སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
༸རྒྱལ་དབང་ལྔ་པས་གནའ་དཔེ་མྱུར་སྐྱོབ་མཛད་པ།
༸རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་ཆོས་བརྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་གནའ་དཔེ་མྱུར་སྐྱོབ་མཛད་པའི་སྐོར་མདོར་ཙམ་གླེང་བ། འཇད་པ་དཔལ་ལྡན་ཚེ་རིང་། བོད་དུ་བསྟན་པ་སྔ་དར་གྱི་དུས་ནས་བན་བོན་དང་སྔགས་གསར་རྙིང་སོགས་སྐབས་རེ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་ཡོད།ལྷག་པར་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་ནས་བཟུང་བར་སྐབས་ཤིག་ལ་ཆོས་བརྒྱུད་ནང་ཁུལ་འཐེན་འཁྱེར་གྱི་བག་ཆགས་ངན་པ་དེ་ཇེ་ཆེར་སོང་བས་རྩ་ཆེའི་གནའ་དཔེ་དང་ཆོས་རྒྱུན་མང་པོ་ཞིག་སྟོང་འགྲོ་བའི་སྐབས་དེར་རྒྱལ་དབང༧ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་ཐུགས་དཀྱེལ་ཡངས་པོས་འབྲས་སྤུངས་དགོན་དང་དགའ་ལྡན་ཕུན་ཚོགས་གླིང་།ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་བཅས་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་རིས་སུ་མེད་པའི་གནའ་དཔེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བསྡུ་རུབ་དང་དཀར་ཆག་བསྒྲིགས་ནས་མྱུར་སྐྱོབ་མཛད་པའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་གླེང་བར་བྱ་བ་ལ།
འཛམ་གླིང་ན་ཆེས་སྔ་བའི་སློབ་ཆེན་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ།
དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་གནས་ཤུལ་ཁྲོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་སྐུ་འདྲ། ༡༨༩༥ལོ་པར་བླང་། 那烂陀遗址内的佛陀像，摄于1895年 དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་པེ་ཧར་ཞིང་ཆེན་གྱི་པ་ཐེ་ནའི་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་བའི་མགོན་པོས་སྤྱི་ལོ1608ལོར་མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་དུ། དཔལ་ནཱ་ལན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གསུམ་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ང་ལ་ནུའི་རིང་ལ་གསར་དུ་བསྐྲུན་ཅིང་། དཔལ་མགོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་སློབ་དཔོན་མཛད་མྱོང་ཞེས་གསུངས།སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་ལྔ་བའི་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་རྣམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་དེ། ནང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་སྦྱངས་པ་བྱེད་པའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར། དུས་རབས་བདུན་པའི་ནང་ལ་པེ་ཧར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཀ་ན་ཀན་ཟེར་བ་ཞིག་གི་རིང་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་འདིའི་རྣམ་པ་ཆེར་བསྐྱེད་ནས།དཔལ་ནཱ་ལེན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་དུས་རབས་བཅུ་བའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆེས་ཆེ་ཞིང་གཟི་དཔལ་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་པའི་དགོན་སྡེའམ་གཙུག་ལག་ཁང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ།།
སྐྱིད་རོང་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེ།
རྩོམ་པ་པོ། སྙིང་ལྕགས་རྒྱལ། སྐྱིད་གྲོང་རྫོང་ནི་གཞིས་ཀ་རྩེའི་ནུབ་རྒྱུད་དང་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ལ། ཁུལ་དེའི་ནུབ་རྒྱུད་དང་བྱང་རྒྱུད་དུ་ས་དགའ་རྫོང་། འབྲོང་པ་རྫོང་དང་མཐའ་འབྲེལ་བྱུང་ཕྱིར་གཞིས་རྩེའི་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་རྫོང་ཁག་གསུམ་ཞེས་འབོད། ཁུལ་འདི་སའི་གོ་ལའི་ཤར་གྱི་འཕྲེད་ཐིག84°2‵དང 86 ° 9 ′བྱང་གི་གཞུང་ཐིག་28° 16′དང 29 °18 ′མཚམས་སུ་ཆགས། རྫོང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཕྱོགས་ས་དཀར་དང་འབྲེལ་ལ་བྱང་ཤར་ངམ་རིང་རྫོང་དང་འབྲེལ། ཤར་གཉའ་ལམ་དང་ལྷོ་བལ་པོ་དང་ས་མཚམས་འབྲེལ་ཡོད། རྫོང་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཆིག་ཁྲི་གཉིས་སྟོང་དང་། མཐའ་མཚམས་ཀྱི་རིང་ཚད་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་བརྒྱ་དང་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་ཡོད། རྫོང་ལ་ཤང་དྲུག་དང་གྲོང་བརྡལ་གཅིག …
ཞང་ཞུང་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་རག་བསྡུས།
ཞང་ཞུང་གི་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཐོག་མ་ཁྲི་ཝེར་གསེར་གྱི་བྱ་རུ་ཅན་དུ་གྲགས་པ་དེའི་རྒྱལ་ས་ནི། གངས་ཆེན་པོ་ཏི་སེའི་མདུན། རི་སྤོས་ངད་ལྡན་གྱི་རྩ་བ། མཚོ་མུ་ལེ་ཁྱུད་ཀྱི་ཉེ་འགྲམ། ག་ལྗང་གཡུ་ལོ་རྫོང་མཁར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་དངོས་སློབ་དང་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་གངས་ཏི་སེའི་མདུན་ཞོལ་དུ་གསས་ཁང་ནོར་བུ་སྤུངས་རྩེགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བཞེངས། དེང་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན༼རྒྱང་གྲགས་དགོན༽ཞེས་པ་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་རྒྱུད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དགོན་གཞིས་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་ནོ།།
བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་བང་སོ་འགའ་ངོ་སྤྲོད།
སྤུར་རྒྱལ་བཙན་པོའི་བང་སོ་ཞེས་པ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་བཏབ་པའི་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་བང་སོ་སྟེ་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་ཁོངས་མུ་ར་རིའི་འདབས་སུ་བཏབ་ཡོད། ཆོས་རྒྱལ་བང་སོར་བང་སོ་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་སྐོར《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དང《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》གཉིས་ལྟར་ན་ས་དེར་བང་སོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཙམ་ཡོད་འདུག་ཀྱང༌། ད་ཆ་དེ་ལྟ་བུའི་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་ལ་ལ་དམག་འཁྲུག་དང་དུས་ཟིང་ནང་གཏོར་བརླག་སོང་བའམ། ཡང་ན་ལ་ལ་ཆར་ཆུས་འཇིག་པ་གང་རུང་བྱུང་བར་ངེས། ཡང་སྙིང་བང་སོ་ཁ་གྲངས་ཇི་ཙམ་ཡོད་མེད་ནི་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་ཞིབ་གནང་གཞིར་གྱུར།
བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ནང་རྟེན་ཁྱད་འཕགས་བྱིན་ཅན་འགའ་ཞིག
༉་དཔལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་ངོ་མཚར་བའི་བྱིན་ཅན་འགའ། ༉་དཔལ་བསམ་ཡས་མི་འགྱུར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བཞུགས་པའི་ངོ་མཚར་བའི་བྱིན་ཅན་འགའ།༡མཁན་ཆེན་བཞི་བ་མཚོའི་དབུ་ཐོད། ༢ སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེའི་གནམ་ལྕགས་རྡོ་རྗེ། ༣ ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་མགུལ་གའུ ༤ མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་སྟོན་པའི་སྐུ། ༥ སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་སྒྲོལ་མའི་སྐུ། ༦ ཕ་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གདན་དྲང་བའི་སངས་རྒྱས་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་སྐུ། ༧ སློབ་དཔོན་གྱིས་སྲིན་པོའི་ཁ་གནོན་དུ་ཕེབས་ཁར་གུང་ཐང་ལ་ཐོག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཞབས་རྗེས། ༨ རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་ཐུགས་དམ་གྱི་རྟེན་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་། ༩ པཎྚི་ཏ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་ཕྱག་འཁར།