སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས། རྫོང་གཞིས་འགྲོ་སྟངས་དང་ཁྲལ་འུལ་ཁྲིམས་གནོན།
གཉིས་པ། རྫོང་གཞིས་འགྲོ་སྟངས་དང་ཁྲལ་འུལ་ཁྲིམས་གནོན། ༡ རྫོང་གཞིས་འགྲོ་སྟངས། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞིའི་ལམ་ལུགས་ལས་རྫོང་གཞིས་དཔོན་དྲུག་གི་འགྲོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་སྒར་རྫོང་ལ་རྫོང་གཞིས་ཀྱི་མིང་དུ་མ་བསྙད་ཀྱང་། དེང་གི་སྒར་རྫོང་གི་མངའ་ཞབས་སུ་དེ་སྔའི་དཔོན་དྲུག་གི་ཡ་གྱལ་གནམ་རུ་དཔོན་[1]དང་གཙོད་ཚོ་དཔོན་[2]གཉིས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཚོ་ཁག་མོན་མཚེར་དང་།[3] དགུན་ས།[4] སོག་སྟོད།[5] སོག་སྨད། བཀྲ་ཤིས་སྒང་།[6] སྒར་གྲོང་གསར།[7] གླང་དམར།[8] གྱམ་སྨུག[9] གླང་བཅུ།[10] རྒོད་ཚང་སྟོད།[11] རྒོད་ཚང་སྨད་སོགས་མཆིས་ཤིང་།
སྒར་རྫོང་གི་མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ་དང་། བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་འཕོ་འགྱུར་དང་སྒར་རྫོང་།
ས་བཅད་གཉིས་པ། སྒར་རྫོང་། ལེ་ཚན་དང་པོ། རྫོང་མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ། དང་པོ། སྒར་རྫོང་གི་མིང་ཐོགས་ཚུལ། སྤྱིར་བོད་པའི་ཐ་སྙད་རང་མཚན་པའི་གོ་བའི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། སྒར་ཞེས་པ་ནི་སྦྲ་གུར་ལ་གོ་ཞིང་དེ་ལས་ཀྱང་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་གི་རྟེན་གཞི་བཅའ་ཡུལ་ལ་གོ་བ་སྟེ་དམག་སྒར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༨༠ ལོར་གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དམག་དཔོན་སོག་པོ་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས།
མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ལས། སྒར་སྤྱིའི་དུས་སྐབས་དང་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་དང་། མངའ་རིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་མངའ་འོག་རྫོང་གཞིས།
ལེ་ཚན་གཉིས་པ། མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ། དང་པོ། སྒར་སྤྱིའི་དུས་སྐབས་དང་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བོད་ཁམས་ས་ཡི་ཁྱོན་ལ་ཆོས་སྲིད་དབང་ལུང་བསྒྱུར་པའི་དུས་འགོ་སྟེ། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་འཇུག་ཏུ། མངའ་རིས་ཁུལ་དུ་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་སྲིད་དབང་སྒྱུར་མཁན་ལ་དྭགས་པའི་དབང་འཛིན་མངའ་རིས་ནས་མཐའ་སྐྲོད་བཏང་སྟེ། མི་དབང་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས་ཁུལ་དེར་སྒར་དཔོན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་། སྤུ་ཧྲེང་གངས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་། གུ་གེ་གཡའ་ཡིས་བསྐོར་བ།
མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་བཤད་ལས། མངའ་རིས་ཀྱི་མིང་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ།
ལེའུ་བཞི་པ། མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། ས་བཅད་དང་པོ། མངའ་རིས་སྤྱི་བཤད། ལེ་ཚན་དང་པོ། མངའ་རིས་ཀྱི་མིང་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ། དང་པོ། མངའ་རིས་ཞེས་མིང་ཐོགས་ཚུལ། སྤྱིར་མངའ་རིས་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་མངའ་ཞེས་པ་དབང་ཆའི་དོན་དང་། རིས་ཞེས་པ་རི་མོ་དང་། བྲིས། ཕྱོགས་དང་སྡེ་ཚན་བཅས་ལ་འཇུག་པར་གསུངས། འོན་ཀྱང་། སྐབས་འདིའི་མངའ་རིས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་《དེབ་དཀར།》ལས། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་བྱ་བའི་མངའ་རིས་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཆབ་འབངས་ཀྱི་མིང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ལ་མངའ་བདག་དང་། འབངས་ལ་མངའ་རིས་སུ་གྲགས།[1] ཞེས་དང་།
གཙང་ཁུལ་དམངས་གླུའི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་བསླབ་གཞི་བློ་གསར་དགའ་བསྐྱེད་ཅེས་པ་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ།
གཙང་ཁུལ་དམངས་གླུའི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་བསླབ་གཞི་བློ་གསར་དགའ་བསྐྱེད་ཅེས་པ་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ། དམངས་ཁྲོད་ན་གཞོན་སྒྱུ་རྩལ་པ་གྲགས་ཅན་གཙང་པ་ནོར་བུ་ལགས་ཀྱིས་སྒྲིག་རྩོམ་གནང་བའི《གཙང་ཁུལ་དམངས་གླུའི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་བསླབ་གཞི་བློ་གསར་དགའ་བསྐྱེད 》ཞེས་པ་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དངོས་སུ་དཔེ་སྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པ། སྔོན་འགྲོའི་གཏམ། 《གཙང་ཁུལ་དམངས་གླུའི་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་བསླབ་གཞི་བློ་གསར་དགའ་བསྐྱེད་ 》ཅེས་པའི་དཔེ་དེབ་འདི་ལོ་མང་རིང་གི་དམངས་གཞས་གཏོང་ལེན་དང་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་རྩལ་གྱི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་བརྒྱུད་ནས་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱིས་སྒྲ་སྙན་དཀྲོལ་གཏོང་ལ་མོས་པའི་བློ་གསར་རྣམས་དང་།
༄༅། །མཁས་དབང་པ་ཚབ་པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་ཟིན་ཐོ།
བཅར་འདྲི་བྱ་ཡུལ་ངོ་སྤྲོད། པ་ཚབ་པ་སངས་དབང་འདུས། གཞིས་རྩེ་ཞོལ་ནས་ཡིན་ཞིང་། པ་ཚབ་པ་ཞེས་པའི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས། པ་ཚབ་ཅེས་པ་ནི་ཁྱིམ་ཚང་གི་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་ལས་རུས་ཀྱི་མིང་ཡིན་མིན་རྩད་ཁུངས་མ་ཆོད་གསུངས། བྱིས་པའི་དུས་ནས་མེས་པོ་ཕུར་བུ་ཚེ་རིང་དང་ཡབ་དམ་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་སྦྱངས། དེ་ནས་གཞིས་ཀ་རྩེ་གེ་སར་ལྷ་ཁང་སློབ་ཆུང་དང་། གཞིས་རྩེ་དམའ་རིམ་སློབ་འབྲིང་རིམ་བཞིན་འགྲིམས། སྤྱི་ལོ1966ལོར་ལྷ་ས་མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་ནས་སློབ་ཐོན་བྱུང་། སྤྱི་ལོ1969ལོའི་ཟླ9པ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཟླ་བ་གསུམ་རིང་གཞོན་ནུ་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་མིང་ཐོག་ནས་སྟོད་ལུང་ལམ་པ་གྲོང་ཚོར་ཞིང་ལས་གནང་། དེ་རྗེས་ལོ་དགུའི་རིང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཆུ་བེད་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མི་སྣ་ཞེས་པའི་ལས་གནས་བཞེས། སྤྱི་ལོ1980ལོར་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་མི་སྣ་བསྡུ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱུགས་ལེན་ལ་ཞུགས་པས་རྒྱུགས་འཕྲོད་ནས་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་དུ་དངོས་སྦྱོང་ཞིབ་འཇུག་པའི་ལས་གནས་བཞེས།