བོད་ཀྱི་ཡིག་ཟམ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དང་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དོན་ཚན་བཅོ་ལྔ།

བོད་ཀྱི་ཡིག་ཟམ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དང་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དོན་ཚན་བཅོ་ལྔ།
༄༅།།བོད་ཀྱི་ཡིག་ཟམ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དང་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དོན་ཚན་བཅོ་ལྔ།།
༡༽ བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ “མགྱོགས་འཕྲིན་” ལམ་ལུགས།
བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ (དུས་རབས་ ༧-༩) སུ་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག་དང་དམག་དོན་གནས་ཚུལ་སྐྱེལ་བར་ “མགྱོགས་འཕྲིན་” གྱི་ལམ་ལུགས་དབུ་བརྙེས། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ (P.T. 1083) སོགས་སུ་བརྡ་ལན་སྐྱེལ་མཁན་གྱི་ “ཕོ་ཉ་” དང་ “འཕྲིན་པ་” ཡི་སྐོར་གསལ་པོ་འཁོད་ཡོད།
​༢༽ ས་ཚིགས་དང་རྟ་ཟམ་གྱི་སྒྲིག་གཞི།
བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་ལམ་ཐག་རིང་ཐུང་ལ་གཞིགས་པའི་ “ཟམ་” མམ་ས་ཚིགས་བཙུགས། ས་ཚིགས་རེར་རྟ་དང་མི་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ནས་ཡོད་པ་དང་། འཕྲིན་པ་སླེབས་མ་ཐག་རྟ་བརྗེ་ལེན་བྱས་ཏེ་མུ་མཐུད་རྒྱུག་དགོས་པའི་ལམ་ལུགས་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཟམ་གྱི་རྨང་གཞི་ཡིན།
​༣༽ “སྦྲག་” ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དངོས།
གནའ་བོའི་ཡིག་ཆའི་ནང་ “སྦྲག་” ཅེས་པ་ནི་ས་ཚིགས་སོ་སོར་མི་དང་རྟ་ “སྦྲགས་ནས་” བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་པ་ལ་གོ། དཔེར་ན། དམག་སྦྲག་དང་། འཕྲིན་སྦྲག་ལྟ་བུ་ས་མཚམས་སྲུང་བའི་སོ་པ་དང་འཕྲིན་པ་ཟུང་དུ་སྦྲགས་པའི་དོན་ཡིན།
​༤༽ ས་སྐྱའི་སྐབས་ཀྱི་རྟ་ཟམ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན།
དུས་རབས་ ༡༣ པའི་ནང་ས་སྐྱ་པས་བོད་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས། བོད་ནས་རྒྱ་ནག་ས་མཚམས་བར་དུ་རྟ་ཟམ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་བཙུགས། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་བསྐྱེལ་ལོ་རྒྱུས་ནང་ལམ་ཐག་རིང་ཤོས་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་དུས་ཤིག་ཡིན།
​༥༽ དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དང་ཨ་ཀྲུང་གི་འགན་དབང་།
༧གོང་ས་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱུང་གི་སྐབས་སུ། གཞུང་གི་མགྱོགས་ཡིག་སྐྱེལ་མཁན་ལ་ “ཨ་དྲུང་” ཞེས་འབོད་པའི་ཆེད་ལས་པ་བསྐོ་བཞག་གནང་། ཁོང་ཚོ་ནི་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་གྲྭ་ཚང་གི་ལས་ཚན་ནམ། ཡང་ན་གཞུང་གི་བཀའ་བཀོད་འོག་ཡོད་པའི་དམིགས་བསལ་མི་སྣ་ཤ་སྟག་ཡིན།
​༦༽ ཨ་དྲུང་གི་དཔུང་རྟགས་དང་ཆས་གོས་ཁྱད་པར།
ཨ་དྲུང་ཚོས་རྒྱབ་ཏུ་ཡིག་སྣོད་ (ལྕགས་སྒམ་མམ་རས་ཁུག་) བསྣམས་པ་དང་། ལག་ཏུ་ཏིང་ཏིང་དབྱུག་པ་བཟུང་ནས་རྒྱུག་གི་ཡོད། དེ་ནི་གཞུང་གི་གལ་ཆེའི་མི་སྣ་ཡིན་པའི་དཔང་རྟགས་དང་། ལམ་ཁ་སུ་ཡིས་ཀྱང་བཀག་འགོག་མི་ཆོག་པའི་བརྡ་མཚོན་ཡིན།
​༧༽ ཏིང་ཏིང་དབྱུག་པའི་ཁྲིམས་ལུགས།
དབྱུག་པའི་སྒྲ་ཐོས་མ་ཐག་ལམ་ཁའི་མི་དང་། ཆིབས་པ། དྲེལ་པ་བཅས་ཀྱིས་ལམ་ཁ་གཡོལ་དགོས། གལ་ཏེ་ཨ་དྲུང་གི་ལམ་ཁ་བཀག་ནས་ཡིག་ཆ་འགྱངས་ན། དེ་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་ལྟར་ཉེས་ཆད་ལྕི་མོ་ཕོག་གི་ཡོད།
​༨༽ མགྱོགས་ཡིག་གི་རིམ་པ། “ཁ་ཚ་དགུ་ཚ།”
བོད་གཞུང་གི་ཡིག་བསྐྱེལ་ལ་མྱུར་ཚད་ཀྱི་རིམ་པ་ཡོད། “ཁ་ཚ་དགུ་ཚ་” ལྟ་བུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་ཡིན་པས། ཨ་དྲུང་ཚོས་ཉིན་མཚན་སྦྲེལ་ནས་བར་མ་ཆད་པར་རྒྱུག་དགོས།
​༩༽ ༡༩༡༢ ལོའི་བོད་གཞུང་སྦྲག་ཟམ་ལས་ཁུངས།
༧གོང་ས་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ ༡༩༡༢ ལོར་ “བོད་གཞུང་སྦྲག་ཟམ་ལས་ཁུངས་” དངོས་སུ་བཙུགས། འདི་ནི་བོད་རང་བཙན་གཙང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་ངོས་ནས་དེང་རབས་ཀྱི་སྦྲག་སྲིད་ལས་ཁུངས་བཙུགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་ཆེན་པོ་ཡིན།
​༡༠༽ བོད་ཀྱི་སྦྲག་རྟགས་དང་ལག་འབྲི་ཤོག་བུ།
༡༩༡༢ ལོར་བཏོན་པའི་སྦྲག་རྟགས་དག་ནི་བོད་རང་གི་ལག་བཟོ་ཤོག་བུའི་སྟེང་། ཤིང་པར་བརྒྱབ་ནས་བཟོས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། དེའི་སྟེང་གི་ “བོད་གཞུང་” ཞེས་པའི་ཡི་གེས་བོད་ཀྱི་དབང་ཚད་མཚོན་གྱི་ཡོད།
​༡༡༽ སྦྲག་ཁང་གི་ས་ཚིགས་ཁག
དེ་དུས་ལྷ་ས་ནས་རྒྱལ་རྩེ། གཞིས་ཀ་རྩེ། ཕག་རི། གྲོ་མོ། དེ་བཞིན་ཤར་ཕྱོགས་ཆབ་མདོ་སོགས་སུ་སྦྲག་ཁང་བཙུགས་ཏེ། ཡིག་བསྐྱེལ་གྱི་དྲ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟོས་ཡོད།
​༡༢༽ ཡིག་ཟམ་དང་རང་བཙན་གྱི་འབྲེལ་བ།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་དགོས་གཙོ་བོ་ནི་དངུལ་ལོར་དང་། དམག་དཔུང་། སྦྲག་རྟགས་བཅས་ཡིན། བོད་ལ་ཡང་འདི་གསུམ་ཀ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།
​༡༣༽ ཨ་དྲུང་གི་མཛད་རྗེས།
ཨ་དྲུང་ཚོས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་། ལ་མཐོ་ས་གཙང་གི་དཀའ་ཚེགས་ལ་མ་འཛེམས་པར། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་དེ་དག་རྐང་པའི་རྗེས་ཀྱིས་མཐུད་ནས་བསྡད་པ་ཡིན།
​༡༤༽ ༡༩༥༠ ལོའི་རྗེས་ཀྱི་གྱོང་གུད།
༡༩༥༠ ལོའི་རྗེས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཁྲོད་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཡིག་ཟམ་ལམ་ལུགས་དང་། བོད་གཞུང་གི་སྦྲག་རྟགས་སོགས་རིམ་བཞིན་མེད་པར་ཆགས་པ་རེད།
​༡༥༽ ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔང་རྟགས་གསོན་པོ།
དེ་རིང་ང་ཚོས་མཐོང་བཞིན་པའི་ཨ་དྲུང་གི་འདྲ་པར་རྙིང་པ་འདི་དག་ནི། བོད་ཀྱི་སྔར་ཡོད་གནས་བབ་དེ་ཚོ་རེད།། །།

 

འདྲ་པར་གསལ་བྱེད།
Postman , 1949

 Postman , 1942
 ས་གནས་རྒྱལ་རྩེ། Tibetan mail service ( Postman ) Gyantse 1939
 ཡིག་སྐྱེལ་གྱི་དྲེལ། Post-Mule , Postman ride on mule deliver mail , 1938

Postman , 1938

 Postman in Lhasa1904.
 སྔ་མོའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་སྐྱེལ་བ།
ཡོང་ཁུངས། བོད་ཆེན་པོའི་ངོ་དེབ་ལས་དྲངས།

བརྒྱུད་སྐུལ།

མཆན་སྤེལ།