སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
སྐྱིད་ཟུར་ལགས་དང་། ཁོང་གི་མཚར་གཏམ།
ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། སྐྱིད་ཟུར་ལགས་ནི་༸གོང་ས་རྣམ་འདྲེན་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་ཀྱི་བོད་གཞུང་གི་དྲུང་དཀྱུས་ཤིག་ཡིན་འདུག་ལ། གཞུང་གི་ཞབས་འབྲིང་དྲག་ཤོས་མིན་སྟབས་འཁོས་འབྱོར་ཅུང་ཞན་ཚོད་དུ་འདུག འོན་ཀྱང་སྐྱིད་ཟུར་ལགས་ནི་ཁ་བདེ་ལྕེ་བདེ་དང་། མགོ་བདེ་དྲན་འཕྲུལ་རིག་བསྐྱེན་ཞིག་ཏུ་འདུག་སྟེ། ཁོང་དང་འབྲེལ་བའི་མཚར་གཏམ་ཤིན་ཏུ་རྒོད་བྲོ་བ་མང་ཙམ་ཞིག་འདུག་པ་དང་། ཉིད་ཀྱིས་དྲན་ཐོ་འདི་ཀློག་སྐབས་དེ་སྔའི་གཞུང་གི་བསྟན་སྲིད་གཉིས་ཐད་ཀྱི་ཆགས་ཆེ་ཉམས་ང་དང་འདས་དོན་བསྐྱུར་པོ་དེ་དག་དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིད་སེམས་ཀློང་ཀློང་པོར་གཏོང་བ་དེ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཐུགས་ལྷོད་ལྷོད་ངོས་སྐྱིད་ཟུར་ལགས་གྱི་མཚར་གཏམ་དག་ལ་ཐེངས་གཅིག་རོལ་བར་བྱས་ཆོག་པ་དང། གཤམ་འཁོད་དྲན་ཐོ་འདི་ནི་ལྷ་ཞོལ་གྱི་རྒན་པོ་བགྲེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་ཞབས་སྐྱིད་ཟུར་ལགས་ཀྱི་མཚར་གཏམ་ངག་རྒྱུན་རྣམས་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་དང་། ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། མིག་དམར་བཅས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག་པ་པར་དབང་ཁོང་མི་གསུམ་ལ་ཡོད་པ་ཀུན་གྱིས་ཤེས་རྟོགས་བྱ་རྒྱུའི་གཞེན་སྐུལ་དང་བཅས་སོ།།
དཔལ་ངོར་དགོན་ཨེ་ཝཾ་ཆོས་ལྡན་གྱི་མཁན་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚན་བྱང་།
༄༅། །དཔལ་ངོར་དགོན་ཨེ་ཝཾ་ཆོས་ལྡན་གྱི་མཁན་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་མཚན་བྱང་བཞུགས་སོ།།
༄༅། །གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་གཞུང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང༌། རྩ་ཁྲིམས་སྐོར།
དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ 1618 པའི་ས་རྟ་ལོར་ཧོར་སོག་གི་དམག་དཔུང་ཚན་ཆེན་ཞིག་བོད་དུ་ཡོང་ནས་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་བཟུང༌། སྐྱིད་ཤོད་ལུང་པ་ལ་གནས་བཅས། བྱང་ཕྱོགས་ནག་ཆུའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ནས་དམག་གིས་བཟུང༌། བོད་ཁམས་ཧོར་སོག་གིས་བཟུང་བའི་ཉེན་ཁ་ཉིན་ལྟར་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་སྐབས་དེར། གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོས་གཙང་དམག་ཁྲི་ལྷག་ཙམ་ཁྲིད་ནས་དབུས་སུ་སླེབས། སོག་དམག་ལ་ཕར་རྒོལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། སོག་དམག་གིས་དགེ་ལྡན་པའི་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ལ་ཁ་གཡར་ནས་སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་ཚང་རྣམས་ལ་ཁོ་ཚོར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བྱས་མཐར། སེར་འབྲས་ཀྱི་གྲྭ་དམག་ལངས་ཏེ་སོག་དམག་དང་མཉམ་དུ་གཙང་དམག་ལ་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཀྱང་མཐར་གཙང་དམག་རྒྱལ་ཏེ་གཙང་པ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་དབུས་གཙང་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྲིད་དབང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་ 1620 པའི་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་གཙང་པ་རྒྱལ་པོ་ཕུན་ཚོགས་རྣམ་རྒྱལ་འབྲུམ་ནད་ཀྱིས་གྲོངས། དེའི་སྲས་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོ་གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིར་འཁོད། བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྒྲིག་གཞི་དང་ཁྲིམས་སྲོལ་བཏོད། །
བོ་དོང་པཎ་ཆེན་དང་མཁས་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེ་གཉིས་ངམ་རིང་དུ་ཆོས་རྩོད་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས།
༄༅། །བོ་དོང་པཎ་ཆེན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་དང་མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་གཉིས་གཙང་སྟོད་བྱང་གི་ངམ་རིང་ཆོས་སྡེར་ཆོས་རྩོད་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བློ་གསལ་ཡིད་འཕྲོག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་བློ༵་བཟ༵ང་རྒྱལ་བའི་བསྟན།། ལ་སྟོད་བྱང་གི་ཕྱོག༵ས་འདིར་ལེག༵ས་པར་གསལ་ལ་བསམ་བཞིན་དུ།། སྐུ་ཡི་བཀོད་པ་གདུལ་བྱ་དང་མཚུངས་བྱོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས།། ཞབས་སེན་རྡུལ་ལ་བདག་ཕྱག་བགྱིས་ཏེ་དད་པའི་མཁར་དུ་རོལ།། ཅེས་མཆོད་པར་བརྗོད་པའི་ཚིག་གི་ཕྲེང་བས་སྔུན་བསུས་ཏེ་གང་གླེང་བར་བྱ་བ་ནི། རྒྱ་བོད་ཀྱི་འཛིན་མའི་ཁྱོན་ལ་བོ་དོང་པཎ་ཆེན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་མཁས་པའི་མཚན་སྙན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཁོང་དང་།མཁས་པའི་མདུན་སར་རྩོད་པའི་ཁྲི་ལ་དབང་བ་ལུང་དང་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་མཁས་གྲུབ་སྨྲ་བའི་ཉི་མ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་པོ་གཉིས་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ལྕགས་སྦྲུལ་ལོར་གཙང་ལ་སྟོད་བྱང་གི་སའི་ཕྱོགས་ངམ་རིང་ཆོས་སྡེའི་ཆོས་ར་ཆེན་མོར་ཆོས་ཀྱི་རྩོད་པ་མཛད་པའི་ཚུལ་ཡིན།
ཇོ་ནང་ཀུན་མཁྱེན་ནམ་མཁའ་ཆོས་སྐྱོང་ཞུ་བ་མཁྱེན་ནམ།
དེ་ཡང་འཇམ་མགོན་ཀོང་སྤྲུལ་གྱིས་མཛད་པའི་གདམས་ངག་མཛོད་དུ་བཞུགས་པའི་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རིམ་གཉིས་འབྲོ་ལུགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པའི་གསོལ་འདེབས་རྡོ་རྗེ་འབེབས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། དཀོན་མཆོག་བཟང་པོ་གཉིས་འཛིན་འཆིང་བ་བཅད། །ནམ་མཁའ་ཆོས་སྐྱོང་རྟོགས་པ་མཁའ་དང་མཉམ། །རིམ་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་རྣམ་གཉིས་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་རྡོ་རྗེའི་ཡེ་ཤེས་སྩོལ། །ཞེས་དང་། ཀཿཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུས་ཇོ་ནང་དཔལ་གྱི་རི་ཁྲོད་ནས་མཛད་པའི་སྦྱོར་དྲུག་གསོལ་འདེབས་ལས། ལུང་རྟོགས་བསྟན་པ་ཡོངས་རྫོགས་དཀོན་མཆོག་བཟང་། །རིག་འཛིན་གསལ་སྒྲོན་ནམ་མཁའ་ཆོས་སྐྱོང་མཚན། །ཞེས་བསྔགས་པའི་བླ་མ་རྣམ་གཉིས་ལས་ཆོས་རྗེ་འཇམ་དབྱངས་དཀོན་མཆོག་བཟང་པོའི་སློབ་མ་ཀུན་མཁྱེན་ནམ་མཁའ་ཆོས་སྐྱོང་ཞབས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོ་ཙམ་ཞུས་ན། ཁོང་ནི་འཇད་གཞུང་ངམ་བཞད་མཐོང་སྨོན་དུ་འཁྲུངས། དགུང་སྙིང་མེ་ཕོ་འབྲུག རྩ་བའི་གྲྭ་ས་བཞད་གྲྭ་ཚང་ཆེན་མོ་རུ་ཀུན་མཁྱེན་ནམ་བསོད་ཆེན་མོ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་སྦྱངས།
ཀུན་གཟིགས་བཅུ་པ་ཆེན་པོའི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་བྱང་པ་ཅུང་ལགས།
༄༅། །དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་བྱང་པ་ཅུང་ལགས། ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཚོགས་ཆུང་གི་དྲུང་ཡིག་ཆེན་མོ་དང་། སྐྱབས་མགོན་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆེན་པོའི་ཞབས་འབྲིང་པ་གཙོ་གྲས། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲུལ་འཁོར་སློབ་གྲྭའི་སློབ་སྤྱི་དང་དགེ་རྒན། བོད་གངས་རྒྱན་དར་སྤེལ་ཚོང་དོན་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་གཞོན་པ། གཞིས་རྩེ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭའི་རིག་གནས་སློབ་དཔོན། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཆབ་སྲིད་བཙོན་ཟུར་བྱང་པ་ཅུང་ལགས་ཁོང་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོར་གཙང་སྟོད་ངམ་རིང་ཅུང་གནང་ཁུལ་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཆུང་དུས་ནས་གདན་ས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོར་ཆོས་ཞུགས་མཛད། ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་ནང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་པའི་ནང་ཡོད་པའི་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་རྩེ་སློབ་གྲྭའི་ནང་རིག་གནས་སློབ་སྦྱོང་མཐར་ཕྱིན་གནང་། དེ་རྗེས་རིག་གསར་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙན་གནོན་དབང་བསྒྱུར་འོག་ངལ་རྩོལ་བསྒྱུར་བཀོད་ནང་ལོ་མང་ཞུགས་དགོས་བྱུང་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ནས་ ༡༩༨༦ བར་གཞིས་རྩེ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭའི་རིག་གནས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་མཛད།