སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག
སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ལ་ན་མོ། ངོ་སྤྲོད། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་ནི་ཉང་བྲན་གྲོང་སྨད་གཞིས་ཀར་ཡབ་ཨ་སུག་དང་ཡུམ་བུ་ཁྲིད་རྒྱལ་མོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྤྱི་ལོ1653ལོར་འཁྲུངས། རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་སོགས་ལས་ནང་བསྟན་དང་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་སོགས་ལ་སྦྱངས། སྤྱི་ལོ1679ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོའི་བཀའ་བཞིན་སྡེ་སྲིད་དུ་བསྐོས་ཏེ་གང་མཛད་རྒྱལ་དབང་གི་མཛད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཚུལ་བསྒྲགས། ལོ་ཉེར་དྲུག་གི་རིང་སྡེ་སྲིད་བྱས། སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་ཁང་གང་མང་བཙུགས་ཏེ་ཁྲིམས་ཡིག་དྭངས་ཤེལ་མེ་ལོང་གསར་དུ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ1690ལོར་རྩེ་ཕོ་བྲང་དམར་པོ་བཞེངས་འགོ་བཙུགས། ལྕགས་པོ་རི་བཻཌཱུརྱ་འགྲོ་ཕན་རིག་བྱེད་གླིང་སོགས་དགོན་གནས་ཆེ་ཆུང་ཁག་གང་མང་ཕྱག་བཏབ། རྒྱུད་བཞིར་ཞུ་དག་མཛད་དེ་དཔར་སྐྲན་མཛད། གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ་པོད་བཅུ་གཅིག་ཙམ་བཞུགས། སྤྱི་ལོ1682ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་ཆེན་པོ་ཞི་བར་གཤེགས་པ་ནས་གསང་རྒྱ་ཡུན་རིང་བྱས། སྤྱི་ལོ1697ལོར་གསང་རྒྱ་གྲོལ་ནས་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བ་སོགས་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཁོ་ན་མཛད། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་པ་སྤྱི་ལོ1705ལོར་ལྷ་བཟང་ཁཱང་གིས་བཀྲོངས། སྲས་གསུམ་དང་སྲས་མོ་གཅིག་ཡོད་དོ། །
ཞོལ་ཁང་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་དང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་བུ།
ཁོ་བོ་དང་ཁོ་བོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་བུ། དང་པོ། རང་ཉིད་སྐྱེས་ཡུལ་ནི་ལྷ་སའི་སྐུ་དྲག་གི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་། ནང་གི་གནས་ཚུལ་གྱིས་རྐྱེན་པས་ལོ་ན་གསུམ་བཞི་ཙམ་ལ་སོན་དུས་ལྷོ་ཁ་འཕྱོངས་རྒྱས་རྗོང་ཁོངས་འཕྱོངས་ཕུ་ཞོལ་ཁང་ཞེས་པར་བསྐྱོད་དགོས་བྱུང་། ལུང་པ་དེ་ནི་ཧ་ཅང་ཁུག་སྐྱོག་ཞིག་ཡིན་རུང་། གཞས་ས་དར་ཁྱབ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་དུས་མཆོད་མང་ལ་ནམ་ཀུན་གླུ་གཞས་ཀྱི་སྐད་སྒྲས་ཁེངས་པ་ལྟར་ཡོད་ལ་ལྷག་པར་བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཀྱི་གླུ་གར་གཞས་ཆེན་དང་། ལྡེམ་གླུ། ལྗགས་རྐྱང་། རྦད། སྒོར་གཞས། ཤགས། པྲོ་པ་གཞས་མ། སོགས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བས་ནམ་ཉིན་འབྲེལ་ནས་གླུ་གར་སོགས་ལ་རོལ་བ་དེ་འདྲ་ཡིན་སྟབས། ལོ་ན་བདུན་བརྒྱད་ཙམ་ལ་སླེབས་དུས་གཞས་ཚིག་མ་ངེས་པ་ཙམ་ལས་གོང་གསལ་གྱི་གལས་ཕལ་ཆེར་བའི་གདངས་བདེ་བླག་ངང་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། དམངས་གཞས་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ལྟར་ཡིན།
ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་གླེང་བ།
ནང་དོན་གནད་བསྡུས། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་སྤུན་མཆེད་གསུམ་རབ་ཏུ་བྱུང་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན། ཁོང་གིས་སྲིད་དོར་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཛད་པ་བསྐྱངས་མཐར་རྒྱལ་པོ་དགྲོང་མཁན་གྱི་ལག་དམར་དུ་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཚུལ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱལ་བོ་འུ་དུམ་བཙན་པོའི་མཐའ་མཇུག་གི་གནས་སྟངས་སོགས་ལ་དཔྱད་པ་བཏང་ཡོད། གནད་ཚིག ལྷ་ལུང་། འཁྲུངས་ལོ། རབ་ཏུ་བྱུང་པ། འགལ་བ། མཐའ་མཇུག་གི་གནས་སྟངས། དང་པོ། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་འཁྲུངས་ལོའི་སྐོར།
གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་ཞང་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་དངོས་ཤུལ་རྫས།
གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་ཞང་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། རིག་དངོས་ཤུལ་རྫས་རགས་བསྡུས་སུ་བཤད་པ། ༈ གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཐོག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གི་གདུང་རུས་དང་གང་ནས་བྱོན་པའི་སྐོར་ལ་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་ཡོད་པ་ཡོངས་གྲགས་རེད། གནད་དོན་དེའི་འཁྲིས་ན་ཁོང་གི་ཡུམ་ཕྱོགས་རིགས་རུས་སོགས་དཔྱད་པ་དང་ངོས་འཛིན་ཡོད་པ་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་རེད། དོན་དངོས་ཐོག་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་བརྗོད་དགོས་ངེས་ཀྱི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མེད་རེད། དེས་ན་ད་རེས་ཉེ་ཆར་བརྩད་འཚོལ་ཐུབ་པའི་ཡིག་རིགས་དང་། རིག་གནས་གནའ་ཤུལ་ཁག་ལ་ཕྱོགས་སྡོམ་དང་འབྲེལ་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཁག་ལ་དཔྱད་བསྡུར་ཅུང་ཟད་བགྱིས་ནས་གོང་གསལ་ཁ་བྱང་ཡོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཐུང་ངུ་ཞིག་འབྲི་འདོད་བྱུང་། དེ་ཡང་དོན་ཚན་གསུམ་ལ་བསྡུས་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་པར་འདོད་དེ། དང་པོ་གཉའ་ཁྲིའི་ཞང་རྒྱུད་ངོས་འཛིན་དང་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཉུང་ངུ་། གཉིས་པ་དེ་དག་གནས་ཡུལ་དང་ཤུལ་བཞག་དངོས་རྫས། གསུམ་པ་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་སྤྱི་སྡོམས་སུ་བཤད་པ་བཅས་ལས།
མྱང་སྟོད་སྒོ་བཞི་རེ་ཐང་། ཁག་དང་པོ།
མྱང་སྟོད་སྒོ་བཞི་རེ་ཐང་། གནོད་སྦྱིན་གང་བཟང་བརྒལ་ནས་གཡས་རུ་རྒྱལ་རྩེའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་གྲབས་ཡོད་སྐབས་ཤིག་ལ། ཁ་པར་དུ་བརྡ་འཕྲིན་ཞིག་འབྱོར། དེ་ནི་ལྷ་ལྡན་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་མཁྱེན་ཡངས་འབུམ་རམས་པ་རིག་འཛིན་ལགས་ཀྱིས་བསྐུར་བའི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིག་རེད། ཁོང་གི་”གནོད་སྦྱིན་གངས་བཟང་བརྒལ་ནས་རྒྱལ་རྩེར་མ་སླེབས་པའི་བར་དུ་མྱང་སྟོད་ཀྱི་སྒོ་བཞི་རེ་ཐང་མཇལ་ཐུབ་”ཅེས་གསུངས་འདུག་ཅིང་རྗེ་བཙུན་གཡུ་ཐོག་གསར་མའི་འཁྲུངས་ཡུལ་སྒོ་བཞི་རེ་ཐང་གི་ངོ་སྤྲོད་བསྡུས་པ་པར་རིས་དང་སྦྱར་བ་ཞིག་ཀྱང་བསྐུར་འདུག ཕྲན་གྱིས་སྔོན་ནས་རྗེ་བཙུན་གཡུ་ཐོག་གསར་མའི་རྣམ་ཐར་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྐབས་སྒོ་བཞི་རེ་ཐང་ཞེས་མང་དུ་ཐོས་མྱོང་བས་བག་ཆག་ཕྲན་ཙམ་རེ་འདུག་ཀྱང་ཆེར་མི་དྲན་པར་བརྗེད་ངས་རྐུན་པོས་ཁྱེར་ཚར་འདུག
བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། བྲག་གདོང་བཀྲས་གླིང་དབང་རྡོར་ལགས།
བོད་ཀྱི་གྲགས་ཅན་གྱི་བརྩམས་སྒྲུང་རིང་གྲས་བཀྲས་ཟུར་ཚང་གི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད། ཅེས་པའི་འགྲན་བྲལ་གྱི་བརྩམས་སྒྲུང་འདི་ཉིད་རྒྱ་ཡིག་དང་། དབྱིན་ཇི། འཇར་མན་བཅས་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཐོག་བསྒྱུར་ཟིན་པར་མ་ཟད། ད་ལྟ་ཉི་ཧོང་དང་། ཀོ་རི་ཡའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཕབ་བསྒྱུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། བཀྲས་ཟུར་ཚངགི་གསང་བའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་སྐུ་ཞབས་བྲག་གདོང་བཀྲས་གླིང་དབང་རྡོར་ལགས་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༤ ལོར་བོད་ལྗོངས་གཙང་ཁུལ་རྒྱལ་རྩེར་བྲག་གདོང་བཀྲས་གླིང་ཞེས་པའི་ཁྱིམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས།