སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
སྤུ་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས་སྨོས་པ།
སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས་ངོ་མ་གང་ལ་ཐུག་ཡོད་དམ་། ཉིན་ཤས་ཀྱི་གོང་དུ་དྲ་ཚོམ་ཞིག་གི་ནང་དུ་སྤུ་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་ཐོག་མར་ཞང་ཞུང་ནས་བོད་ཡུལ་རུ་བཞི་རུ་གཏོང་ཡོད་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ཡིན། གྲོགས་ཤིག་གིས་སྤུ་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས་ངོ་མ་དེ་སྤུ་བོ་ནས་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་ཞང་ཞུང་ནས་ཡིན་ནམ་ག་རེ་ཁུངས་དག་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི་བཞིན་འདུག་པར། དེ་ལ་ལན་དུ་ཁོ་བོས་ནི་སྤུ་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་ནི་ཞང་ཞུང་ནས་མར་གཏོང་བ་དེ་ཁུངས་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་པས། ལན་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་དེ་རིང་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན། ། དང་པོ་མང་པོ་བཀུར་བའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་དམ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས་ནི། གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་བོད་ཡུལ་རུ་བཞི་ལ་རྗེ་བོའི་གདུང་བརྒྱུད་ནི་ཕྱྭ་དམུ་གཙུག་གསུམ་གི་ཡ་གྱལ་ཕྱྭ་ཡི་རིགས་སུ་གྱེས་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཁོ་ཚོ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་ཐོག་མ་ནི་གདུང་བརྒྱུད་གཅིག་ལས་གྱེས་པའི་གཉེན་ཚན་ཤ་དག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་ཡིན་མོད་ཀྱང་། སྐབས་དེར་ནང་འཁྲུགས་རྐྱང་རྐྱང་བྱས་པས་ཕར་ཆེར་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་ཡབ་བམ་ཕ་ཡུལ་ངོ་མ་ནི་ཕྱྭ་ཡི་ཡུལ་ཞེས་དབུས་གཙང་གི་ཁུལ་ཞིག་ལ་ཡིན་སྲིད་མོད་དེར་སྲིད་མ་ཐེག་པས་ཞང་པོ་དམུ་ཡི་ཡུལ་དུ་སྤྱུག་པའི་སྐོར་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནང་དུ་གསལ་བས།
བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྨང་གཞི་ཤེས་བྱ།
༄༅། །བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྨང་གཞི་ཤེས་བྱ། ༼༡༽ སྤུར་རྒྱལ་བཙན་པོ་སྐབས་ཀྱི་དམག་མིའི་གཟུགས་བརྙན། སྙིང་སྟོབས་དགུ་འགྱུར་སྲོག་གི་དབྱུག་པ་ལ།། རྟ་མཆོག་ཁྲོས་པའི་བཀའ་ཡི་རྗེས་བཏབ་པས།། སྲིན་པོ་གདོང་དམར་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་གིས།། གསུམ་གཉིས་ས་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་བཟུང་ཞེས་གྲགས།། …
ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས།
ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག། བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས། ( 1287 P.T. ) ལེའུ་དང་པོ། ༄།།དྲི་གུམ་བཙན་པོ་སྐུ་ཆུང་བའི་ཚེ་མཚན་ཇིར་གདགས་ཤེས་（８４）། །མ་མ་གྲོ་ཞ་མ་སྐྱི་བརླིང་མ་ལ་དྲྀས་ན། མ་མ་འི་མཆིད་ནས། སྐྱྀ་བྲག་མར་བ་ནི་རྙིལ་ཏམ་མ་རྙིལ། དན་མ་འབྲི་སྤངས་ནི་མྱེས་ཚིག་གམ་མ་ཚིག། མཚོ་དམ་ལེ་དབལ་མཚོ་ནི་སྐམས་སམ་མ་སྐམས་ཤེས་མཆི། བྲག་མ་རྙིལ། མཚོ་ཡང་མ་སྐམས་སྤང་ཡང་མྱེས་མ་ཚིག་ཅེས་བགྱིསྣ། མ་མ་གྲོ་ཞ་མ། རྒས་ནས་རྣ་ལོག་པར་ཐོས་སྟེ། བྲག་ཀྱང་རྙིལ། སྤང་ཡང་མྱེས་ཚིག མཚོ་ཡང་སྐམས་ཤེས་ཐོས་ནས།…
བོད་རིགས་ཁ་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
རོབ་བརྩིས་བྱས་ན་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ སྔོན་བོད་དབུས་སུ་བོད་རིགས་ཁ་ཆེ་གསུམ་སྟོང་ཙམ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཁོང་ཚོ་མང་ཆེ་བ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པ་ནས་བཅོ་བདུན་པའི་བར་ཀ་ཤི་མིར་དང་། ལ་དྭགས། བལ་ཡུལ། རྒྱ་ནག་བཅས་ནས་ཡོང་སྟེ་བོད་རིགས་བུད་མེད་དང་མཉམ་དུ་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ནས་གཞིས་ཆགས་པའི་ཁ་ཆེའི་ཚོང་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་རྣམས་ཡིན། ཁོང་ཚོས་བོད་སྐད་ཤོད་ཅིང་བོད་རིགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་ཕལ་ཆེ་བ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ལྷ་སར་ཁ་ཆེའི་ལྷ་ཁང་བཞི་དང་། གཞི་ཀ་རྩེར་གཉིས། རྩེ་ཐང་ལ་གཅིག་བཅས་ཚང་མ་བོད་པའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞེངས། དེར་མ་ཟད་ཁོང་ཚོར་ཁུ་རན་གསུང་རབ་ (Quran) དང་ཨུར་ཏུ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ལྷ་སར་གཉིས་དང་གཞི་ཀ་རྩེར་གཅིག་ཡོད། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁ་ཆེ་དང་བོད་རིགས་ནང་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རྣམས་འཆམ་མཐུན་ངང་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་བྲག་བརྐོས་ཡིག་རིས་གཅིག་གསར་དུ་མཚམས་སྦྱོར་ཞུས་པ།
རྩོམ་པ་པོ། ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས། འདིར་ད་ཕན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ནང་མ་འཁོད་པའམ། ཡང་དག་པར་འཁོད་མ་མྱོང་བའི་བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་ལྡན་མ་བྲག་རྩར་ཡོད་པའི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་རབས་ཀྱི་བྲག་བརྐོས་ཡིག་རིས་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་གི་སྐོར་ཐོག་མའི་མཚམས་སྦྱོར་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནི་སྔ་རབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁག་དང་ཉེ་རབས་སུ་པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་བསྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་གནང་བའི་《བོད་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་དྲིལ་བུའི་ཁ་བྱང་》ཞེས་པའི་དེབ་དང་《བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཡིག་ཆ་གཅེས་བསྡུས་》ཞེས་པའི་དེབ་སོགས་ཀྱི་ནང་འཁོད་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཁོད་མ་མྱོང་བ་ཟེར་དགོས་དོན་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆོས་འབྱུང་གི་ཁྲོད་ནས་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》ནང་“……དེའི་བར་ལ་རྒྱ་མོ་བཟའ་ལ་སོགས་པའི་བོད་བློན་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན་མ་བྲག་རྩར་ཕེབས་ནས། བྲག་ལ་བྱམས་པ་ཁྲུ་བདུན་པ་གཅིག་དང་། བཟང་སྤྱོད་གཉིས་བརྐོས་མར་བཞེངས། དེར་ཟླ་བ་གཅིག་བསྒུག་དེར་ཡང་བློན་པོ་(མགར་སྟོང་བཙན)མ་བྱོན་”(༡) ཞེས་རྒྱ་བཟའ་ཝུན་ཁྲེང་ཀོང་ཇོ་བོད་ལ་ཕེབས་དུས་ཡར་ལམ་བཞེངས་ཚུལ་འཁོད་འདུག་པ་ནི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་ཙམ་ལས། བྲག་བརྐོས་ཡི་གེའི་བརྗོད་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པ་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པ་དེ་ཡིན།
སྡེ་པ་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཉིན་བྱེད་སྣང་བའི་བཀླགས་བྱང་།
དེབ་མིང་། སྡེ་པ་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཉིན་བྱེད་སྣང་བ། རྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་བསམ་འཕེལ། དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ནོར་བུ་བསམ་འཕེལ་མཆོག་གིས་བརྩམས་པའི་སྡེ་པ་གཞུང་ངམ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྔ་ཆའི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཉིད་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཁྲོད་དུ་གསར་དུ་ཐོན་པའི་དཔྱད་འབྲས་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ལ། ༢༠༡༧ ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་པར་ཐེངས་དང་པོ་དཔར་བ་དང་ ༢༠༡༨ ལོའི་ལོ་དཀྱིལ་དུ་པར་ཐེངས་གཉིས་པ་དཔར་བའི་གནས་ཚུལ་གསལ། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ས་མོ་ཕག་གི་ལོའི་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང་བསྟུན་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་འདི་ཉིད་ཀློག་འགོ་བརྩམས་ནས། ཉིན་རེར་ཤོག་གྲངས་བཅུ་ནས་ཉི་ཤུའི་བར་དུ་བཀླགས་པས་ལོ་གསར་ཚེས་པ་ཉེར་གཅིག་ཉིན་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀའི་མགོ་མཇུག་ཡོངས་སུ་བཀླགས་གྲུབ།