སྤེལ་ཞིབ་ཕྲ།
སྒར་རྫོང་གི་མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ་དང་། བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་འཕོ་འགྱུར་དང་སྒར་རྫོང་།
ས་བཅད་གཉིས་པ། སྒར་རྫོང་། ལེ་ཚན་དང་པོ། རྫོང་མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ། དང་པོ། སྒར་རྫོང་གི་མིང་ཐོགས་ཚུལ། སྤྱིར་བོད་པའི་ཐ་སྙད་རང་མཚན་པའི་གོ་བའི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། སྒར་ཞེས་པ་ནི་སྦྲ་གུར་ལ་གོ་ཞིང་དེ་ལས་ཀྱང་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་གི་རྟེན་གཞི་བཅའ་ཡུལ་ལ་གོ་བ་སྟེ་དམག་སྒར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༨༠ ལོར་གཞུང་ས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དམག་དཔོན་སོག་པོ་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས།
མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་བྱུང་།
གསུམ་པ། མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་རིམ་བྱུང་། དང་པོ། སྒར་སྤྱི་རིམ་བྱུང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༨༡ ལོའི་ཡས་མས་ནས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དུ་སྒར་དཔོན་གྱི་ལམ་ལུགས་གསར་དུ་བྱུང་བ་གོང་སྨོས་བཞིན་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་སྔར་ཡོད་སྒར་དཔོན་གྱི་གོ་མིང་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་བརྗེ་བསྒྱུར་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། སྐོར་གསུམ་གྱི་ཆོས་སྲིད་ལ་དབང་ལུང་བསྒྱུར་བའི་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་གོ་གནས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྒར་རབས་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་།
མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ་ལས། སྒར་སྤྱིའི་དུས་སྐབས་དང་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་དང་། མངའ་རིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་མངའ་འོག་རྫོང་གཞིས།
ལེ་ཚན་གཉིས་པ། མངའ་རིས་སྒར་དཔོན་དང་སྤྱི་ཁྱབ། དང་པོ། སྒར་སྤྱིའི་དུས་སྐབས་དང་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི། བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བོད་ཁམས་ས་ཡི་ཁྱོན་ལ་ཆོས་སྲིད་དབང་ལུང་བསྒྱུར་པའི་དུས་འགོ་སྟེ། ཕྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་འཇུག་ཏུ། མངའ་རིས་ཁུལ་དུ་དུས་རབས་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་སྲིད་དབང་སྒྱུར་མཁན་ལ་དྭགས་པའི་དབང་འཛིན་མངའ་རིས་ནས་མཐའ་སྐྲོད་བཏང་སྟེ། མི་དབང་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གིས་ཁུལ་དེར་སྒར་དཔོན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་། སྤུ་ཧྲེང་གངས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་། གུ་གེ་གཡའ་ཡིས་བསྐོར་བ།
མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་བཤད་ལས། མངའ་རིས་ཀྱི་མིང་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ།
ལེའུ་བཞི་པ། མངའ་རིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། ས་བཅད་དང་པོ། མངའ་རིས་སྤྱི་བཤད། ལེ་ཚན་དང་པོ། མངའ་རིས་ཀྱི་མིང་དང་ས་བབ་ཆགས་ཚུལ། དང་པོ། མངའ་རིས་ཞེས་མིང་ཐོགས་ཚུལ། སྤྱིར་མངའ་རིས་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་མངའ་ཞེས་པ་དབང་ཆའི་དོན་དང་། རིས་ཞེས་པ་རི་མོ་དང་། བྲིས། ཕྱོགས་དང་སྡེ་ཚན་བཅས་ལ་འཇུག་པར་གསུངས། འོན་ཀྱང་། སྐབས་འདིའི་མངའ་རིས་ཞེས་པའི་དོན་ནི་《དེབ་དཀར།》ལས། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་བྱ་བའི་མངའ་རིས་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཆབ་འབངས་ཀྱི་མིང་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ལ་མངའ་བདག་དང་། འབངས་ལ་མངའ་རིས་སུ་གྲགས།[1] ཞེས་དང་།
བོད་ཀྱི་ཡིག་ཟམ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དང་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དོན་ཚན་བཅོ་ལྔ།
༄༅།།བོད་ཀྱི་ཡིག་ཟམ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དང་དངོས་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དོན་ཚན་བཅོ་ལྔ།། ༡༽ བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ “མགྱོགས་འཕྲིན་” ལམ་ལུགས། བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ (དུས་རབས་ ༧-༩) སུ་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཤོག་དང་དམག་དོན་གནས་ཚུལ་སྐྱེལ་བར་ “མགྱོགས་འཕྲིན་” གྱི་ལམ་ལུགས་དབུ་བརྙེས། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ (P.T. 1083) སོགས་སུ་བརྡ་ལན་སྐྱེལ་མཁན་གྱི་ “ཕོ་ཉ་” དང་ “འཕྲིན་པ་” ཡི་སྐོར་གསལ་པོ་འཁོད་ཡོད།
བོད་སྤྱི་ཕུལ་གྱི་གཏན་ཚིགས་འདྲ་བཤུས་ཡི་གེ།
ཞར་བྱུང་། 《བོད་སྤྱི་ཕུལ་གྱི་གཏན་ཚིགས》འདྲ་བཤུས་ཡི་གེ ། ཤོག་ལྡེབ་དང་པོ། 1༄།།གནམ་འོག་མ་སྟེ་ས་ལྷོ་འི་འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ན༌།།ཆོ་རིགས་ཡབ་ཀྱིས་ཕྱེ་བསོད་ནམས་སོ་སོ་བསྐོས། ཡིག་ཚངས་རབས་ཀྱྀས་་་་སྟེ་།། 2ལྷོ་འྀ་འཛམ་བུ་གླང་འདྀ་ན།རྒྱལ་པོ་དང་རྒྱལ་བྲན་གྲངས་ཀྱིས་མང་ན་ཡང༌།།ལྟང་དར་གྱྀ་རྒྱལ་པོ་དང་ །རུ་བུ་ལྡེའྀ་རྒྱལ་པོ་དང༌།།འ་ཞ་འཕྲུལ་གྱྀ་རྒྱལ་པོ་དང༌།། 3བོད་ཀྱྀ་་་་་ལས་སྩོགས་ཏེ།དེ་དག་ཀུན་ཡང་མྱྀ་རྗེ་མྱྀས་མཛད་པས།།སྐད་དང་ཆ་ལུགས་མ་ནོར་བ་ཙམ་དུ་ སྤྱོད་པ་ལགས་།།དེ་ནས་སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱྀ་རྒྱ་་་་་་