སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
བྱས་ཅན་འབྲས་གཙང་བསྟན་འཛིན་ཐབས་མཁས་ལགས་སུ་རྗེས་དྲན་ཞུ།
ཕྱོགས་སྒྲིག་པ་བསྟན་འཛིན་ཐབས་མཁས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད། ལུང་བཟང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་མཛེས། ། སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལྡན། ། ཤེལ་སོགས་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱི་ཡོངས་སུ་གཏམས། ། དཀར་ཞིང་དྭངས་པའི་རྫ་ཆུ་ལྷུང་ལྷུང་འབབས། ། གུས་པ་བསྟན་འཛིན་ཐབས་མཁས་ནི་གངས་ལྗོངས་གཙང་ཁོངས་གཞིས་ཀ་རྩེའི་ཉེ་འགྲམ་ལུང་སྣ་ཤེལ་དཀར་ལྷུན་གྲུབ་ཁང་དུ་ཕ་པདྨ་ཆོས་རྒྱལ་དང་། མ་ལྷག་པ་བུ་ཁྲིད་གཉིས་ཀྱི་ཕྲུ་གུར་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཤིང་འབྲུག་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༤ ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༧ ཉིན་སྐྱེས། ཕ་རྒྱུད་ནི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་ཆོས་རྒྱུད་འཛིན་མཁན་གྱི་སྔགས་རྒྱུད་དང་། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་སྨན་པ་ཚད་ལྡན་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བྱོན་པ་ཞིག་དང་།…
གངས་ལྗོངས་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་དུ་མའི་འགྱུར་བྱང་བློ་གསལ་དགའ་སྐྱེད།
དཀར་ཆག ལོ་ཙཱ་བ་ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊ། ལོ་ཙཱ་བ་ངན་ལམ་རྒྱལ་བ་མཆོག་དབྱངས། དབས་ལོ་ཙཱ་བ་མཉྫུ་ཤྲཱི། ལོ་ཙཱ་བ་པ་གོར་བཻ་རོ་ཙཱ་ན། ལོ་ཙཱ་བ་སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འཇོམས། ལོ་ཙཱ་བ་གཉགས་ཛྙཱ་ན་ཀུ་མཱ་ར། ལོ་ཙཱ་བ་བྲང་ཏི་ཛ་ཡ་རཀྵི་ཏ། ཤུད་བུ་དཔལ་གྱི་སེང་གེ། ལོ་ཙཱ་བ་རྩངས་དེ་བེན་དྲ་རཀྵི་ཏ། ལོ་ཙཱ་བ་རྨ་རིན་ཆེན་མཆོགལོ་ཙཱ་བ་དྷརྨ་ཨཱ་ལོ་ཀ། ལོ་ཙཱ་བ་དྲན་པ་ནམ་མཁའ། ལོ་ཙཱ་བ་སྒྲོ་རིན་ཆེན་སྡེ། ལོ་ཙཱ་བ་རྨ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། ལོ་ཙཱ་བ་རྨ་ཤཱཀྱ་འོད། ལོ་ཙཱ་བ་ཛྙཱ་དེ་ཝ་གྷོ་ཥ། ལོ་ཙཱ་བ་འགོས་ཆོས་གྲུབ། ལོ་ཙཱ་བ་དྷརྨ་ཏཱ་ཤཱི་ལ། ལོ་ཙཱ་བ་ཅོག་རོ་ཀླུའི་རྒྱལ་མཚན། ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས།…
མངའ་རིས་འཁོར་ཆགས་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། སྐྱེས་མཆོག་རིན་ཆེན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་ངོ་མཚར་བ་བཞུགས་སོ།།
བོད་ཀྱི་མངའ་རིས་སྤུ་ཧྲེང་གི་འཁོར་ཆགས་དགོན་པ་ནི། ཕྱི་ལོ་ 996 ལོར་གངས་རིའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་ (༩༥༨-༡༠༥༥) ཕྱག་བཏབ། འཁོར་ཆགས་དགོན་པ་ནི་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ཁོངས་སུ་གནས་པ་དང་པུར་རྒྱལ་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱིས་དུས་རབས་ ༡༢ པའི་དུས་འགོར་བཞེངས། བཤད་རྒྱུན་ལས། དེའི་དུས་སུ་ཡུལ་ལུང་དེར་ཨ་ཙ་ར་ལུས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་བདུན་བྱུང་བ་དེ་དག་གིས་རྣམ་དཀར་དགེ་ལས་གཞོལ་ཞིང་། མ་ཐོན་གོང་ལ་རྒྱལ་པོར་དངུལ་ཁུག་མ་ཆེན་པོ་བདུན་ཕུལ་བར། རྒྱལ་པོས་ཡ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་བླ་མ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཞུས་པས། བླ་མའི་ཞལ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཁྱེད་ནི་གནོད་སྦྱིན་ཨརྱ་ཛམ་བྷ་ལྷ་ཡིས་ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་སྟེར་བའི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ལ། ད་དངོས་པོ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་འགྲོ་བ་རྣམས་བསོད་ནམས་གསོག་པའི་རྟེན་བཟང་པོ་བཞེངས་ཤིག་གསུངས་པར་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་རྗེས་དྲན་གྱིས་དཀར་དུང་དུ་མཁར་གོང་འོག་དང་།
མཁས་དབང་ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཕྱག་དེབ་མི་བུ་ཕལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དཔལ་ཞེས་པ་གསར་ཐོན།
དོན་དམ་པའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་པ་མཁས་དབང་ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་རེ་བ་ཅན་གཙོར་བྱས་པའི་དེ་སྔོན་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་ཞིག་འུ་ཅག་གི་མིག་ལམ་དུ་བསྟར་མྱོང་ལ། དེས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཧ་ལས་པ་ཐེབས་ཡོད། ད་སྐབས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བོད་ཡིག་ངོ་ཤེས་ནས་ར་སེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱ་མཚོ་མི་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཟོལ་འདྲ་ཆགས་ཟིན་པས། དེ་དག་ནི་རླབས་ཆེན་སྐྱེས་བུ་ཞིག་གིས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ནང་ལ་བསམ་བློ་རྒྱག་ཕྱེ་བྱིན་པ་དང་མཚུངས་ལ།
ས་སྐྱ་གདོང་ཆོས་དགོན་སྐྱབས་རྗེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི་རྣམ་ཐར།
༄༅།།སྐྱབས་རྗེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་མ་བཞུགས་སོ། ། གདོང་࿄སྣ་བོ་ཆེ། གང་གི་རང་བཞིན་ཀུན་ནས་རྣམ་དག་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་རབ་འདས་ཀྱང་། ། འདུལ་བྱའི་བསམ་པ་བསྐོང་མཛད་གང་ལ་གང་འདུལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བཞེངས་ཏེ། ། སྐྱེ་བ་འདི་ཉིད་འཇའ་ལུས་མཁའ་སྤྱོད་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་འགྱུར་མེད་སྐུ། ། སྐྱབས་རྗེ་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་མཚན་ཞབས་རྡུལ་སྤྱི་བོར་བླངས་སྟེ་གུས་ཕྱག་འཚལ།། …
ཉི་ཧོང་གི་དགེ་སློང་ཞིག་དང་བོད་ཡུལ་དུ་བསྐྱོད་པའི་ཟིན་ཐོ་ཞེས་པ།
ཉི་ཧོང་གི་དགེ་སློང་ཁ་བ་རྒུ་ཆིས(かわぐち えかい, Kawaguchi Ekai, 1866-1945)ལགས་ནི། བོད་དུ་ཕེབས་པའི་ཉི་ཧོང་པ་ཐོག་མ་ཡིན་ལ། ཉི་ཧོང་དུ་བོད་རིག་པ་དར་བའི་རུ་འདྲེན་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན། བོད་དུ་སྔ་ཕྱིར་ཐེངས་གསུམ་ལ་ཕེབས་ཡོད་དེ། སྤྱི་ལོ1899ལོ་དང་། 1904ལོ། 1913ལོ་བཅས་ཡིན། ཁོང་བོད་དུ་དང་པོར་ཕེབས་དུས་ནི་སྤྱི་ལོ1899ལོ་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་དེ་ནི་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐུ་ཚེ་སྟོད་དུ་འཁེལ་ཡོད་ལ། བོད་དུ་ཕྱི་སྒོ་བཀག་བཅད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་སྐབས་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་གསང་བའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཐང་མངའ་རིས་བརྒྱུད་ནས་གཙང་གཞིས་ཀ་རྩེར་སླེབས་ཤིང་། དེ་ནས་ལྷ་སར་འབྱོར་ཏེ་སེ་ར་དགོན་པར་གྲྭ་པ་བྱས། ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས། ཁོང་གིས་ཞོར་དུ་སྨན་བསླབ་པས། མིང་ལ“སེ་རའི་ཨེམ་ཆི”ཞེས་ཐོགས་ཤིང་གྲགས་ཆེ་བ་བྱུང་།