༸རྒྱལ་དབང་རིན་ཆེན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་བཀའ་རྒྱ།
༄༅། །ཉི་འོག་ཏུ་་འཁོད་པའི་སྐྱེ་འགྲོ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ཞོལ་གཉེར་སྡོད་དང་། ཤུན་རྫོང་སྡོད། བསྐུལ་བརྡའི་སྣེ་སླེབ་སེར་སྐྱ་དྲག་ཞན་རྒན་དམངས་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་ལ་སྤྲིངས་པ།
གཙང་ཁུལ་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱན་ཆ་གཙོ་བོ་པ་སྒོར་བཤད།
གཙང་ཁུལ་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱན་ཆ་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་པ་སྒོར་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཁག་བདུན་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱན་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་རེད། དང་པོ། སྙུག་མ་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་ཟླ་བའི་དབྱིབས་གཟུགས་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྙུག་མ་མི་མངོན་པའི་ཆེད་རས་དམར་གྱི་གཏུམ་ཞིག་གིས་ཐོག་སི་ཤན་དམར་པོའི་སྐྲིས་ཀྱང་རྒྱབ་ཡོད། གཉིས་པ། རྟག་ཛར་ཞེས་སྣམ་བུ་དཀར་དམར་གང་རུང་རིལ་མོ་ཞིག་བཟོས་ནས་སྒོ་སྣམ་དམར་པོའི་གཏུམ་རྒྱབ་སྟེ། རིང་ཚད་ཀུང་ཁྲེ་གང་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གཡུ་བྱུར་རུ། བར་བཀག་དུ་གཡུ་ཧྲུག་ལ་སེར་དངུལ་གང་རུང་གི་སྟེགས་བུ་ཞིག་བཟོས་པ་དེ་ལ་ཐས་སྐྱོར་ཞེས་ལྔ་ཡོད་པ་དེ་མདུན་གྱི་གཡས་གཡོན་གཉིས་ལ་གཉིས་རེ་དང་། རྒྱབ་ཀྱི་ཡར་འཐེན་གྱི་རྩེ་མོར་སྟོང་ཆ་ཕྲན་བུ་བཞག་ནས་སྦྱར་དགོས་(སྟོང་ཆ་འཇོག་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྟོང་ཆའི་སྟེང་དུ་རང་གི་ཟླའོ་དེས་སྤྲད་པའི་གཡུ་དེ་སྦྱོར་དགོས།)རྟག་ཛར་ནི་པ་སྒོར་ཟླ་གཟུགས་དེ་ལ་གཤམ་ནས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ནས་སྣེ་མོ་གཉིས་པ་སྒོར་གྱི་རྩེ་ལ་འཐེན་པ་དེར་ཡར་འཐེན་ཞེས།
ས་སྐྱའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གང་ཡིན་ལ་དཔྱད་པའི་གཏམ།
དང་པོ། ཞིབ་འཇུག་གི་དགོས་པ། དཔྱད་རྩོམ་དེའི་ནང་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱས་པས་བོད་ལ་དབང་ལུང་བསྒྱུར་སྐབས། སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞིའི་ཐད་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་བཙུགས་པར་གྲགས་པའི་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དངོས་དག་གང་ཡིན་འཚོལ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུའི་བསམ་པ་བཅངས་ཡོད། གཉིས། ཞིབ་འཇུག་གི་དྲི་བརྩད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའི་ཁྲོད་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དང་།[1] ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ།[2] ཞེས་འཁོད་ཡོད་མོད། དོན་དུ་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་པོ་དག་དབུས་གཙང་དག་པའི་ཞིང་གི་ཁུལ་དུ་གནས་ཡོད་པས་ན། དབུས་གཙང་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ཞེས་འབོད་པ་ཡིན། དབུས་གཙང་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ནི་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས། བོད་དབུས་གཙང་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དོ་དམ་ཚགས་ཚུད་ཡོང་སླད་བཙུགས་པའི་སྲིད་འཛིན་ས་ཁོངས་ཀྱི་དབྱེ་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁྲི་སྐོར་ཁག་ལ་ཁྲི་དཔོན་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཏེ་རྒྱུན་གཏན་གྱི་ཆོས་སྲིད་བྱ་བའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་གནང་གི་ཡོད། ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ནི་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གཅིག་གྱུར་བཀོད་འདོམས་འོག་ལ་ཡིན་ཞིང་། ས་སྐྱའི་དཔོན་ཆེན་རིམ་བྱོན་ནི་ཁྲི་སྐོར་སྤྱིའི་དབུ་འཛིན་དུ་གྱུར་ཡོད། ཁྲི་སྐོར་དང་ཁྲི་དཔོན་ཞེས་པའི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞིའི་མིང་བརྡ་དེ་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའི་ནང་མཐོང་ལམ་དུ་མ་གྱུར་ན། ཕལ་ཆེར་ས་སྐྱ་པའི་དུས་སྐབས་ཅམ་ནས་སུ་བྱུང་བར་སྣང་ཤིང་། ཁྲི་སྐོར་ཞེས་པར་སོག་སྐད་ནང་(Tumen)དང་རྒྱ་སྐད་ནང་དབན་ཧུའུ་(万户)ཞེས་འཁོད་འདུག
དུང་དཀར་འཆད་ཁྲིད། ལེའུ་དགུ་པའི་འཕྲོས། ༢
ད) རིགས་པའི་རྒྱལ་པོ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་གཏན་ཚིགས། རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད་ན། མེ་ལོང་ལ་རང་གིས་བལྟས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡོད་དགོས་ཀྱང་དེ་མེད། མེ་ལོང་ལ་རང་གིས་བལྟས་ན་མ་གཏོགས་གཟུགས་བརྙན་དེ་མི་འཆར་བ་དང་། ཡང་གཟུགས་བརྙན་དེ་མེ་ལོང་གི་ངོས་སུ་འཆར་བ་ལའང་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ཚང་དགོས། རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ཏེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་ན་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་དེ་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན། རྟེན་འབྲེལ་ཞེས་པ་ནི་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའམ་དེ་དང་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་འཛོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་ལོང་གི་ངོས་སུ་འཆར་བ་ལས་མེ་ལོང་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོས་ནས་ཚུར་གྲུབ་པ་ཞིག་མིན།
དུང་དཀར་འཆད་ཁྲིད། ལེའུ་དགུ་པའི་འཕྲོས།
༡) དབུ་མའི་ལྟ་བས་མཐའ་གཉིས་སྤོང་ཚུང་དང་། མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ངེས་ཚིག དགེ་ལུགས་པའི་གཞུང་དུ་སྣང་བས་ཡོད་མཐའ་སེལ་བ་དང་། སྟོང་པས་མེད་མཐའ་སེལ། ཞེས་གསུངས་པ་ཞིག་ཡོད། ཁ་སང་ཁ་ཉིན་ཁྱེད་རང་ཚོར་གྲུབ་མཐའ་ཁྲིད་སྐབས་གསུངས་ཡོད་ཤས་ཆེ། སྣང་བས་ཡོད་པའི་མཐའ་སེལ་བ་དང་། སྟོང་པས་མེད་པའི་མཐའ་སེལ། ཞེས་པའི་ཡོད་པའི་མཐའ་དེ་གང་རེད་ཅེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་རེད། མེད་པའི་མཐའ་དེ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་དེ་རེད། མེད་པའི་མཐའ་དེ་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཅིག་ཡོད་པ་དེས་སེལ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་དེས་ཡོད་པའི་མཐའ་སེལ་གྱི་ཡོད་ལ། ཡོད་པའི་ཡོད་ལུགས་ཡོད་སྟངས་ཤིག་ཡོད། ཡོད་ལུགས་དངོས་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པའི་མཐའ་ཞིག་ཡོད།
དུང་དཀར་འཆད་ཁྲིད། ལེའུ་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ།
ལེའུ་བརྒྱད་པ། བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུ། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་སྐོར་ཆ་ཚང་ཞིག་ཁྲིད་རོགས་གསུང་གི་འདུག རྒྱས་པོ་སློབ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུ་ཡོང་ཐབས་མེད་པས་རྒྱས་བསྡུས་འབྲིང་ཙམ་ཞིག་འཆད་རྒྱུ་དང་། དེའི་ཞོར་ལ་ཁ་སང་དྲི་བ་ཁ་ཤས་འདུག དེ་དག་ཤེས་རབ་ལེའུ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཆགས་ཡོད། དེ་དག་གི་ལན་ཡང་མཉམ་དུ་འཐུས་པ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། ད་ལྟ་ང་ཚོར་སྤྱོད་འཇུག་གི་ཕྱག་དཔེ་མེད། སྤྱོད་འཇུག་གི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་རེད། བསམ་གཏན་ལེའུའི་རྗེས་སུ་ཤེས་རབ་ལེའུ་ཡོང་དགོས་པ་ནི་དེ་གཉིས་བར་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡོད། འབྲེལ་བ་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་རེད་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་ལེའུའི་ནང་རང་ཉིད་བློས་བཏང་ནས་གཞན་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བསམ་བློ་དེ་གཙོ་བོ་བཤད་ཡོད། རང་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བསམ་བློ་ཡོང་བའི་རྩ་བ་དེ་མེད་པ་བཟོ་དགོས་ཤིང་། རང་གཅེས་པར་འཛིན་པའི་བསམ་བློ་དེ་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་རེད།