སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
སྙེ་མོ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་གནས་ཡིག
སྙེ་མོ་རྫོང་། སྙེ་མོ་ཞེས་པ་ནི། ཡུལ་དེའི་སོ་ནམ་བྱེད་སྟངས་ལེགས་ཤིང་ལོ་ཏོག་གི་སྙེ་མའང་ཕོ་མོར་དབྱེར་ཏེ་ཕོ་ཞན་ཞིང་མོ་ལེགས་པར་རྩིས་ནས་སྙེ་མོ་ཞེས་པའི་མིང་དེ་ལྟར་བྱུང་། ད་ལྟའི་རྫོང་ཆགས་ཡུལ་ནི་སྔོན་གྱི་སྙེ་མོ་རྫོང་ཤུལ་གྱི་ཤར་ངོས་དར་གྲོང་ཞེས་པར་ཡོད། རྫོང་དེའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་༣༢༧༥དང་ས་ཞིང་མུའུ་ཁྲི་༤.༣ནགས་ཚལ་མུའུ་ཁྲི་༢༥.༦མི་འབོར་ཁྲི་༢.༨སྤྱིར་ཤར་ངོས་དམའ་ལ་ནུབ་ངོས་མཐོ་བའི་ས་བབས་དང་། རི་བོ་མཐོ་ཤོས་ཇོ་མོ་གངས་དཀར་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་༧༠༤༨ཀྱི་མཐོ་བ་དང་། ས་བབས་དམའ་ཤོས་ཡར་ཀླུངས་གཙང་འགྲམ་དུ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་༣༧༠༠ཙམ་ཆ་སྙོམ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་༤༠༠༠གིས་མཐོ་བའི་ཞིང་ལས་གཙོ་རྒྱུར་འབྲོག་ལས་ཀྱང་གཉེར་བའི་རྫོང་ཞིག་ཡིན།
འཕན་པོ་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་གནས་ཡིག
ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་། ལྷུན་གྲུབ་ཅེས་པ་ནི། མ་བསྒྲུབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་དུ་གོ་ཞིང་སྔོན་མིང་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་གི་མིང་རང་སོར་བཞག་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ལྷུན་གྲུབ་རྫོང་ནི་ད་ལྟའི་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནས་བྱང་ངོས་ཆག་ལའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་ན་སྤྱི་ལེ་བཞི་ལྔ་ཙམ་གྱི་ས་ན་རྫོང་ཞོལ་ཞེས་པར་ཡོད། ད་ལྟའི་རྫོང་གནས་ཡུལ་ནི་ལྷ་ས་ནས་སྤྱི་ལེ་༦༥ཙམ་སོང་ན་འཕན་པོ་དགའ་ལྡན་ཆོས་འཁོར་དུ་གནས་ཡོད། རྫོང་དེའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་༤༥༡༧དང་ས་ཞིང་མུའུ་ཁྲི༡༨རྩྭ་ཐང་མུའུ་༣༧༡༨ཤིང་ནགས་རྒྱ་ཁྱོན་མུའུ་༡༣༢མི་འབོར་ཁྲི་༥.༢ལ་ཉེ་བ་ཆ་སྙོམ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་༣༩༠༠ཙམ་མཐོ་བའི་ས་བབས་ཅན་གྱི་ཞིང་ལས་གཙོ་བོར་བྱེད་ལ་ས་མ་འབྲོག་གི་རྫོང་ཞིག་ཡིན།
འདམ་གཞུང་རྫོང་དང་། ཡངས་པ་ཅན། སྒ་ལོ་དགོན། ལ་ཐོག་སྒར་པ། གནམ་མཚོ། རྐྱང་རག་དགོན་བཅས་ཀྱི་གནས་ཡིག
འདམ་གཞུང་རྫོང་། འདམ་གཞུང་ཞེས་པ་ནི། ན་འདམ་གྱི་གཤོངས་སམ་གཞུང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་སྟབས་འདམ་གཞུང་དང་། ཡང་ས་དེ་སོག་པོས་བདམས་པའི་ལུང་གཞུང་ཞིག་ཡིན་སྟབས་འདམ་གཞུང་ཞེས་སོགས་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ། རྫོང་དེའི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་ངོས་སྙོམ་གྲུ་བཞི་མ་10036དང་། བེད་སྤྱོད་ཆོག་པའི་རྩྭ་རྭ་མུའུ་ཁྱི་1050མི་འབོར་ཁྲི་3.6ས་བབས་མཐོ་ཤོས་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲི་7200དང་ཆ་སྙོམས་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྤྱི་ཁྲེ་4200མཐོ་བ། ས་ཁྱད་ནི་བྱང་ཤར་མཐོ་ལ། ལྷོ་ནུབ་དམའ་བ་བཅས་གཉེན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་རི་འདབས་དང། མཚོ་བོད་རླངས་འཁོར་འགྲོ་ལམ་གྱི་བརྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་འབྲོག་ལས་ཀྱི་རྫོང་ཞིག་ཡིན།
སྙེ་ཐང་ལྷ་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་བྲག་བརྐོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས།
སྙེ་ཐང་ལྷ་ཆེན་མོའི་བྱུང་བ་ངེས་པ་གསལ་བྱེད།དེ་ལ་བོད་ཡུལ་གྱི་གཞི་འདིར་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འགྲོས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་འགྲོགས་ཏེ། བྲག་བརྐོས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཤིག་བྱུང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ལྷ་སའི་ནུབ་འདབས་སུ་གནས་པའི་སྙེ་ཐང་ལྷ་ཆེ་མོ་ཞེས་པ། གཉན་མཁར་ནག་གི་བྲག་ལ་བརྐོས་པ་འདི་ཉིད་ལ། ད་བར་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དང་དད་ལྡན་པ། ལྷ་རིས་པ་སོགས་ཀྱིས་བཙན་པོའི་དུས་རབས་དང་། སིལ་བུའི་དུས་དང་བལ་རིས་ལུགས་དང་། ཤུན་པས་བཞེངས་རབས་དང་། རང་བྱོན་ཡིན་རབས་སོགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཅིག་གསུང་གི་ཡོད་ལུགས་ལ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུ་ཆ་རྩོམ་སྒྲིག་ཁང་གིས་ཆུ་ཤུར་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་སུ་བཀོད་འདུག དེར་བརྟགས་ན་ཚོད་དཔགས་དང་། ཤོད་སྲོལ་ཙམ་མ་གཏོགས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ངེས་པ་སྟེར་བའི་ཁུངས་ཁ་གསལ་ནི་མེད་པར་མངོན། དེས་ན་འདིར་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་ཞུ་བའི་ངལ་བ་མི་བསྟེན་པར་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གང་ཡིན་པ་ངོ་སྤྲོད་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ།།
རྫོང་ཆེན་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་རིན་སྤུངས་རྫོང་།
དེ་ཡང་རིན་སྤུངས་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན་ལ། རྫོང་འདི་ནི་སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ཡིན། དེ་ལྟའི་རིན་སྤུངས་རྫོང་འདི་ཕལ་ཆེར་1353-1355 བར་བརྩིགས་པ་འདྲ་པོ་འདུག །ཕག་གྲུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དམག་དཔུང་འཁྲིད་དེ་དཔོན་ཆེན་རྒྱལ་བ་བཟང་པོ་ས་སྐྱའི་བཙོན་ནས་བཏོན་སྐབས། གཙང་ཕྱོགས་འདི་ཞི་བདེ་མ་བྱུང་བར་རིན་སྤུངས་འདི་ངེད་ཀྱིས་ཉ་ར་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། ཞེས་མཁར་འདི་བརྩིགས་སུ་བཅུག་འདུག །དཔོན་ཆེན་རྒྱལ་བ་བཟང་པོས། ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་ལ་མཁར་ཆེན་པོ་འདི་འདྲ་ཅི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པར། བྱང་རྒྱལ་གྱིས། ཆུ་ཞལ་མགུར་གསུམ། ལ་སྟོད་ལྷོ་བྱང་ཕྱིན་གྱི་རྐང་པ་ལ་འཇུ་བར་གདའ། ཞེས་ལན་བཏབ།
སྣར་ཐང་དགོན།
སྣར་ཐང་དགོན། ཆོས་སྡེ་འདི་ནི་བོད་ལྗོངས་གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ཆུ་མིག་ཆུས་ཁོངས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཤིང་། གཞིས་རྩེ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་ཆོས་སྡེ་དེ་བར་སྤྱི་ལེ་ ༢༠ ཙམ་བསྐྱོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོ་ནས་བཟུང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས། དེ་ཡང་རི་བོ་གླང་པོ་ཆེའི་སྣ་ཞགས་བརྐྱངས་འདྲའི་འདབས་སུ་བཏབ་པ་འབྲེལ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་སྣར་ཐང་དགོན་ཞེས་མཚན་ཐོགས་པར་གྲགས།