གཅིག  ༼བཀའ་བསྟན་འགྱུར་༽གྱིས་གཙོ་བྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་གཞུང་མང་པོ་བསྡུ་ཉར་བྱས་པ་ཆེས་མང་པའི་མི་རིགས་ཤིག་སྟེ། དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་བཟུང་། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་ལྷག་རིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་མང་པོ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་དེར་ཞིབ་འཇུག་དང་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱས་ཏེ་ནང་བསྟན་རིག་གནས་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་ཐད་བྱས་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག གཉིས།  བོད་ཀྱི་ ༼གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་༽ནི་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པའི་སྙན་རྩོམ་རིང་ཤོས་དེར་གྱུར་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུར་བགྲང་ཆོག་ལ། དེར་གནའ་བོའི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ད་ལྟའི་བར་གྱི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། ཆོས་ལུགས། དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཆ་འདུས་ཡོད།

གླེང་གཞི། ས་སྒང་རིལ་བོ་འདི་རུ་འགྲོ་བ་མི་བྱུང་ཞིང་འཕེལ་བ་ནས་བཟུང་རི་དྭགས་རྔོན་པ་དང་ཤིང་ཏོག་འཐུ་བ། སྒོ་ཕྱུགས་སྐྱོང་བ། ཞིང་རྨོ་འདེབས་སོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ངལ་རྩོལ་ཁྲོད་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་ཤེས་རྟོགས་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ཏེ་རིམ་གྱིས་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གཞི་ཆགས། གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བརྔོན་བྱའི་རི་དྭགས་དང་སྒོ་ཕྱུགས་ཀྱི་ཁ་གྲངས་ཚད་འཛིན་བྱེད་དུ་རྡོ་ངོས་དང་བྲག་ལྡེབས། ཤིང་ཤུན། རུས་ལྐོགས་སོགས་སུ་རྟགས་ཤད་འདེབས་པའི་མཚོན་རྟགས་དང་། ཐ་གུར་མདུད་པ་བོར་བ་དང་། མི་དང་མི་བར་འབྲེལ་འདྲིས་སུ་བརྡ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་རི་མོ་དང་སྐད་བརྡ་བྱུང་བ་དང་། རྗེས་སུ་བརྡ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་རི་མོ་དེ་དག་གཅིག་གྱུར་དང་ཚད་ལྡན་དུ་གྱུར་བའི་ཡི་གེའམ་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་པོས་སྐད་བརྡ་སྟོན་བྱེད་དུ་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་ཡི་གེ་བྱུང་བས།

 སྤྱིར་བཏང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་ཚང་སོགས་དཔྱད་གཞི་ལ་ལར་སྤུར་རྒྱལ་རིམ་བྱོན་གྱི་གོང་འོག་བསྒྲིགས་སྟངས་འདི་ལྟར་མིན་མོད།ཁོ་བོས་ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་ཐུགས་དགོངས་ལྟར་བཀལ་བ་ཡིན་པས།མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་གི་ཆ་ཡོད་སྲིད་པས་ཐུགས་དགོངས་གསོང་བོ་རེ་མཆིད་རོགས་ཞུ་ཞུ།། གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན། ༡.གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ། ༢.མུ་ཁྲི་བཙན་པོ། ༣.དིང་ཁྲི་བཙན་པོ། ༤.སོ་ཁྲི་བཙན་པོ། ༥.མེར་ཁྲི་བཙན་པོ། ༦.གདགས་ཁྲི་བཙན་པོ། ༧.སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོ། སྟོད་ཀྱི་སྟེང་གཉིས། ༨.གྲི་གུམ་བཙན་པོ། ༩.པུ་ལྡེ་གུང་རྒྱལ། (བྱ་ཁྲི་བཙན་པོའང་།)

        དེ་ལ་ཐུབ་བསྟན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མངའ་བདག་འཇམ་མགོན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་རྗེ་བཙུན་ས་སྐྱ་པ་ཆེན་པོའི་རིང་ལུགས་འཛིན་པའི་ཆོས་སྡེ་ཁག་གི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་སྟེང་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་དགོན་རྟགས་རྨ་བྱ་ཁ་སྤྲོད་ཟེར་བ་འདི་ནི། ས་སྐྱའི་བླ་ཆེན་རྗེ་བཙུན་གོང་མ་རྣམ་ལྔའི་ཡ་གྱལ་འགྲོ་མགོན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་གི་དགོངས་བཞེད་བཞིན་ས་སྐྱའི་དཔོན་ཆེན་ཤཱཀྱ་བཟང་པོས་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ལས་ལ་བསྐུལ་ཏེ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་འབྲུག་1268ལོར་གངས་ལྗོངས་བོད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་གདན་དུ་གྲགས་པའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་གཙང་གི་ས་སྐྱ་དགོན་པ་ན་སྙན་གྲགས་འཛམ་གླིང་ལ་འབར་ཞིང་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བློ་རིག་གི་བཟོ་རྩལ་ལས་གྲུབ་པའི་ས་སྐྱའི་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོ་གསར་བཞེངས་མཛད་པའི་སྐབས་ས་སྐྱའི་དགོན་པའི་མཚོན་རྟགས་སུ་ཆེད་གཏད་དུ་བཞེངས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་།

བོད་རྒྱལ་སོ་བརྒྱད་པ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་སྐུ་དུས་དུས་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་བོད་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་རྒྱལ་པོ་དང་གཞན་འབངས་མང་པོར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་གསུངས་ཏེ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔ་སྟེ། ༡. གནུབས་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ (རབ་བྱུང་) ༢. སྒྲགས་པ་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས། ༣. ངན་ལམ་རྒྱལ་བ་མཆོག་དབྱངས་ (རབ་བྱུང་) ༤. མཁར་ཆེ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ། ༥. སོག་པོ་དཔལ་གྱི་ཡེ་ཤེས། ༦. རླངས་དཔལ་གྱི་སེང་གེ་ (རབ་བྱུང་) ༧. པ་གོར་བེ་རོ་ཙ་ན་ (རབ་བྱུང་) ༨. མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ། ༩. རྒྱལ་མོ་གཡུ་སྒྲ་སྙིང་པོ། ༡༠. གཉགས་ཛྙ་ན་ཀུ་མཱ་ར། ༡༡. སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འཇོམས། ༡༢. སྦ་མི་ཡེ་ཤེས་སྡེ། ༡༤. སོག་པོ་ལྷ་དཔལ། ༡༥. མཁར་ཆེ་དཔལ་གྱི་དབང་ཕྱུག ༡༦. ལྡན་མ་རྩེ་མང་། ༡༧. མཆན་བུ་ཀ་བ་དཔལ་བརྩེགས། ༡༨. ཤུད་པུ་དཔལ་གྱི་སེང་གེ ༡༩.…

༡༩༦༧ལོ་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པ་འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་ལ་འཚམས་འདྲི་ཕེབས་སྐབས། རྒྱལ་ས་ཐན་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྫོང་ནས་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་དང་གོང་མའི་དབུ་བླ་དང་ལྷན་བཞུགས་སྐུ་པར།     བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཆེ་ཐོག་མའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོ་རུ་ཁག མིང་ཆ་ཚང་ལ་ལྷ་སའི་མཉམ་འབྲེལ་རུ་ཁག་ཟེར།   1921ལོ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་བུད་མེད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ཐོག་མ་བསམ་སྡིངས་རྡོ་རྗེ་འཕགས་མོ་སྐུ་གོང་མ། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ།   ཀླུ་ཁང་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན། ༡༨༩༥-༡༩༦༦ ས་སྐྱ་གོང་མ་རིན་པོ་ཆེ། གཞོན་པའི་དུས། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་བ། ༡༩༣༧ལོ་ཁམས་ཡུལ་ཤུལ་ནས། རྭ་སྒྲེང·ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན། ༡༩༡༠-༡༩༤༧ ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། ༡༩༡༠-༢༠༠༩ ༡༩༤༩ མེ་མདའ་ཉར་ཆོག་པའི་ལག་ཁྱེར། ལྷ་སའི་བར་སྐོར་ལམ། སྔོ་ཚལ་ཉོ་ས། བོད་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཞིག ༡༩༣༧ལོ། ལྷ་སའི་གྲོང་གི་བྱིས་པ། ༡༩༣༦ལོ།   རྩོམ་ཁུངས། བཙན་པོའི་རིག་གནས་འཕྲིན་སྟེགས།