དེ་ཡང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་ཀླུ་སྟེང་གྲོང་ཚོ་ནས་ལོ་ངོ་ཁྲི་ ༣ ནས་ ༤ བར་སོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་རིགས་དང་། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རུས་པ་སོགས་གནའ་རྫས་སྣ་མང་རྙེད་སོན་བྱུང་ཞིང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་པའི་དུས་དེབ་སྟེང་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གི་གནའ་རྫས་བརྟག་དཔྱད་ཁང་ཞིག་གི་གནའ་རྫས་དཔྱད་ཞིབ་པ་ཤའོ་ལིན་ཀྲང་ (Xiaoling Zhang) གིས་སྣེ་འཁྲིད་འོག་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཉིང་ཁྲི་ཀླུ་སྟེང་གྲོང་ཚོར་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ལོ་ངོ་ཁྲི་ ༣ དང་ ༤ བར་གྱི་རྡོ་ཆས་རིགས་ ༣༦༠༠ ལྷག་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་རྡོ་ཡི་གྲི་དང་། རྫ་མའི་ཆག་རོ། རྡོ་ཆས་གཞན། སོལ་བ། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རུས་པ་སོགས་བཟོ་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་ལས་གྲུབ་པའི་གནའ་རྫས་ཀྱི་རིགས་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད་འདུག

ས་བཅད་བཞི་པ། དུས་བཞིའི་གལ་ཆེའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སོ་ནམ་བྱེད་སྒོ། ༼༦༡༽ ལེའུ་དྲུག་པ། དགུན་དུས་ཞིང་ལ་གཡོག་གཅེས་བྱེད་སྟངས། ས་ཞིང་བརྔས་ཚར་རྗེས་ས་སློག་ཐེངས་གཅིག་བྱེད་པ་དང་། མཐའ་བརྟན་ཞེས་ཆུ་ཐེངས་གཅིག་གཏོང་དགོས་ཤིང་། དེ་རྗེས་དགུ་ཚུགས་དུས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་གྲང་བའི་སྒང་ལ་ཡང་བསྐྱར་ཐ་ཆུ་(འཁྱགས་ཆུ་)ཐེངས་གཅིག་གཏོང་གི་ཡོད། དེ་ཡང་མཐའ་བརྟན་ཆུ་གཏོང་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཆུ་མ་བཏང་གོང་ས་སློག་ཚར་ཙམ་ཡིན་པས་ཆུ་དེ་གཏིང་རིང་པོར་ས་འོག་ཏུ་ཚོས་ཐུབ་པས་རེད། མ་ཟད་གནའ་བོའི་གཏམ་དཔེར་ཡང་། མི་འཇམ་པོས་བཏུལ། ཞིང་མཐའ་ཆུས་བཏུལ། ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། འཁྱགས་ཆུ་ནི་དགུན་གྲང་ངར་ཆེ་དུས་གཏོང་བ་ཞིག་ཡིན་པས་འཁྱགས་པ་བརྒྱབ་པའི་ས་དེ་དཔྱིད་ཀ་ས་སློག་བྱེད་སྐབས་ས་རྒྱུ་སོབ་སོབ་ཆགས་ཤིང་། ལྷག་པར་དུ་སྦྱག་སློག་བརྒྱབ་པའི་ས་ཞིང་ཡིན་ཕྱིན་དཔྱིད་ཀ་སྨོན་ཐེངས་གཅིག་དང་ཆུ་ཐེངས་གཅིག་ལས་གཏོང་མི་དགོས་པའི་དགེ་མཚན་ལྟན་ཡོད།

རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་ཁ་པར་ ༡༤༠ སྔོན་ཆད་གདན་ ༡༤༣ ཡིག་སོགས་པར་བཀབ་མི་སྣང་བས་མཐོ་དམན་ངེས་མེད་བྱུང་ཚེ་བསྙད་འདོགས་རེ་འཁང་གི་རྒྱུ་དང་ཤེས་ལྡན་འགས་ཁྲེལ་གནས་སུ་མི་བྱེད་པའི་ངེས་པ་མི་འདུག་གཤིས་འདི་གའི་ཁྲི་ལ་ཆ་ལྔ་བྱས་པའི་ཆ་བཞིའི་རྩིས་གདན་ས་གོང་འོག་གཉིས། དེའང་རྩེ་གདོང་གི་ཞལ་ངོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཕགས་པའི་བཞུགས་ཁྲི་པདྨོ་ཅན་དུ་ཁྲི་འདོན་མ་མཛད་པའི་རིགས་ལ་གདན་ས་གོང་ལས་ཅུང་དམའ་བ། ཆ་ཕྱེད་བཞི་པ་སྣེའུ་གདོང་རྩེ། སྟག་ལུང་ལྷ་སྡེ། ཞྭ་དམར་ནག །ཆ་གསུམ་པ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། འབྲུག་པ། སྒམ་པོ། མཚུར་ཕུ་དྲུང་པ། འཕགས་པ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ། སྒམ་པོའི་གདུང་བརྒྱུད་སྤྱན་སྔར་བཏོན་པ།

རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག   སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོར་བཙུགས་པའི་དམག་སྡེ། དེ་ལ་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་རེ་རེར་སྟོང་སྡེ་བཅུ་བཅུ། ལོགས་སུ་ཞང་ཞུང་དུ་སྟོང་སྡེ་བཅུ། སུམ་པར་བཅུ་གཅིག་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་བྱུང་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་།   豪奴千户 ཡོང་ཁུངས།   ཁོད་སོ་དྲུག ཁོངས་གཏོགས།   རྩེ་འབུམ་གཞེར་གྱི་ཁྲིམས། 1ངོ་སྤྲོད། རྒོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ཞེས་པའི་རྒོད་ནི་འབངས་ཀྱི་ནང་ནས་མི་རྒྱུ་གཉིས་ལྡན་རང་གཤོམ་གྱིས་དྲག་པོ་གཡུལ་གྱི་ལས་ལ་ཞུགས་ཐུབ་པའི་ཕོ་རྒོད་ཀྱི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་གྲགས། སྟོང་སྡེ་ཞེས་པ་ནི་དམག་དཔུང་ཚན་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ལ་ཟེར་ཞིང་། རུ་རེ་ལ་སྟོང་སྡེ་བརྒྱད་རེ་དང་། སྟོང་བུ་ཆུང་རེ། སྐུ་སྲུང་སྟོང་སྡེ་རེ་དང་བཅུ་ཕྱེ་བ། དེ་ཡང་སྐབས་འདིར་ཞང་ཞུང་བསྣན་པས་རུ་ཆེན་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ནང་ནས་དབུ་རུ། གཡོ་རུ། གཡས་རུ། རུ་ལག ཞང་ཞུང་གི་རུ་བཅས་ལ་སྟོང་སྡེ་བཅུ་རེ་དང་། སུམ་པའི་རུ་ལ་སྟོང་སྡེ་བཅུ་གཅིག་བཅས་བསྡོམས་པས་སྟོང་སྡེ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཅིག་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ།

《སྦ་བཞེད》ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་སྦ་གསལ་སྣང་དང་། དེབ་ཐེར་འདི་ཉིད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡིན་མིན་སྐོར་གྱི་དོགས་འདྲི།   དེ་ཡང་འཇམ་མགོན་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏས“གཏེར་ནས་བྱུང་བའི་གླེགས་བམ་དང་། །གཞན་ནས་བརྐུས་པའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ། བརྩམས་ཆོས་དང་ནི་རྨི་ལམ་ཆོས། །བློ་བཟུང་མ་ཡི་ཆོས་ལུགས་ལ། །རྡོ་རྗེ་འཆང་ལ་བརྒྱུད་པ་སྙེག ། དེ་ལའང་གཞན་དག་ལུང་ལེན་པ། །ཆོས་དང་འགལ་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། །རང་ཚིག་དང་ཡང་འགལ་བ་ཡིན”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྒྱལ་པོ་འུ་དུམ་བཙན་གྱིས་ཆོས་བསྣུབས་པ་ནས་ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་མ་བྱོན་པའི་བར་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་ཆོས་ལོག་མང་པོ་དར་བ་སྟེ་ལ་ལ་གཏེར་ནས་བྱུང་ཚུལ་གྱི་གླེགས་བམ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ལ་ལ་གཞན་ནས་བརྐུས་ཤིང་གཞན་དང་འདྲེས་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་སོ་སོའི་རང་འདོད་ལྟ་བུར་བྱས་པ། ལ་ལ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ལུང་བསྟན་ཞིང་བྱུང་བར་སྨྲ་བ་སོགས་མདོར་ན་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་ཞིག་པ་དང་དུས་མཚུངས་སྔར་གྱི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་བ་དུ་མས་འབད་ཅིང་བསྒྱུར་བའི་བཀའ་བསྟན་ལ་ལྷད་འཇུག་པའི་དུས་རབས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད།

མཛད་པ་པོ།  དངུལ་ཆུ་དྷརྨ་བྷ་དྲ། ༄༅། །མངོན་བརྗོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐིགས།  །མཆོད་བརྗོད་དང་རྩོམ་པར་དམ་བཅའ་བ།  །ན་མོ་གུ་རུ་མནྫུ་གྷོ་ཥཱ་ཡ།  །གཙུག་ན་ཟླ་བ་རང་བྱུང་པད་དཀར་མིག  །སྤྲིན་ལ་ཞོན་དང་མ་གཉིས་ཀརྟཱི་ཀ  །མེ་ཟླུམ་ཆ་གཏེར་གཙུག་གི་ནོར་བུའི་ཁྲིར།  །ཞབས་སེན་འགོད་མཛད་ཟས་གཙང་སྲས་ལ་འདུད།  །མཚན་དཔེའི་དཔལ་འབར་ཟླ་ཞུན་ཕུང་པོའི་སྐུ།  །ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་ཟུར་ཕུད་ལྔས་མཛེས་པ།  །ཅུང་ཟད་དྲན་པ་ཡིས་ཀྱང་རྨོངས་པའི་མུན།  །ཕམ་མཛད་གསུང་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ།  །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ཆོས་ཀྱི་གླུ།  །རྒྱུད་མང་སྒྲ་ལས་དྲངས་ནས་སྙན་པའི་དཔྱིད།  །འཇོ་མཛད་དྲི་ཟའི་སྒེག་མོ་དབྱངས་ཅན་མས།  །མི་ཟད་སྤོབས་པའི་དངོས་པོ་དེང་འདིར་སྩོལ།  །འཁོར་འདས་བརྟན་གཡོའི་དངོས་པོ་རེ་རེར་ཡང༌།  །བརྡ་དང་ཐ་སྙད་མིང་ཚུལ་མཐའ་ཡས་ཕྱིར།  །སར་གནས་དཔའ་བོ་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས།  །ཉམ་ཆུང་བྱིས་བློའི་གཞལ་བྱ་ག་ལ་ཡིན།  །འོན་ཏེ་འབབ་ཆུའི་རྒྱུན་ལས་ཆ་ཤས་ཙམ།  །བཏུངས་ཀྱང་སྐྱེས་བུའི་སྐོམ་སྲེད་སེལ་བ་ལྟར།  །མངོན་བརྗོད་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་ནས་ཆུ་ཐིགས་ཙམ།  །ཐོས་བརྩོན་ཀུ་ཤའི་རྩེ་མོས་བླངས་ཏེ་བརྗོད།། །།