ ཕྱོགས་བསྡུས་ངོ་སྤྲོད།༢ ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ། ༣ ས་གནས་དངོས་ཀྱི་མི་སྣའི་གནས་ཚུལ་ལས་ཟུར་མཐོང་། ༤ གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་ལས་ཟུར་ཐོན་གནས་ཚུལ། ༡ ས་སྤྲེལ་སྡེ་གཟར་ཞེས་པ་འདིའི་ཁོངས་སུ་ས་སྤྲེལ་(1788)ལོ་དང་ལྕགས་ཕག་(1791)ལོའི་དམག་འཁྲུག་གཉིས་དང་། ཆུ་བྱི་(1792)ལོའི་ཕར་རྒོལ་དམག་འཁྲུག །ས་བྱ་(1789)ལོ་དང་ལྕགས་ཕག་(1791)ལོའི་ཆིངས་གྲོས་གཉིས་བཅས་དོན་རྩ་ཆེ་བ་ལྔ་དང་། དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་གཉའ་ནང་དང་། སྐྱིད་གྲོང་། རོང་ཤར་གསུམ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ལ་སྟོད་ལྷོ་ཡོངས་རྫོགས་དང་། གཞིས་ཀ་རྩེ་རྣམས་སུ་ཁྱབ་པ་དང་། དུས་ཡུན་ས་སྤྲེལ་ནས་ཆུ་གླང་(7933)ལོ་བར་ཁྱོན་ལོ་ངོ་དྲུག་གི་དུས་ཡུན་སོང་བ་རེད། དམག་འཁྲུག་དེ་དག་གི་ནང་དུ་མི་སྣ་ཤི་རྨས་མང་པོ་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་མུ་གེ་དང་ནད་ཡམས་སོགས་བྱུང་ནས་ཤི་གོད་བྱུང་བ་ཡང་མང་པོ་ཡོད་འདུག །འོན་ཀྱང་གྲངས་ཀ་ཁ་གསལ་ཤེས་རྟོགས་མ་ཐུབ། དེ་བཞིན་སོ་ནམ་ཞིང་ལས་དང་འབྲོག་ལས་སོགས་ཐོན་སྐྱེད་ཉམས་རྒུད་སོང་བ་དང་། དགོན་སྡེ་ཁག་ནས་རིག་དངོས་ཐོར་གྱར་སོང་བ་སོགས་གྱོང་གུན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། མ་ཟད་བཀའ་ཉེས་ལེ་ཐོགས་ཡོང་ཉེན་གྱིས་གོང་མའི་ནང་བློན་ཆིན་ཁྲའི་དཔའ་རྡ་རིན་དང་། རག་ཤག་བཀའ་བློན་བསོད་ནམས་དབང་རྒྱལ་ལམ་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། བླ་མ་ཞྭ་དམར་བ་བཅས་རང་ཤི་རྒྱབ་པ་ཡིན་ཚུལ་འཁོད་ཡོད་པ་རེད།
དབུས་གཙང་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་རྩོམ་འབྲི་བྱེད་པའི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་འབྲེལ་ཐོགས་མཐོང་ཐོས་བྱུང་བའི་ཟིན་ཐོ་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
ལོ་རྒྱུས་འཆར་འགོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པའི་ནང་ཡིན་པ་ཡོད། ཉིན་ཞིག་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་སློབ་དཔོན་བགྲེས་པ་གཙང་ཕྲུག་སྟོབས་ལགས་ཀྱིས་ཞལ་པར་ཐོག་ནས་ཕེབས་དོན། དུས་ཚོད་ཡོད་ན་ཐུག་ཙམ་བྱས་ཏེ་ཉིན་གུང་ཞལ་ལག་ཅིག་མཉམ་དུ་མཆོད་ན་ཞེས་གསུངས་བྱུང། དེ་ཉིན་ཕལ་ཆེར་རེས་གཟའ་ཉི་མའི་གུང་སེང་ཡིན། ངས་ཀྱང་དེ་ག་རང་ཞུས་ཆོག་ཅེས་ལན་ཕུལ་ཏེ་དུས་བཅད་ལྟར་མེག་ལོར་ཁྲོམ་གཞུང་གི་ཟ་ཁང་ཞིག་ལ་འཛོམས་པ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཟ་འཐུང་དང་ལྷན་དུ་སྐད་ཆའི་འཕྲོས་དོན་ཞིག་ལ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིག་ཚང་གི་བཀའ་འབྲེལ་ཐོག་ནས་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་ཕྱག་བྲིས་གནང་འབྱོར་ནང་གསལ། འདི་ནས་རྒྱུ་གྲོན་ནར་གཏོང་ཐོག་ཆོལ་གསུམ་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲི་བྱ་འཆར་ལ། ཆོལ་ཁ་གཞན་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲིའི་འགན་བཞེས་མི་སྣ་ཐུགས་གཏན་འཁེལ་ཟིན་ངོས། དབུས་གཙང་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་ཆོལ་ཁའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་འབྲིའི་ཐུགས་འགན་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་སློབ་སྤྱི་དགེ་བཤེས་འཇམ་དཔལ་གྲགས་པ་མཆོག་ནས་བཞེས་གནང་ཐོག ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་པ་སུ་འོས་དེ་ནས་ཐག་གཅོད་བསྐོ་གཞག་གནང་དགོས་སྐོར་ཕེབས་ཤིང་། རྒན་འཇམ་དཔལ་གྲགས་པ་ལགས་ནས་ཁོང་རང་ལ་དེའི་འགན་འཁུར་དགོས་ཀྱི་བཀའ་གནང་ཞིང་། ལས་རོགས་སུ་དགོས་རང་ཉིད་ནས་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བཀའ་འབྲེལ་ལྟར་དེའི་ཐད་ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ཡིག་ཚང་ནས་མཐུན་འགྱུར་གང་དགོས་ཞུ་འཐུས། ཞེས་གསུང་གི་འདུག་པས་ལས་དོན་དེ་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་མ་ཟད།
ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས། (སྐུ་པར་སྣ་ཚོགས།)
རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དབང་ཕྱུག་བདེ་ལྡན་ལགས་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༠༨ ཟླ་བ་ ༧ ཚེས་ ༧ ཉིན་ལྷ་སར་ཡབ་ཞྭ་སྒབ་པ་ལྷ་ཕྱགས་བཀྲིས་ཕུན་ཚོགས་དང༌། ཡུམ་བསམ་འགྲུབ་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང༌། ནང་མིའི་གཟིགས་སྐྱོང་འོག་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང༌། བརྡ་སྤྲོད། ཨང་རྩིས་སོགས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྣམས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག ཡབ་མེས་རྣམ་པའི་འགྲོ་སྲོལ་ལྟར་ཆུང་དུས་ནས་གྲགས་ཅན་མི་སྣའི་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཤུགས་ཆེ་གནང༌། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་སོན་སྐབས་བོད་ཀྱི་གཞུང་ཞབས་སུ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་སྟེ་རིམ་བཞིན་གཞུང་ཞབས་གནས་རིམ་གོམ་པ་རིམ་འཛེགས་ཀྱིས་མཐར་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་བོད་གཞུང་གི་རྩིས་དཔོན་དུ་སྐོ་བཞག་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང༌། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ བར་བོད་གཞུང་རྩིས་དཔོན་གྱི་ཞབས་ཕྱི་ཞུས། ཁོང་གིས་བོད་གཞུང་གི་གྲྭ་བཞི་དངུལ་ཊམ་བཟོ་སྐྲུན་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དང༌། བོད་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་ཡང་གནང་ཁར། བོད་གཞུང་གི་མགྲིན་ཚབ་པ་དབང་ཚད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཅས་བཞེས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་དོན་གང་མང་ཐོག་གཙོ་འགན་བླ་མེད་ཁུར་ཡོད།