སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་གནས་བཤད་ལམ་ཡིག་གསར་མ་ལས་གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཡིག
གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཡིག ཆོས་འཕེལ་གྱིས་བརྩམས། དཀར་ཆག རྒྱལ་རྩེ་རྫོང་ཁོངས། ཁང་དམར་རྫོང་ཁོངས། གྲོ་མོ་རྫོང་ཁོངས། གམ་པ་རྫོང་ཁོངས། གཏིང་སྐྱེས་རྫོང་ཁོངས། དིང་རི་རྫོངཁོངས། གཉའ་ལམ་རྫོང་ཁོངས། སྐྱིད་རོང་རྫོང་། ས་དགའ་རྫོང་། འབྲོང་པ་རྫོང་ཁོངས། ངམ་རིང་རྫོང་ཁོངས། ལྷ་རྩེ་རྫོང་ཁོངས། བཞད་མཐོང་སྨོན་རྫོང་ཁོངས། གཞིས་རྩེ་རྫོང་ཁོངས། པ་སྣམ་རྫོང་ཁོངས། ས་སྐྱ་རྫོང་ཁོངས། རྣམ་གླིང་རྫོང་ཁོངས།…
༄༅། །གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་གཞུང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང༌། རྩ་ཁྲིམས་སྐོར།
དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ 1618 པའི་ས་རྟ་ལོར་ཧོར་སོག་གི་དམག་དཔུང་ཚན་ཆེན་ཞིག་བོད་དུ་ཡོང་ནས་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་བཟུང༌། སྐྱིད་ཤོད་ལུང་པ་ལ་གནས་བཅས། བྱང་ཕྱོགས་ནག་ཆུའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ནས་དམག་གིས་བཟུང༌། བོད་ཁམས་ཧོར་སོག་གིས་བཟུང་བའི་ཉེན་ཁ་ཉིན་ལྟར་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་སྐབས་དེར། གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོས་གཙང་དམག་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཁྲིད་ནས་དབུས་སུ་སླེབས། སོག་དམག་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། སོག་དམག་གིས་དགེ་ལྡན་པའི་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་རྣམས་ལ་ཁོ་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱས་མཐར། སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་དམག་ལངས་ཏེ་སོག་དམག་དང་མཉམ་དུ་གཙང་དམག་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཀྱང་མཐར་གཙང་དམག་རྒྱལ་ཏེ་གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་དབུས་གཙང་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྲིད་དབང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་ 1620 པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་གཙང་པ་རྒྱལ་པོ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་འབྲུམ་ནད་ཀྱིས་གྲོངས། དེའི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོ་གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིར་འཁོད། བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་བཏོད། །
གོང་དཀར་སྲིན་པོ་རིའི་ས་རྩི་ཞེས་པའི་འཆམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
གོང་དཀར་སྲིན་པོ་རིའི་ ༼ ས་རྩི་ ༽ཞེས་པའི་གར་འཆམ་ནི་ལོ་ལྟར་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྟེ་དཔལ་ལྷ་མོའི་གསོལ་མཆོད་དང་། ཚར་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་བླ་མ། རྡོ་རིང་པ་ཀུན་སྤངས་ཆེན་པོའི་དགོངས་རྫོགས་ཉིན་འཁྲབ་སྲོལ་ཡོད། འཆམ་གྱི་མཚན་ལ་༼ ས་རྩི་ ༽ཞེས་ཞུ་དགོས་དོན་ཡང་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་དང་ཞིང་འབྲོག་ཡོངས་ཀྱི་སྡོད་ཁང་ ལ་ས་རྩི་དཀར་པོ་དང་། ས་དམར། ས་སྔོན་སོགས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་ལུང་པ་སོ་སོའི་གོམས་སྲོལ་ལྟར་མགྲོན་ཟིན་པའི་བཀྲ་ཤིས་རྟེན་འབྲེལ་ཚུལ་དུ་འཁྲབ་པར་བརྟེན་༼ས་རྩི་༽ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན། སྤྱི་ལོ་གང་ལ་དར་བ་གསལ་པོ་མེད་ཀྱང་དཔལ་ས་སྐྱ་རྫོང་པའི་གདན་ས་གོང་དཀར་ཆོས་སྡེ་དགོན་ནས་དར་བ་རེད་ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། གང་ལགས་ཤེ་ན། ལོ་རྒྱུས་ཐོག༼་ས་རྩི་༽ཞེས་པའི་གར་འཆམ་ལ་ངེས་པར་དུ་གོང་དཀར་ཆོས་སྡེའི་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ཕེབས་ཏེ་ཕུར་པའི་ཆོ་གའི་སྒོ་ནས་ལིང་ཁ་བསྒྲལ་བ་ལས་བླ་མ་གཞན་ཕེབས་སྲོལ་མེད། བོད་ཚེས་བཅུ་བཞི་༡༤ཉིན་མཆོད་རྟེནམ་བུམ་པ་གསུམ་ལ་སེར་ཕྲེང་བཅས་རབ་གནས་འཁྲུས་གསོལ་མཛད་པའི་ཕྱག་ལེན་གྱི་རིམ་པ་དང་། དེ་དག་གྲུབ་ནས་འཆམ་གྱི་ཕུད་གསུམ་སྟེ་སྔགས་པ། དགེ་སློང་། ཨ་ཙ་ར་འཁྲབ་སྲོལ་ཡོད། ད་དུང་ཡར་འབྲོག་ཐར་གླིང་དགོན་པའི་རྫོང་ལུགས་འཆམ་དང་། སྙེ་ཐང་བཀྲ་ཤིས་སྒང་དགོན་པའི་རྫོང་ལུགས་དགུ་མདོས་འཆམ་བཅས་ཧ་ཅང་འདྲ་པོ་ཡོད་པས་གོང་དཀར་ནས་དར་བ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་ད་བར་མི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པར་གྲགས།
ལོ་ངོ་ ༡༣༠༠ ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བོད་ཀྱི་འཇུ་བྲོ།
འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་འཇུ་གྲོང་ཚོ་ནི་བོད་ཀྱི་འཇུ་བྲོ་དར་ཡུལ་རེད། ལྷོ་ཁའི་དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་བྲོ་གར་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་པའི་འཇུ་བྲོ་ལ་ད་བར་ལོ་ངོ་ ༡༣༠༠ ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཡོད། འཇུ་བྲོ་ནི་བོད་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞབས་བྲོའི་རིག་གནས་ཁྲོད་ཀྱི་དམིགས་བསལ་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་ལ། ད་བར་འཛམ་གླིང་མི་རིགས་ཁག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་ཞབས་བྲོའི་རིག་གནས་ཁྲོད་ཉམས་པ་མེད་པའི་གནའ་ཉམས་དོད་ཤོས་ཀྱི་ཞབས་བྲོའི་གྲས་ཤིག་ཀྱང་རེད། དགུང་གྲངས་ ༧༥ ཕེབས་པའི་བགྲེས་སོང་ཉི་མ་དབང་ཕྱུག་བོད་ཀྱི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྒྱུན་འཛིན་པར་གྱུར། ད་བར་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་དང་། དམངས་ཁྲོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ། གནའ་ཉམས་དོད་ལ་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་འཕྱོངས་རྒྱས་ཀྱི་འཇུ་བྲོ་གྲོང་ཚོ་འདིས་མ་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཡོད།
བལ་ཡུལ་ནི་ཡ་ཐོག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མའི་གྲས་ཡིན་ཚུལ།
རྩོམ་པ་པོ། ར་སེ་དཀོན་རྒྱམ། ད་ལྟའི་ཆར་བལ་ཡུལ་ནི་མི་རིགས་གཞན་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་། བོད་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན་པས་ཚོང་འབྲེལ་ཟབ་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཅིག་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐད་ནས་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་པ་ཙམ་ལས། བོད་རིགས་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཁོངས་ལ་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་ལྟ་བུར་ཆགས་ཡོད། རང་རེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཟིགས་ཚེ་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་དམག་དཔུང་མངགས་ནས་དབང་བསྒྱུར་མཛད་དེ། རྒྱལ་པོ་གསར་པ་བསྐོས་པ་དང་ལོ་ལྟར་དཔྱ་འཇལ་དུ་བཅུག་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་བཙན་པོ་འགའ་ཤས་དགུན་ལྟ་བུར་བལ་ཡུལ་དུ་བཞུགས་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བཙན་པོའི་རབས་ཀྱི་སྐོར་རྣམས་ཡང་ཡང་ཐོན་ཡོད་པས་ན། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གནས་འདུག་ཅེས་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཡང་ཡང་གླེང་བ་འདི་བྱུང་འདུག
རྣམ་རབ་ལུང་པར་མིང་མི་འདྲ་བ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་དང་ཡུལ་འདིའི་གླུ་གཞས་སོགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྐོར།
རྣམ་རབ་ལུང་པར་མིང་མི་འདྲ་བ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་དང་ཡུལ་འདིའི་གླུ་གཞས་སོགས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྐོར། རྣམ་རབ་མཁན་མིང་ངག་ཐུབ་ནས། དྲུག་ཅུའི་དབྱངས་ལྡན་པི་ཝང་ཕྱག་ཏུ་འཁྲོལ། བྱམས་བརྩེའི་བཞིན་རས་འགྲོ་བའི་མགོན་དུ་ཕྱོགས། ། ཐུགས་རྗེ་དུས་ལས་ཡོལ་མེད་ངག་གི་ལྷ། ། དབྱངས་ཅན་ལྷ་མོ་བདག་ཡིད་འཛུམ་པར་རོལ། ། སྙན་པའི་འགྱུར་ཁུག་རྣ་བའི་ཡུལ་དུ་སིམ།…