སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
གནའ་གྲོང་ལྷ་ས།
ས་ར་ཌ་ཅནྡྲ་དས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ལྷ་སའི་ལམ་ཡིག་ལས། ་འབྲས་སྤུངས་ཀྱི་མདའ་རུ་ལྷ་འབག་དང་དེའི་ཤར་ངོས་ལ་གནས་ཆུང་གི་ཕོ་བྲང་འབྱོར་མཚམས་སུ། ལྷ་ལྡན་གྱི་སྣེ་ཟིན་ནས་སྐྱིད་ཚལ་ཀླུ་ལྡིང་དང་། ཀྱང་ཐང་ནགས་ཁ། དེའི་བྱང་ཤར་མཚམས་ཡབ་གཞིས་ལྷ་ཀླུའི་བཀའ་བློན་གྱི་ཕོ་བྲང་དང་དེ་ནས་བྱེ་རགས། ལྷོར་ནོར་བུ་གླིང་ཁ་སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོའི་ཕོ་བྲང་། དེ་ནས་ཀུན་སྡེ་གླིང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ད་ལྟ་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་པ་ཡིན། དེ་ནས་བ་མ་རི་དང་། དེ་ནས་རྒྱ་ལྷ་ཁང་ཡོད། ལྕོག་པོའི་རི་དེ་ན་འཚོ་བྱེད་མང་པོ་ཡོད། དེ་ནས་བར་སྒོ་བཀའ་ཎི་ཟེར་བའི་མཆོད་རྟེན། དེ་ནས་རྩེ་པོ་ཏ་ལའི་ཕོ་བྲང་། ཞོལ་རྡོ་རིང་ཕྱི་ནང་གཉིས་པོ། དེ་ནས་ལྕང་སྲེབ་ཤར། ཡབ་གཞིས་ས་དབང་གཡུ་ཐོག་པའི་ཕོ་བྲང་། གཡུ་ཐོག་ཟམ་པ་ནས་ཕྱིན་པའི་ལྷ་ལྡན་ལྟེ་བར་སླེབས།
༄༅། །བོད་རང་སྐད་ཀྱི་རྒྱུན་མཁོའི་ཕལ་ཚིག་དང་ཞེ་ཚིག
ཞེ་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་གཞན་ལ་མོས་གུས་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བཀོལ་བའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡིག་ཚོགས་ལ་གོ་དགོས་པ་ཡིན། ཕ་ལ་ཡབ་དང་མ་ལ་ཡུམ། །མིང་ལ་མཚན་དང་ལུས་ལ་སྐུ། །གཟུགས་བརྙན་ལ་ནི་སྐུ་བརྙན་དང་། །མགོ་ལ་དབུ་དང་ངོ་ལ་ཞལ། །མིག་ལ་སྤྱན་དང་རྣ་ལ་སྙན། །སྣ་ལ་ཤངས་དང་ཁ་ལ་ཞལ། །སོ་ལ་ཚེམས་དང་ལྕེ་ལ་ལྗགས། །སྐེ་ལ་མགུལ་དང་ལག་ལ་ཕྱག །རྐང་ལ་ཞབས་དང་ལྷམ་ཞབས་ཕྱགས། །རྐང་པར་ཞབས་པད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད། །མཛུ་གུ་ལ་ནི་ཕྱག་སོར་དང་། །ལག་པའི་སེན་མོར་ཕྱག་སེན་བྱ། །རྐང་མཛུབ་ལ་ནི་ཞབས་སོར་དང་། །རྐང་པའི་སེན་སོར་ཞབས་སེན་བརྗོད། །སེམས་ལ་ཐུགས་དང་སྐད་ལ་གསུང་། །གླུ་ལ་མགུར་དང་ལེན་པར་བཞེངས། །མདུན་ལ་དྲུང་དང་འཁྱག་ལ་བསིལ། །བསམ་ལ་དགོངས་དང་ཤེས་ལ་མཁྱེན། །ལྟ་ལ་གཟིགས་དང་ཉན་ལ་གསན།…
༄༅། །ནག་ཆུའི་རྫོང་ཁག་ངོ་སྤྲོད།
ནག་ཆུ་རྫོང་། ནག་ཆུ་རྫོང་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་གདང་ལ་དང་གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་བར་དུ་གནས་ཡོད།ལྷོ་འདམ་གཞུང་རྫོང་དང་འབྲེལ་བ་དང་། བྱང་སྙན་རོང་དང་ཨ་མདོ་རྫོང་གཉིས་དང་འབྲེལ་བ།ཤར་འབྲི་རུ་དང་ལྷ་རི་རྫོང་གཉིས་དང་འབྲེལ་བ།ནུབ་དཔལ་མགོན་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད།ཆ་སྙོམས་ས་བབ་མཐོ་ཚད་སྨི་4450ཡན་ཟིན་ཡོད།ཤར་ནུབ་དབར་གྱི་བར་ཐག་རིང་ཤོས་སྤྱི་ལེ་233དང་ལྷོ་བྱང་དབར་གྱི་བར་ཐག་རིང་ཤོས་སྤྱི་ལེ་185ཡོད་པ་དང་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་ངོས་གྲུ་ཁྲི་1.6ཡོད། ནག་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གྲོང་རྡལ་3དང་།ཤང་9 སྲིད་འཛིན་གྲོང་ཚོ（ཡུལ་མི་ཨུ་ལྷན）160བཅས་ཡོད།སྤྱིའི་མི་འབོར་ཁྲི་9ཡོད། ནག་ཆུ་རྫོང་གི་གཏེར་ཐོན་ཐོན་ཁུངས་གཙོ་བོ་འཐི་དང་།ཞ་ཉེ། ཏི་ཚ། མུ་སི། གསེར། ཆུ་ཤེལ། རྡོ་ཀ་མ་རུ། ཟངས། རྡོ་རྨ་བྱ།ལྕགས་ཁབ་ལེན་གཏེར་ཁ། རྡོ་ནག་སོགས་རིགས་19ཡོད།བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་68ཡོད་པའི་ནང་འོ་འཐུང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་28དང་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་འདབ་ཆགས་རིགས་32ཡོད།རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཁོངས་སུ་བཅུག་པའི་གྲས་སུ་གཙོད་མགོ་ཆེན་དང་། གླ་བ།སྲམ། དབྱི། རྐྱང་། དྲེད་མོང་། ངང་པ། ཁྲུང་ཁྲུང་སྐེ་ནག བྱ་གླག་མགོ་ཁྲ་སོགས་ཡོད།རི་སྐྱེས་རྩི་ཤིང་གི་རིགས་189ཡོད་པའི་ནང་སྨན་རྒྱུར་སྤྱོད་ཆོག་པའི་གྲས་སུ་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དང་།ཨ་བྷི་ཥ།…
༄༅། །མངའ་རིས་ས་ཁུལ་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ།
མངའ་རིས་ས་ཁུལ་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་རགས་ཙམ་གླེང་བ། ༡ སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་། སྤུ་ཧྲེང་ཞེས་པ་ནི་ཞང་ཞུང་གི་སྐད་ཡིན་པས་སྤུ་ནི་གངས་དང་།ཧྲེང་ནི་རི་ཡིན་པས་ཡུལ་དེར་གངས་རིས་བསྐོར་ཡོད་སྟབས་གངས་རིའི་དོན་ཅེས་དང་།ཡང་ཁྱུང་ལུང་གྱི་བུ་འབྲིང་བ་ར་སྐྱོང་ཨོ་ནག་ཞེས་པས་ང་སྤྲིན་པུར་པུར་བྱེད་སའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་གི་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པས་པུ་རངས་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་སོགས་མདོར་ན་པུ་རངས་དང་།སྤུ་རངས་སྤུ་ཧྲང་། སྤུ་ཧྲེང་བཅས་བྲིས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་དོན་གཅིག་ཡིན། ༢ རྩ་མདའ་རྫོང་། རྩ་མདའ་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་རྩ་རང་རྫོང་དང་མདའ་པ་རྫོང་གཉིས་མིང་མཉམ་དུ་སྒྲིལ་ནས་རྩ་མདའ་ཞེས་གསར་དུ་བཏགས་པའི་མིང་ཡིན། ༣ སྒར་རྫོང་། སྒར་རྫོང་ཞེས་པ་ནི་ཁང་པ་མེད་པར་སྦྲ་གུར་སོགས་ཕུབ་པའི་སྡེ་ཚོའམ་དམག་སྒར་ལ་སྒར་ས་ཞེས་ཟེར། འདིར་སྒར་རྫོང་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས་ལ་དྭགས་བཙན་བཛུལ་པ་མཐར་སྐྲོད་གཏོང་བའི་སྐབས་ཀྱི་དམག་སྒར་དབྱར་ས་དགུན་ས་ཞེས་བྱུང་བ་ལས་འདིའི་སྒར་ས་ནི་སེང་གེ་གཙང་འགྲམ་གྱི་དགུན་སར་གོ་བ་ཡིན།
༄༅། །གཙང་ཁུལ་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ།
༄༅། ། གཙང་ཁུལ་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་རགས་ཙམ་གླེང་བ། 1.ཁང་དམར་རྫོང་། ཁང་དམར་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་ཁང་དམར་གྲོང་ཚོ་ཆགས་ཡུལ་དེར་ངག་འཇམ་དཔལ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཏབ་པའི་ལྷ་ཁང་དམར་པོ་ཞིག་ཡོད་སྐད་ལ་རྗེས་སུ་མཁར་མིང་ཡུལ་ལ་ཐོགས་ཏེ་ཁང་དམར་ཞེས་པ་མིང་དེ་ལྟར་བྱུང་། 2.གྲོ་མོ་རྫོང་། གྲོ་མོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་གྲོ་དགའ་སོགས་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་དང་།རི་མགོར་སྨུག་སྤྲིན་ལང་ལོང་དུ་འཁྲིགས་པས་གྲོ་སྨུག་ཅེས་པ་ནི་རིམ་བཞིན་གྲོ་མོ་ཞེས་པ་སྒྲ་འགྱུར་ཞེས་དང་ཡང་རྒྱ་སྐད་དུ༼དབྱ་ཏུང༽ཞེས་འབོད་དོན་ནི་དབྱིན་ཇི་ཐོག་མར་གཉའ་གདོང་ཞེས་པར་འབྱོར་སྐབས་ཡུལ་དེའི་མིང་དབྱིན་སྐད་དུ་བོད་སྐད་ཇི་བཞིན་མ་ཐོན་པར་རྗེས་སུ་རྒྱ་སྐད་ལའང་དབྱ་ཏུང་ཞེས་དབྱིན་སྐད་གྱི་སྒར་ཟུར་ཆགས་པ་ཡིན། 3.གམ་པ་རྫོང་། གམ་པ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་མིང་རང་གནས་སུ་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང།རྫོང་དེའི་མིང་གཞན་ལ་ལྷུན་གྲུབ་སྟག་རྩེ་རྫོང་ཡང་ཟེར།རྫོང་དེའི་ཤར་ངོས་སུ་གཞི་བདག་གངས་ཅན་རྒྱ་བོ་ཟེར་བའི་གངས་རི་དང་།ནུབ་ངོས་སུ་ཇོ་མོ་གངས་རི་ཞེས་པའི་མདུན་ནམ་གམ་དུ་ཆགས་པས་གམ་པ་ཞེས་མིང་དེ་ལྟར་བྱུང་།གཞན་ཡང་ཡུལ་དེའི་ས་བཀྲ་དུག་སྤྲུལ་ཕོ་མོ་མགོ་སྤྲོད་ཡོད་པའི་ས་བཀྲ་ངན་པ་དེ་ཟློག་ཕྱིར་ཐོག་མར་ཁྲ་ཚང་དགོན་ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད།སྔར་རྒྱལ་རྩེ་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པ་དང་ཆོས་རྒྱལ་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་གི་དབྱར་ཁ་བཞུགས་ས་ཡིན་ཞེས་ཟེར།སྔར་རྫོང་དེ་འབྲོག་ས་ཁོ་ན་ཡིན་ནའང་རྗེས་སུ་བཅིངས་བཀྲོལ་རྗེས་སུ་ས་ཞིང་གསར་སྦོལ་གྱིས་ད་ལྟ་ས་མ་འབྲོག་གི་རྫོང་ཞིག་ཡིན།
༄༅། །ལྷོ་ཁའི་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ།
༄༅།།ལྷོ་ཁའི་རྫོང་ཁག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་རགས་ཙམ། ༡ གོང་དཀར་རྫོང་། གོང་དཀར་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་སྣེ་གདོང་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གོང་རི་དཀར་པོ་ལ་གོང་དཀར་ཞེས་འབོད་པའི་སྔོན་གྱི་གོང་དཀར་རྫོང་གི་མིང་རང་འཇགས་སུ་བཞགས་སྟབས་ད་ལྟའང་གོང་དཀར་རྫོང་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟའི་གོང་དཀར་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་སྐྱིད་གཤོངས་ར་སྨད་ཅེས་པར་ཡོད། ༢ གྲ་ནང་རྫོང་། གྲ་ནང་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་གྲ་མ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ལུང་གཙོ་ཕལ་དུ་ཕྱེས་པ་ཕྱི་ནང་དུ་འབོད་པའི་དོན་དང་།ད་ལྟའི་གྲ་ནང་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་གྲ་ནང་དགོན་དང་ཉེ་བར་ཡོད། ༣ སྣེ་གདོང་རྫོང་། སྣེ་གདོང་ཞེས་པ་ནི་རི་གླང་ཆེན་ཉལ་བ་ལྟ་བུའི་སྣ་སྟེང་དུ་རྫོང་དེ་ཆགས་སྟབས་སྣེ་གདོང་ཞེས་སྔོན་གྱི་སྣེ་གདོང་རྫོང་གི་མིང་རང་འཇགས་སུ་བཞག་སྟབས་སྣེ་གདོང་རྫོང་ཞེས་དང་།ད་ལྟའི་སྣེ་གདོང་རྫོང་ཆགས་ཡུལ་ཡང་སྔོན་སྣེ་གདོང་རྫོང་ཆགས་ཤུལ་གྱི་རི་གཤམ་དུ་ཡོད། ༤ འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་། འཕྱོང་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དེའི་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ཆུ་འགོ་ནོར་བུ་རི་ནས་སྲོང་བཙན་གྱི་ནོར་བུ་འཕྱོངས་ཕྲུ་གང་པ་ཞིག་གཏེར་ནས་བཞེས་པས་འཕྱོངས་རྒྱས་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ཐོགས།ད་ལྟའི་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་འཕྱོངས་རྒྱས་ཕྱིང་བ་སྟག་རྩེའི་རྫོང་ཤུལ་གྱི་འདབས་སུ་ཆགས་ཡོད། ༥ ཟངས་རི་རྫོང་། ཟངས་རི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ཟངས་རི་རྫོང་ཆགས་སའི་རི་དེ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟར་འདྲ་བས་ཟངས་རི་ཞེས་སྔར་གྱི་མིང་རང་སོར་བཞག་ཡོད་སྟབས་ད་ལྟའང་ཟངས་རི་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟའི་རྫོང་གི་གནས་ཡུལ་ཀྱང་སྔོན་གྱི་ཟངས་རི་རྫོང་གི་གནས་ཡུལ་དང་ཉེ་བའི་སྤྱི་ལེ་གཅིག་ཙམ་གྱི་སར་ཡོད། ༦ ཆུ་གསུམ་རྫོང་། ཆུ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་ཁུལ་དུ་ཆུ་གསུམ་གྱི་འདུས་མདོ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་མིང་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལས་སྔོན་དེ་ཁུལ་དུ་ཨེ་ལྷ་རྒྱ་རི་ཞེས་ཟེར།ཨེ་ནི་ཡུལ་ལུང་སྤྱིའི་མིང་དང་ལྷ་ནི་ཨེ་བཙུན་བཙན་པོའི་སྲས་གྲ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་སྟབས་མཚན་ལ་ལྷ་ཞེས་དང་།རྒྱ་རི་ཞེས་པ་ནི་རྩྭ་རྒྱ་བ་སྐྱེས་པའི་རི་ལ་གནས་གཞི་བཏབ་པས་རྒྱ་རི་ཞེས་གྲགས།སྔོན་ལྷ་རྒྱ་རིའི་རྫོང་ལ་ལྷ་རྒྱ་རིའི་ཕོ་བྲང་ངམ་ལྷ་ཁང་ཞེས་སོགས་ཟེར།ད་ལྟའི་ཆུ་གསུམ་རྫོང་ཞེས་པའང་1965ལོར་ལྷ་རྒྱ་རི་རྫོང་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཆུ་གསུམ་རྫོང་ཞེས་པར་མི་བསྒྱུར་བྱས། ད་ལྟའི་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་ལྷ་རྒྱ་རི་དང་ཉེ་བའི་གྲོག་ཤུལ་དུ་ནང་དུ་གནས་ཡོད།