དེ་རིང་མཁས་དབང་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེས་ (༡༥༦༩-༡༦༤༥) མཛད་པའི་སྡེ་སྲིད་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་དབང་པོའི་རྟོགས་བརྗོད་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བྱས་པ་ཤིན་ཏུ་ཉམས་དགའ་བ་ཞིག་མཇལ་བྱུང་བའི་མུར། འཇམ་དབྱངས་རྣམ་སྤྲུལ་མཁས་དབང་སངས་རྒྱས་རྡོ་རྗེའམ་འཇམ་མགོན་བླ་མ་ཝཱ་གིནྡྲ་བུདྡྷ་བཛྲ་ཞེས་གྲགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གང་དེའི་རྣམ་ཐར་ལ་མཇལ་བའི་ཟིན་བྲིས་ཐུང་ངུ་ཙམ་བརྗེད་ཐོར་བཀོད་པའོ། ། དམ་པ་དེ་ཉིད་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་དཀར་པོ་ཞེས་པ་ས་སྦྲུལ་ལོར་ལ་སྟོད་བྱང་གྲོམ་པ་ལྷ་རྩེའི་ས་ཡི་ཆ་མང་མཁར་དུ། ཡབ་ནང་སོ་མགོན་ཆེན་དང་། ཡུམ་ཆོས་ལགས་བསོད་ནམས་ཆོས་དབྱིངས་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་གཉིས་ཙམ་ནས་ངོར་ཨེ་ཝཾ་ཆོས་ལྡན་དུ་མེས་པོ་ག་ཆེན་གྱི་དྲུང་ནས་ཡིག་རིས་དང་འབྱུང་རྩིས་ཞིབ་པར་བསླབས། ཐར་རྩེ་པཎ་ཆེན་ནམ་མཁའ་དཔལ་བཟང་ལས་ཀྱེ་རྡོར་མན་ངག་སོགས་དབང་ལུང་བུམ་པ་གང་འབྱོ་ཞུས།

ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ། དེ་རིང་བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༤༦ རབ་གནས་ས་ཕག་ལོའི་དབྱུག་ཟླ་བའི་ཚེས་ ༣༠ སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༦ སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༢།༥༣ ཐོག་༸རྒྱལ་བའི་བླ་སྨན་ཟུར་པ་རྔོག་རིགས་དགེ་སློང་ཡེ་ཤེས་དོན་ལྡན་མཆོག་སྐུ་ཚེའི་འཕེན་པ་རྫོགས་པའི་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་པར་དབུས་གཙང་རིག་མཛོད་ནས་མྱ་ངན་རྗེས་དྲན་ཞུ་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཤུལ་ལུས་ནང་མི་ཉེ་འབྲེལ་ཡོངས་ལ་ཐུགས་གསོ་ཞུ། ༸རྒྱལ་བའི་བླ་སྨན་ཟུར་པ་ཡེ་ཤེས་དོན་ལྡན་མཆོག་གི་སྐུ་ཚེ་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས། ༸རྒྱལ་བའི་བླ་སྨན་ཟུར་པ་ཡེ་ཤེས་དོན་ལྡན་མཆོག་ནི། བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་མེ་ཡོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༧ ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་ལྷོ་ངོས་སུ་ཆགས་པའི་ལྷོ་ཁ་ཡར་འབྲོག་སྣ་དཀར་རྩེ་རྫོང་ཁོངས་ལྷུན་པོ་གཞོལ་གྲོང་ཚོའི་ཁང་གསར་གོང་མ་ཞེས་པར་རྔོག་ཆོས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་དང་། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་གདུང་བརྒྱུད་ལས་མཆེད་པའི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ཡབ་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་དང་། ཡུམ་མེ་ཏོག་སྒྲོལ་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཙམ་ནས་སློབ་གཉེར་གསན་འགོ་གནང་བ་དང་། དགུང་ལོ་༡༢ ཐོག་ལྷ་ལྡན་སྨན་རྩིས་ཁང་ཁང་དུ་༸རྒྱལ་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་༸སྐུའི་བླ་སྨན་མཁས་དབང་མཁྱེན་རབ་ནོར་བུ་སོགས་ཀྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་སྨན་རྩིས་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱང་བརྩོན་གནང་ནས་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་མཛད།

ལ་སྟོད་ལྷོ་ཤེལ་དཀར་ཆོས་སྡེའི་མཁན་ཆེན་གླིང་ག་རིན་པོ་ཆེ་ངག་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་གི་(༡༨༥༦-༡༩༣༢) སྐུ་པར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༢༡ ལོར་པར་དུ་བཏབ་པར་གསལ། དེ་ཡང་ཤེལ་དཀར་བཀའ་འགྱུར་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན། མཚན་གཞན་ལ་བཀྲས་བདེ་སྤྲུལ་སྐུའམ། གླིང་ག་སྐྱབས་རྗེ་ཞེས་ཀྱང་ཞུ་ཞིང་། མཁན་ཆེན་ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་ནི་གང་ཉིད་གུང་གྲངས་ ༦༩ ལ་བཞེས་པའི་སྐབས་ཤིག་ལ་བྲིས་པའི་རང་རྣམ་དགེ་སློང་ངག་དབང་ལོ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་གྱི་སྤྱོད་ཚུལ་དྲང་པོར་བརྗོད་པ་མྱོང་སྣང་འཁྲུལ་པའི་ཟློས་གར་ལས། ད་ནི་རང་ཉིད་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ནི་བོད་དང་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁམས་ལ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་དབུས་གཙང་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་ཆོལ་ཁའམ་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྲགས་པ་འདི་ལ་ཡང་། དབུས་གཙང་རུ་བཞི་ཞེས་དབུས་ལ་དབུ་རུ་དང་གཡོ་རུ། གཙང་ལ་གཡས་རུ་དང་རུ་ལག་སྟེ་རུ་བཞིར་ཕྱེ་བའི་ཕྱི་མའི་ནང་ཚན་དང་། དུད་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་འདི་ལ་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་གཙང་ལ་ཁྲི་སྐོར་དྲུག་ཡོད་པ་ལས། ལ་སྟོད་ལྷོ་པ་ཁྲི་སྐོར་དུ་གཏོགས་པ་ཕ་དྲུག་ཅེས་ལྷོ་རོང་གི་མཚམས་སུ་ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར། ལ་སྟོད་ཕ་དྲུག་བཀྲ་ཤིས་འཛོམས་གྲོང་མིང་ལ་རྒན་ཆེན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་ཞེས་འབོད་པར། ཕ་ནོར་བུ་བཀྲ་ཤིས་དང་མ་སྤེན་པ་རྒྱལ་མོའི་སྲས་སུ། རང་རྣམ་དུ་གསལ་བར་ལྟར་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་མེ་ཕོ་འབྲུག་ལོའི་འབྲས་ལྡན་དུས་ཀྱི་ཁྲུམ་ཟླའི་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་ལྔའི་ཉི་མ་ཚ་རྟིང་ཁར་འཁྲུངས།

ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ལགས་དང་ཁོང་གི་རིག་གནས་ལྷུག་རྩོམ ༼   ཇོ་མོ་གླང་མའི་འདབས་རོལ་དུ་ཤུལ་འཚོལ   ༽  ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་འདི་ཇི་ལྟར་རྩོམ་ཚུལ་ཐད་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་།   རྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད།       ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ནི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་པ་པོའི་ཁྲོད་གྲུབ་འབྲས་ཆེས་ཆེར་ཐོབ་པའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་ད་ཕན་བོད་ཡིག་གི་བརྩམས་སྒྲུང་དང་། བོད་ཡིག་གི་འཁྲབ་གཞུང་། རྒྱ་ཡིག་གི་ལྷུག་རྩོམ་སོགས་རྩོམ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དེབ་བཞི་ཙམ་དཔར་འགྲེམས་ཡོད་པ་དང་། སྔ་ཕྱིར་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལོ་བཅུའི་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་དུས་རབས་གསར་པའི་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ། ཇོ་མོ་གླང་མའི་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ། ཀྲུང་གོའི་ཛའོ་གཡུས་འཁྲབ་གཞུང་བྱ་དགའ་སོགས་བྱ་དགའ་རབ་དང་རིམ་པ་ཐོབ་ཡོད།    ཕུན་ཚོགས་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༩ལོར་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཁྲུངས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༨༡ ལོར་གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ནས་ཐོན་རྗེས་གཞིས་རྩེ་ས་ཁུལ་སློབ་འབྲིང་དུ་རྒྱ་ཡིག་དགེ་རྒན་གནང་། ཁོང་ཆུང་དུས་ནས་རིག་རྩལ་ལ་མཉེས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་བོད་རྒྱ་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་ཀློག་ལ་དེ་བས་མཉེས།

༄༅།  ། སྐྱབས་མཆོག་འཁོར་ལོའི་མགོན་པོ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་དགེ་འདུན་ཡར་འཕེལ་གྱི་རྣམ་ཐར་བཞུགས། རྒྱལ་ཀུན་ཡེ་ཤེས་གཅིག་བསྡུས་ཆོས་ཀྱི་རྗེ།  ། དམ་པའི་ཚུལ་དགོས་ཡོན་ཏན་འགྲན་ཟླ་བྲལ།  ། བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་མགོན་སྐྱབས་བླ་མ་མཆོག  ། དགེ་འདུ་ཡར་འཕེལ་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།  །   ཞེས་པའི་མཆོད་བརྗོད་སྔོན་དུ་སོང་ནས།  འདིར་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོས་རྣམ་སྤྲུལ། གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ངག་དབང་རིན་ཆེན་མཆོག་གི་སྐུ་སྐྱེ་༧དཔལ་ས་སྐྱའི་སྐྱབས་མགོན་༸་གོང་མ་ཕུན་ཕོའི་བདག་ཆེན་འཇིགས་བྲལ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་༸སྐྱབས་རྗེ་དམ་པ་བཀའ་དྲིན་འགྲན་ཟླ་ཀུན་བྲལ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་དགེ་འདུན་ཡར་འཕེལ་མཆོག་གང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ཡུལ་ནི། བོད་དབུས་གཙང་རུ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་གངས་ལྗོངས་གཙང་གི་གཡས་རུ་དཔལ་ས་སྐྱའི་གདན་ས་འོག་མག་ས་སྐྱ་རྩེ་གདོང་ཆོས་སྡེ་དགོན་གྱི་ཆོས་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ། རིགས་རུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འོག་མག་ས་སྐྱ་རྩེ་ཚང་༼རྩེ་གདོང་རྒྱ་མཁར་འོ་མ༽ཞེས་དཔོན་ཐོབ་ཆེ་ཞིང་།  སྔོན་བྱོན་བླ་མའི་བརྒྱུད་པ་ཡང་དཔལ་ལྡན་གྲུབ་ཐོབ་མདའ་འཆར་ནས་བླ་མའི་བརྒྱུད་པ་བར་མ་ཆད་པ་བྱོན་མྱོང་བའི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་དུ་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༥ ལོར་ཡབ་བཙན་མཆོད་དང་། ཡུམ་ལྷ་མོ་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་ངོ་མཚར་བའི་རྟགས་མཚན་དང་བཅས་སྐུ་འཁྲུངས།

རྩོམ་པ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ངོ་སྤྲོད། རྩོམ་པ་པོ་བཙུན་མ་བློ་བཟང་བྱང་ཆུབ་བམ། དྲ་མིང་ཟླ་འོད་ལགས་ནི། ཕ་ཡུལ་གཙང་ལྗོངས་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་ངམ་རིང་མདོག་གཞུང་གི་གྲོང་ཁུག་མདོག་ལྷོ་ཞེས་པའི་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཞིང་ཁྱིམ་ཞིག་ཏུ་ཕ་དོན་གྲུབ་བཀྲ་ཤིས་དང་། མ་བློ་བཟང་གཉིས་ཀྱི་བུ་མོར་འཁྲུངས་ཤིང་། ཆུང་དུས་ཕ་མ་དང་ལྷན་དུ་ཞིང་ལས་སོགས་ཀྱིས་དུས་བཟང་འདས་པ་ལས། ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐལ་མ་ཐོབ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་གཙང་གི་གདན་ས་ཆེན་པོ་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་སྔགས་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་མཆོག་གི་དྲུང་ནས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། ཕ་མ་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་དབུ་ཆེན་ཀློག་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་བ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་དུ་བཙན་བྱོལ་གྱི་ལམ་བུར་ཞུགས་ཏེ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལའི་བཙུན་དགོན་དགེ་ལྡན་ཆོས་གླིང་དུ་ཆོས་ཞུགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་དང་། རིགས་ལམ། ཨིན་སྐད་སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།