སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས།
དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་གྲགས་ཅན་དུང་དཀར་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཡོས (༡༩༢༧) ལོར་དགེ་མཚན་གྱི་ལྟས་དུ་མ་དང་བཅས་བོད་ལྗོངས་ཀོང་པོ་ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་ཉིང་ཁྲི་རྫོང་ཁོངས་ཇོ་མོ་ཤང་དུ་ཡབ་ཚེ་དབང་དང་ཡུམ་བཀྲ་ཤིས་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། མཚན་ཟླ་བ་ཞེས་གསོལ། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་ཁྱབ་བདག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཕ་བོང་ཁ་པ་བདེ་ཆེན་སྙིང་པོས་ཆོས་མིང་བློ་བཟང་སྐལ་ལྡན་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་གནང་། ཤིང་ཁྱི (༡༩༣༤) ལོར་དགུང་གྲངས་ལྔ་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོས་དུང་དཀར་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་མཛད་ཐོག་ལོ་ཤས་རིང་ཡབ་ཡུམ་གྱི་གཟིགས་སྐྱོང་འོག་སྦྱོར་ཀློག་དང་ཆོས་ལུགས་དཔེ་ཆ་ཉུང་ཤས་སློབ་གཉེར་མཛད། ཤིང་ཕག (༡༩༣༥) ལོར་འཁྲུངས་ཡུལ་གཞིས་དགོན་དུ་ཁྲི་སྟོན་མཛད་དེ་སེར་སྨད་ཀོང་པོ་ཁང་ཚན་གྱི་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ངག་དབང་ཡོན་ཏན་ཀློག་གི་སློབ་དཔོན་ལ་བསྟེན་ནས་གཞུང་ཆེན་པོ་ལྔའི་རྩ་བ་དང་འགྲེལ་པ་ཤོག་གྲངས་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་དང་། དགོན་པའི་ཚོགས་འདོན་ཡོངས་རྫོགས་ཐུགས་འཛིན་མཛད།
པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར།
པཎ་ཆེན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ནི། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་ཡིན་ལ་རྗེ་ཙོང་བ་ཆེན་པོ་དང་ཁྱད་མེད་དུ་བསྔགས། ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༥༧༠ ལོར་ཡབ་འཚོ་བྱེད་ཚེ་རིང་དཔལ་འབྱོར་དང༌། ཡུམ་མཚོ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། མཚན་ལ་ཆོས་རྒྱལ་དཔལ་ལྡན་བཟང་བོ་གསོལ། དགུང་ལོ་གསུམ་པར་གཞན་གྱི་འཇམ་དཔལ་མཚན་མཚན་བརྗོད་གསུང་བ་རྣ་བྱང་དུ་སོང་ནས་བློར་ཡོང་སྟེ།ཉིན་རེར་མ་ཆག་པར་ཞལ་འདོན་གནང་། དགུང་ལོ་ལྔའི་སྟེང་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ལ་མཚན་བརྗོད་རྒྱུགས་ཕུལ་པས་དགྱེས་དབེན་ས་བའི་སྤྲུལ་སྐུར་ངོས་བཟུང་། མཚན་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱན་མཚན་དུ་གསོལ། དགུང་ལོའི་ལྔའི་སྟེང་སྨན་བླའི་མདོ་ཆོག་བློར་བཟུང་། རྡོར་གཅོད་ཡང་ཡང་བཀླགས་པས་བྱང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བློར་ཟིན། རང་ལོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྟེང་རང་གི་ཕ་ཡུལ་གཙང་རོང་དང་ཁ་བྲལ་ཏེ་དབེན་ས་ཆོས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ་ཕེབས། མཁས་གྲུབ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁན་སློབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཏེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་གནང་ཞིང་། མཚན་ལ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་བཏགས། ཡི་དམ་མང་བོའི་རྒྱུན་དུ་བསྒྲུབས་པས་རྨི་ལམ་དུ་ཞལ་གཟིགས་པ་དང་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས།
སྔགས་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པ་ཐར་པ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ།
རྗེ་བཙུན་བླ་མ་དམ་པ་སྔགས་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དཔལ་བཟང་པོའི་རྣམ་པ་ཐར་པ་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ་དད་པའི་པདྨ་འཛུམ་བྱེད་ངོ་མཚར་ཉིན་བྱེད་གསར་པའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། ༄༅། །བློ་ཆེན་ཀུན་བཟང་རྒྱལ་བ་ཙོང་ཁ་པའི། ། ཆོས་ཚུལ་སྙིང་པོ་དབེན་ས་སྙན་བརྒྱུད་ཀྱི། ། མཛོད་འཛིན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་མཁས་པའི་དཔལ། ། རྗེ་བཙུན་བླ་མས་འོད་གསལ་དབྱིངས་ནས་དགོངས། ། གང་གི་ཐུགས་རྗེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་དབྱིངས། ། སྐུ་གསུམ་གོ་འཕང་མཆོག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ལ། ། སྩོལ་མཛད་བླ་མ་རིན་ཆེན་ལྟ་བུའི་སྐུ། ། རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞབས་པདྨོར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །
དགེ་བཤེས་ཕུ་ཆུང་བའི་རྣམ་ཐར་དང་སྒྲུབ་ཁང་ངོ་སྤྲོད།
༄༅།།བསྟན་པ་རྒྱས་མཛད་བཤེས་གཉེན་པོ་ཏོ་བ། །འཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་སྤྱན་སྔ་རིན་པོ་ཆེ། །ཐོས་པས་དོན་རྟོགས་དྲང་སྲོང་ཕུ་ཆུང་བ། །སྐུ་མཆེད་གསུམ་སོགས་གྲགས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །ཞེས་མཆོད་བརྗོད་ཀྱིས་མདུན་བསུས་ཏེ་ཇོ་བོ་བཀའ་གདམས་པའི་སྐུ་མཆེད་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཕུ་ཆུང་བ་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་མཚམས་སྦྱོར་ཞུ་རྒྱུ། ཕུ་ཆུང་བ་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་མཚན། རབ་བྱུང་དང་པོའི་ལྕགས་ལུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༠༣༡ ལོར་འཕན་ཡུལ་རྒྱལ་གྱི་སྐྱི་ར་རྫིང་ཁར་སྐུ་འཁྲུངས།ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱིས་གསེར་ཞོ་དོ་བསྣམས་ཏེ་འཕན་པོ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་ཞང་སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་དང་། གླན་ཚུན་བྱང་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་། མཚན་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་མཚན་གསོལ།
མངའ་བདག་ཉང་གི་སྒྲུབ་གནས།
བོད་ཀྱི་གཏེར་སྟོན་ཡོངས་ཀྱི་ཐོག་མ་མངའ་བདག་ཉང་རལ་ (1124 -1136) གྱི་སྒྲུབ་གནས་སུ་འདུལ་བ་འབུམ་སྡེའི་མངའ་བདག་ཀུན་མཁྱེན་མཚོ་སྣ་བ་ཤེས་རབ་བཟང་པོ་(1310- )མཆོག་གིས་རྒྱ་བསྐྱེད་དང་། དེ་རྗེས་ཐུགས་སྲས་མོན་གྲྭ་པ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཀྲ་ཤིས་སོགས་ཀྱིས་བསྐྱངས་པའི་གངས་ཅན་ལྗོངས་ཀྱི་འདུལ་མཛོད་ཀྱི་འཆད་ཉན་སྨར་བའི་ཕ་ས་བོད་ཡུལ་གཡོ་རུ་ལྷོ་མོན་མཚོ་སྣ་དགོན་རྩེ་དང་། གནའ་བོའི་བོད་ཀྱི་འབྲུ་རིགས་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་འབོ། (མཚོ་སྣའི་)རབ་གླིང་བཅུ་འབོ། གཏེར་སྟོན་ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། མྱང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར་ཞེས་ཀྱང་ཡིག་རྙིང་འགའ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང༌། ཡུལ་ཆེ་ས་ཡང་འཁྲུགས་པའི་བསྐལ་པ་འབྱུང༔ སྔགས་པས་མཐུ་སྒྲུབ་སྐྱེ་བོས་ཟློག་པ་སློབ༔ མི་བསད་སྟོང་ལ་སྐུ་དང་གསུང་རབ་འཇལ༔ གྲོང་སྟོད་གྲོང་སྨད་འགྲོ་ལ་སྐྱེལ་མ་འཁྲིད༔ སྲིན་མོ་སྦར་རྗེས་མཁོ་མཐིང་གཏེར་ཁ་འདི༔ མི་བཞག་འདོན་པའི་རྟགས་དེ་བསྟན་ནས་འབྱུང༔ མངའ་བདག་སྤྲུལ་པ་ཉང་རལ་ཞེས་བྱ་འབྱུང༔ ཞེས་པ་ནི།
མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གི་དཔེ་དེབ་གསར་ཐོན།
ད་ལམ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གི་དཔེ་དེབ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ནང་རིག་པའི་སྙིང་བཅུད་གསང་སྔགས་བླ་མེད་རྒྱུད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་འགྲེལ་པའི་བསྐྱེད་རྫོགས་གཉིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་ཚུལ་ཡིན་ཞིང་། གསང་སྔགས་ནི་ང་རང་ཚོའི་ལུས་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་སྦྱོང་བརྡར་བྱས་ཏེ། ལུས་སེམས་གཉིས་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་ཐབས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིག་རེད། མདོར་ན། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གིས་བཀའ་ཁྲིད་གནང་བའི་《བསྐྱེད་རིམ་》དང་《རྫོགས་རིམ་》ཞེས་པའི་དེབ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ལས་དང་པོ་བ་རྣམས་ལ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་བདེ་བའི་ངང་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་ངོ་སྤྲོད་མཛད་འདུག་པས། བོད་རིག་པ་དང་སྒོས་སུ་ནང་བསྟན་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཚོར་མཚོན་ན་དེབ་འདི་ནི་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་གཅེས་ནོར་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅི་ལ་མིན།